سوره حج(الحج)، آیه ۲۴ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۵
وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلَى صِرَاطِ الْحَمِيدِ
و بسوی سخنان پاکیزه هدایت میشوند، و به راه خداوند شایسته ستایش، راهنمایی میگردند.
معنی کلمات و عبارات
«هُدُوا»: راهیاب و رهنمود میگردند. «الطَّیِّبِ مِنَ الْقَوْلِ»: سخنان زیبا و پسندیده. مراد سخنان روحپرور و نشاطآور و لبریز از صفا و صمیمیّت و معنویّت است. یا سخنانی که دالّ بر تقدیس خدا و بیانگر اعتراف به فضل او است (نگا: یونس / ، فاطر / و ). «الْحَمِیدِ»: پسندیده. بایسته. «صِرَاطِ الْحَمِیدِ»: راه بایسته. مراد انجام افعال نیکو است. برخی (الْحَمید) را به معنی خدای ستوده دانستهاند. در این صورت معنی چنین میشود: آنان به سوی سخنان زیبائی (که روح را در مدارج کمال سیر میدهد) رهنمود میشوند، و به راه خدای شایسته ستایش هدایت میگردند (تا بدانجا که به آخرین درجه قرب یزدانی و لذّات روحانی میرسند). برخی معنی آیه را مربوط بدین جهان دانسته و گفتهاند: مؤمنان در این جهان به سوی سخنان زیبا (که توحید است) رهنمود میگردند، و به سوی راه خدا (که اسلام است) سوق داده میشوند.
نزول
سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خدا، هادى و راهنماى اهل ایمان «و هدوا إلى الطّیّب من القول و هدوا إلى صرط الحمید»
۲ - گرویدن اهل ایمان به قرآن و بهره گیرى از معارف آن، مرهون هدایت و راهنمایى خداوند «و هدوا إلى الطّیّب من القول»
مقصود از سخن پاک (الطیب من القول) مى تواند قرآن یا کلمه توحید (لا إله إلاّ اللّه) باشد. برداشت فوق، بر پایه احتمال اول است.
۳ - قرآن، گفتارى است پاک و پسندیده. «الطّیّب من القول»
۴ - کلمه توحید (لا اله الا اللّه)، سخنى پاک و پسندیده است. «و هدوا إلى الطّیّب من القول»
با توجه به عبارت پیشین - که سخن از اهل توحید و اهل شرک و فرجام کار موحدان و مشرکان بود - مى توان گفت که مراد از «الطیب من القول» کلمه توحید (لا اله الا اللّه) و مراد از «صراط الحمید» عبادت خداى یگانه است.
۵ - پرستش خداى یگانه، راه خداوند «و هدوا إلى صرط الحمید»
۶ - خدا، پروردگارى حمید و ستوده «إلى صرط الحمید»
۷ - طرد شرک از سوى مؤمنان و گرایش آنان به پرستش خداى یگانه، مرهون هدایت و راهنمایى خداوند «و هدوا إلى صرط الحمید»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
منشأ توحدمنشأ توحید عبادی مؤمنانمنشأ شرک ستیزی مؤمنانپاکی قرآنپاکی کلمه توحیدعوامل ایمان به قرآنموارد سبیل اللهآثار هدایتهای خداحمیدهدایت مؤمنانهدایتگری خداتوحید عبادیویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- هدایت و رهنمونشدن بهشتیان بهسوی سخن پاکیزه و راه خدای حمید+۱ آیه
- خداوند، هدایتکننده بهشتیان به سخنان پاکیزه+۱ آیه
- خداوند، ذات مستحق حمد و ستایش
- گفتار بهشتیان، سخنی پاکیزه و به دور از پلیدی+۱ آیه
- مؤمنان، از سالکان و هدایت یافتگان به صراط مستقیم+۱ آیه
- اسلام، صراط مستقیم الهی+۲ آیه
- هدایت مؤمنان به صراط مستقیم، مرهون هدایت و راهنمایی خداوند+۴ آیه
- ایمان به خدا، سبب راهیابی به صراط مستقیم+۴ آیه
- خداوند، هدایت کننده مؤمنان، به سخن طیّب و پاک
- هدایت و راهنمایی مؤمنان، به سخن طیّب در بهشت+۱ آیه
- کلمه تهلیل، سخنی طیّب و پاک+۱ آیه
- قول و کلمه طیّب و پاکیزه، نمودی از طیّبات+۱ آیه
- قران، گفتاری طیّب و پاک
- نقش عمل صالح، در هدایت و راه یافتن به راه راست+۲ آیه
- سخن گویی طیّب و پاکیزه از هر الودگی گفتگوی بهشتیان در معاشرت و مجالست با یکدیگر+۱ آیه
- مؤمنان، از سالکان و هدایت یافتگان به صراط مستقیم+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۷ آیه
- هدایت به سخن پاکیزه، مورد سفارش خداوند+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۳ آیه
- مؤمنان دارای عمل صالح، هدایت شده به گفتار زیبا و پاکیزه و راه خداوند ستوده+۱ آیه
- مؤمنان، هدایت شده به راه توحید و اسلام+۱ آیه