سوره دخان(الدخان)، آیه ۳۱ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِيًا مِّنَ الْمُسْرِفِينَ
از فرعون که مردی متکبر و از اسرافکاران بود!
معنی کلمات و عبارات
«عَالِیاً»: متکبّر. برتری جوی متجاوز (نگا: یونس / ، مؤمنون / ، ص / ).
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- فرعون، عامل اصلى گرفتارى هاى بنى اسرائیل در جامعه مصر «من العذاب المهین . من فرعون»
۲- نظام فرعونى، نظامى استبدادى و متکى به رأى فرد «من العذاب المهین . من فرعون»
از این که شخص فرعون، به عنوان عامل اصلى عذاب و خوارى بنى اسرائیل معرفى شده، استفاده مى شود که حضور فرعون و تصمیم گیرى او، بر همه شؤون جامعه سیطره داشته و از این رو، خطاهاى فرعونیان تنها به او نسبت داده شده است.
۳- برترى جویى و اسرافگرى، از منفى ترین ویژگى هاى فرعون «إنّه کان عالیًا من المسرفین»
چنانچه «من المسرفین» خبر دوم «کان» باشد، آیه دو وصف مستقل براى فرعون بیان کرده است.
۴- فرعون، پیشتاز و سرکرده اسرافگران * «إنّه کان عالیًا من المسرفین»
قرین آمدن وصف «عالیاً» و «من المسرفین»، ممکن است بیانگر جنبه سرکردگى فرعون در میدان اسرافگرى باشد.
۵- مشابهت پیکره نظام فرعونى با شخص فرعون در خصلت هاى منفى «إنّه کان عالیًا من المسرفین»
برداشت بالا بنابراین نکته است که «المسرفین» نظر به اسراف گران جامعه فرعونى داشته باشد که فرعون سرکرده آنان بود.
۶- روحیه استکبارى و اسرافگرى فرعون، عامل استثمار و تحقیر بنى اسرائیل «من العذاب المهین . من فرعون إنّه کان عالیًا من المسرفین»
جمله «إنّه...» مى تواند در مقام تعلیل باشد.
۷- برترى جویى و اسراف، از پدیده هاى منفى و مورد نکوهش در زندگى انسان ها «إنّه کان عالیًا من المسرفین»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اسراف فرعوناسرافگری فرعونسرزنش برتری طلبیعوامل استثمار بنی اسرائیلعوامل تحقیر بنی اسرائیلمنشأ گرفتاری بنی اسرائیلآثار استکبار فرعونبرتری طلبی فرعونویژگیهای فرعونصفات فرعونیانسرزنش اسرافصفات فرعوننقش فرعونویژگیهای حکومت فرعوناستبداد فرعونرذایل اخلاقیتاریخ بنی اسرائیل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- فرعون، حاکمی خودکامه و در شمار مسرفان+۲ آیه
- خود کامگی و استبداد، عملی مسرفانه+۲ آیه
- برخورداری بنیاسراییل، از امکانات رفاهی فرعون و فرعونیان، پس از هلاکت انان+۹ آیه
- زندگی بنیاسراییل در نظام فرعونی همراه با ذلّت و مشقّتهای فراوان+۱ آیه
- نجات بنیاسراییل، از شکنجههای ذلّتبار فرعون+۱ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۵ آیه
- حرمت استکبار، در برابر حق+۲ آیه
- نجات بنی اسراییل، از شکنجه های ذلّت بار فرعون+۱ آیه
- ازمایش بنی اسراییل با رفاه و اسوده شدن انان با نجات از ستم فرعونیان+۵ آیه
- حاکمان مستبدّ، سلب کننده اسایش از انسانها+۴ آیه
- بنی اسراییل، گرفتار سلطه فرعونی+۴ آیه
- سلطه اشراف فرعونی بر بنی اسراییل+۴ آیه
- خداوند، رهایی بخش بنی اسراییل از عذاب خوارکننده فرعون+۱ آیه
- فرعون، حاکمی خودکامه و در شمار مسرفان+۲ آیه
- نجات بنی اسراییل از عذابهای ذلّت بار فرعون، به خواست خدا+۱ آیه
- موسی علیه السلام و بنیاسراییل، تحت تعقیب فرعونیان+۲ آیه