سوره دخان(الدخان)، آیه ۳۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ
ما آنها را با علم (خویش) بر جهانیان برگزیدیم و برتری دادیم،
معنی کلمات و عبارات
«إِخْتَرْنَاهُمْ»: ایشان را برگزیدیم و امت منتخب کردیم. «عَلی عِلْمٍ»: آگاهانه. از روی شناخت. یعنی خدا میدانست که بنیاسرائیل مردمان مؤمنی بودند و استحقاق گزینش داشتند، و دیگران اغلب بتپرست و اهل فسق و فجور بودند. ولی بعدها راه خلاف و نزاع در پیش گرفتند و از صراط مستقیم منحرف شدند (نگا: آلعمران / یونس / ، جاثیه / ) و خداوند برای همیشه کسانی را بر ایشان گماشت که آنان را شکنجه سخت و عذاب بد برساند (نگا: اعراف / .
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- برترى یافتن بنى اسرائیل بر مردمان عصر خویش، به اراده الهى «و لقد اخترنهم ... على العلمین»
مراد از «عالمین» ممکن است مردم عصر بنى اسرائیل باشد.
۲- بنى اسرائیل، برخوردار از امتیازاتى خاص در مقایسه با سایر امت ها، در طول تاریخ «و لقد اخترنهم ... على العلمین»
مى توان گفت: مراد از «العالمین» تمام مردم است و مقصود از برگزیدن بنى اسرائیل، اعطاى امتیازاتى همچون مبعوث ساختن انبیاى متعدد از میان آنها و فرو فرستادن خوراکى هاى گوناگون در زمان حیرت و سرگردانیشان در «تیه» و امورى نظیر آن مى باشد.
۳- انتخاب بنى اسرائیل و بعثت موسى(ع) در میان آنان، انتخابى عالمانه و آگاهانه از سوى خداوند «و لقد اخترنهم على علم»
متعلق «علم»، استحقاق و شایستگى بنى اسرائیل براى برگزیدن است.
۴- قرار گرفتن بنى اسرائیل، تحت حمایت ویژه خداوند در عصر موسى، براساس ملاک هایى متکى به علم الهى «و لقد اخترنهم على علم»
برگزیدن بنى اسرائیل ممکن است به رهایى یافتن آنان از ستم فرعونیان و وراثت آنان نظر داشته باشد; یعنى، ملت هاى زیادى تحت ستم بوده اند، ولى از آن میان، بنى اسرائیل از این حمایت الهى برخوردار شدند.
۵- اراده خداوند در تحقق تغییرات و تحولات تاریخ و شرایط ملت ها، ضابطه مند و داراى ملاک علمى «و لقد اخترنهم على علم»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
قانونمندی اراده خداملاکهای حمایت خدامنشأ برتری بنی اسرائیلمنشأ برگزیدگی بنی اسرائیلمنشأ برگزیدگی موسیمنشأ حمایت از بنی اسرائیلفضایل بنی اسرائیلنقش اراده خدامنشأ تحولات تاریخآثار علم خداعلم خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵)
- برگزیدگی بنی اسراییل در میان ملّتهای عصر خویش، انتخابی عالمانه
- برتری بخشیدن بنیاسراییل بر جهانیان از سوی خدا+۶ آیه
- علم خدا منشا برگزیدگی بنیاسراییل از میان جهانیان و عطای ایات الهی به انان+۲ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۹ آیه
- برگزیدگی و انتخاب بنی اسراییل، انتخابی عالمانه و اگاهانه از سوی خداوند+۱ آیه