سوره دخان(الدخان)، آیه ۲۴ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ
(هنگامی که از دریا گذشتید) دریا را آرام و گشاده بگذار (و بگذر) که آنها لشکری غرقشده خواهند بود!
معنی کلمات و عبارات
«رَهْواً»: مصدر است و در معنی اسم فاعل، ساکن و آرام. گشاده. جدا شده. «أُتْرُکِ الْبَحْرَ رَهْواً»: دریا را باز و گشاده به حال خود بگذار. از دریا با آرامش خاطر عبور کن و بدون دغدغه آن را به حال خود رها ساز (نگا: معجم الفاظ القرآن الکریم). دریا را آرام بگذار و مجدّدا بدان عصا مزن و فرمان متّصل شدن مده. (رَهْواً) حال (الْبَحْرَ) یا حال ضمیر مستتر در (أُتْرُکْ) است.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- دستور خداوند به موسى(ع) و بنى اسرائیل، در عبور از نیل و وانهادن رود آرام و فروهشته به حال خویش «و اترک البحر رهوًا»
«رهو»، به معناى حالت آرام و یا گودى و شکافتگى شىء است.
۲- عبور بنى اسرائیل از رود نیل، در شرایط آرامش و حرکت رهوار آب * «و اترک البحر رهوًا»
احتمال دارد که تعبیر «رهوًا» اشاره به حرکت آرام رود داشته باشد که عبور را آسان مى سازد. بر خلاف حرکت سیل آسا و پرخروشِ جریان رود در شرایط خاص جوى که عبور را مشکل مى سازد.
۳- اطمینان بخشى خداوند به موسى(ع) و بنى اسرائیل، در به سلامت عبور کردن آنان از دریا و غرق شدن فرعونیان «و اترک البحر رهوًا إنّهم جند مغرقون»
هر چند عبارت «واترک ...» معناى فرمان را در خود نهفته دارد; اما قرین شدن «رهوًا» مى نمایاند که خداوند با بیان این صفت، در صدد اطمینان بخشى و ایجاد آرامش در روح موسى(ع) و اطرافیان آن حضرت بود.
۴- رود نیل، رودى گسترده و دریاگونه در عصر موسى(ع) «و اترک البحر»
طبق نظر مفسران منظور از دریا در این آیات رود نیل است.
۵- محل عبور موسى(ع) و بنى اسرائیل از رود نیل، گذرگاهى وسیع و گسترده دامن «و اترک البحر رهوًا»
برداشت یادشده بنابر این نکته است که «رهوًا» به معناى راه وسیع باشد; همان گونه که راغب در «مفردات» آن را پذیرفته است.
۶- لشگر فرعون، در تعقیب بنى اسرائیل پس از عبور آنان از نیل «و اترک البحر رهوًا إنّهم جند مغرقون»
تعقیب، از واژه «جند» استفاده شده است.
۷- ورود گسترده لشگر فرعون به رود نیل، به منظور تعقیب بنى اسرائیل «إنّهم جند مغرقون»
از این که غرق شدن به لشگر نسبت داده شده است، فراوان بودن تعداد کشته شدگان استفاده مى شود.
۸- قواى نظام فرعونى، محکوم به نابودى و ناتوان از پایدارى در برابر اراده الهى «و اترک البحر رهوًا إنّهم جند مغرقون»
۹- عوامل طبیعى، در خدمت تحقق اراده الهى «و اترک البحر رهوًا إنّهم جند مغرقون»
خداوند، دریا را براى بنى اسرائیل گذرگاهى آرام قرار داد و همان دریا را غرق گاه فرعونیان ساخت.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آرامش رودنیلاطمینان بنی اسرائیلتاریخ رودنیلرودنیل در دوران موسیعبور بنی اسرائیل از رودنیلعبور موسی از دریاعبور موسی از رودنیلعجز سپاه فرعونفرعونیان در رودنیلمکان عبور بنی اسرائیل از رودنیلمکان عبور موسی از رودنیلهلاکت سپاه فرعونوسعت رودنیلسپاه فرعونتکلیف بنی اسرائیلاطمینان موسیاطمینان بخشی خداغرق فرعونیاننجات موسیعبور بنی اسرائیل از دریاتعقیب بنی اسرائیلنجات بنی اسرائیلرسالت موسیمجاری اراده خدانقش عوامل طبیعیآثار اراده خداتاریخ بنی اسرائیلاوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
- نابودی فرعونیان با غرق شدن در اب به دلیل گناه و ستم+۴ آیه
- غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا و رهایی بنیاسراییل+۸ آیه
- شکافته شدن اب دریا و رهایی بنیاسراییل، نشانهای از قدرت خدا+۸ آیه
- حقناپذیری فرعونیان در برابر اتمام حجّت موسی(علیه السلام)، سبب عذاب و نابودی انان+۳ آیه
- برخورداری بنیاسراییل، از امکانات رفاهی فرعون و فرعونیان، پس از هلاکت انان+۹ آیه
- شکافته شدن دریا برای عبور بنیاسراییل از ان+۵ آیه
- عبور بنیاسراییل از دریا+۵ آیه
- بنیاسراییل، وارث سرزمین مصر پس از نابودی فرعونیان+۶ آیه
- بنیاسراییل، وارث باغهای به جای مانده از فرعونیان+۸ آیه
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۱۰ آیه
- برخورداری فرعونیان مصر، از تمدّن مادّی+۸ آیه
- حرمت استکبار، در برابر حق+۱ آیه
- برجای ماندن خانه ها و قصرهای مجلّل از فرعونیان غرق شده در دریا+۱ آیه
- خبر غیبی خدا به موسی(علیه السلام)، برای هلاکت و غرق شدن فرعونیان+۱ آیه
- نابودی فرعونیان و جانشین شدن بنی اسراییل به جای انان، از جانب خداوند+۱۱ آیه
- پشت سر گذاردن دریا در حالت ارامش، فرمان خداوند به موسی(علیه السلام)
- عبور بنی اسراییل، از دریای سرخ+۸ آیه
- راه عبور بنی اسراییل، از دریای وسیع و گسترده+۱ آیه
- غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۸ آیه
- ایجاد راهی خشک، در عمق دریا برای عبور بنی اسراییل، از ماموریّتهای موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- دلبستگی و گرایش شدید به رفاه، از موجبات هلاکت امّتهای پیشین+۴ آیه
- بنی اسراییل، وارث رفاه فرعونیان پس از نابودی انان+۸ آیه
- عبور بنی اسراییل از رود نیل، در شرایط ارامش ان+۱ آیه
- عبور بنی اسراییل از رود نیل+۱۰ آیه
- عبور از رود نیل فرمان خداوند به موسی(علیه السلام) و بنی اسراییل+۱ آیه
- غرق شدن فرعونیان در رود نیل پس از عبور بنی اسراییل از ان+۸ آیه
- امکانات به جای مانده از مستکبران فرعونی، مایه پند و عبرت+۳ آیه
- هلاکت فرعونیان، از جانب خداوند، با غرق انها+۱۱ آیه
- فرعونیان، گرفتار غرق شدن در دریا، به جهت شرک ورزیدن به خدا+۲ آیه
- تعقیب بنی اسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۹ آیه
- غرق سپاه فرعون، به همراه خودش در دریا+۶ آیه
- انتقال قدرت و اقتدار اقوام به دیگر ملّتها، از سنّتهای الهی در تاریخ+۴ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۱ آیه
- نابودی ملّتی و جایگزینی مردمی جدید به جای انان، از جلوه های قدرت خدا+۱۰ آیه
- غرق شدن در اب، کیفر فرعونیان+۴ آیه
- نقش مهم باغداری، در اقتصاد مصریان+۴ آیه
- سرزمین مصر، دارای باغها و چشمهساران گوناگون+۳ آیه
- برخورداری فرعونیان مصر، از تمدّن مادی+۷ آیه
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۵ آیه
- توسعه کشاورزی، از نشانههای تمدّن در مصر+۵ آیه
- نقش مهم کشاورزی، در شکوفایی و اقتصاد مصر باستان+۳ آیه
- شکافته شدن اب دریا و رهایی بنی اسراییل، از نشانههای اعجازی قدرت خدا+۹ آیه
- حقناپذیری فرعونیان در برابر اتمامحجّت موسی علیه السلام، سبب عذاب و نابودی انان+۳ آیه
- موسی علیه السلام و بنیاسراییل، تحت تعقیب فرعونیان+۶ آیه
- شکافتن دریا با ضربه عصا برای غرق فرعونیان و نجات بنیاسراییل، معجزهای از موسی علیه السلام+۸ آیه
- نفرین موسی علیه السلام علیه فرعونیان و اجابت ان از جانب خدا+۲ آیه
- تباهی اموال و بهره نبردن از انها، پیامد نفرین موسی علیه السلام علیه فرعونیان+۴ آیه
- هلاکت فرعونیان در پی نفرین موسی علیه السلام بر انان+۲ آیه
- اجابت نفرین موسی و هارون علیهما السلام علیه فرعونیان با نابودی انان+۳ آیه