سوره روم(الروم)، آیه ۳۴ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۸
لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
(بگذار) نعمتهایی را که ما به آنها دادهایم کفران کنند! و (از نعمتهای زودگذر دنیا هر چه میتوانید) بهره گیرید؛ امّا بزودی خواهید دانست (که نتیجه کفران و کامجوییهای بی حساب شما چه بوده است)!
معنی کلمات و عبارات
«لِیَکْفُرُوا»: کفران نعمت کنند. بیباور شوند. «بِمَا»: به چیزی که. به سبب آنچه. «لِیَکْفُرُوا بِمَا آتَیْناهُمْ»: بگذار نعمتهائی را که بدیشان دادهایم بیسپاس گذارند و آنها را کفران کنند. بگذار نعمتهای ما ایشان را به کفر سوق دهد و موجب بیدینی و بیبندوباری و سرمستی ایشان شود. «فَتَمَتَّعُوا»: خوش بگذرانید و از لذّات و نعمات بهره ببرید. واژههای (لِیَکْفُرُوا) و (تَمَتَّعُوا) هر دو امرند و برای تهدید به کار رفتهاند. اوّلی به صورت امر غائب و دومی به صورت امر حاضر است. گوئی خداوند در آغاز آنان را غائب فرض فرموده است، و سپس برای شدّت بخشیدن به تهدید، ایشان را رویاروی و مخاطب قرار داده است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پیدایش روحیه کفران و ناسپاسى در برابر نعمت هاى الهى، پیامد شرک است. «یشرکون . لیکفروا بما ءاتینهم»
لام در «لیکفروا» لام عاقبت است.
۲ - بازگشت رهیدگان از ناملایمات به شرک ربوبى، کفران نعمت هاى خداوند است. «بربّهم یشرکون . لیکفروا بما ءاتینهم»
به قرینه «ما آتیناهم» مراد از «لیکفروا» کفران نعمت است.
۳ - فرجام مشرکان، ناگوار است. «بربّهم یشرکون ... فسوف تعلمون»
۴ - امکانات موجود در دست مشرکان، نعمت هاى خدادادى است. «بربّهم یشرکون ... بما ءاتینهم»
۵ - هدف رهیدگان از ناگوارى ها، از گرایش به شرک، انکار خدایى بودن نجات شان است. «إذا مسّ الناس ضرّ ... ثمّ إذا أذاقهم منه رحمة ... یشرکون . لیکفروا»
«لام» در «لیکفروا» لامِ عاقبت است و مفید این نکته است که آنان، مشرک شدند تا سرانجام کفران نعمت کنند.
۶ - مشرکان ناسپاس، مورد غضب خداوندند. «ثمّ إذا أذاقهم منه رحمة ... بربّهم یشرکون ... فتمتّعوا فسوف تعلمون»
التفات از غیبت به خطاب احتمال دارد به جهت یاد شده باشد.
۷ - تمامى انسان ها، حتّى مشرکان ناسپاس از رحمت خداوند، برخوردارند. «إذا أذاقهم منه رحمة ... لیکفروا بما ءاتینهم»
۸ - نجات انسان ها از تنگناها و ناملایمات، از نعمت هاى الهى است. «ثمّ إذا أذاقهم منه رحمة ... لیکفروا بما ءاتینهم»
۹ - مشرکان، به رغم کفران نعمت هاى الهى، از آن نعمت ها، برخوردار مى شوند و مهلت زندگى مى یابند. «فتمتّعوا فسوف تعلمون»
۱۰ - مشرکان ناسپاس ، از سزاى ناسپاسى شان، مطّلع خواهند شد. «بربّهم یشرکون ... فسوف تعلمون»
۱۱ - مشرکان، مورد تهدید سخت خداوندند. «فتمتّعوا فسوف تعلمون»
امر «فتمتّعوا» به قرینه «فسوف تعلمون» و نیز توصیف آنان به روى آوردن به شرک، پس از نیل به رفاه، براى توبیخ است.
۱۲ - زندگى دنیوى انسان ها، آمیزه اى از ناملایمات و برخوردارى از نعمت ها است. «إذا مسّ الناس ضرّ ... ثمّ إذا أذاقهم منه رحمة ... فتمتّعوا»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
رفاه در زندگی دنیویسختی در زندگی دنیویشرک نجات یافتگان از سختیعلم مشرکانفلسفه شرک نجات یافتگان از سختیمنشأ امکانات مادی مشرکانکفران مشرکاننعمتهای مشرکانمنشأ نجاتعمومیت رحمت خدانجات از سختیمغضوبیت مشرکانکیفر کفران نعمتزمینه کفران نعمتفرجام مشرکانتهدید مشرکانمهلت به کافرانکفران نعمتمشمولان رحمتآثار شرکتهدیدهای خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- رفاه و اسایش انسان، زمینهساز ناسپاسی وی+۳ آیه
- کفراننعمت، باعث مهلت یافتن در دنیا و مبتلا شدن به عذاب در اخرت+۳ آیه
- مشرکان، از مشمولان استدراج و عذاب اخروی در پی بهرهمند شدن از نعمتهای دنیوی و کفران انها+۶ آیه
- خداوند، انذارکننده مشرکان ناسپاس دربرابر نعمتهای الهی از گرفتارشدن به عذاب+۵ آیه
- انذار مشرکان کفران کننده نعمتهای الهی، ازسوی خداوند+۴ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به عذاب+۴ آیه
- کفران عطایای خدا، موجب عذاب اخرتی+۲ آیه
- برخورداری از رفاه، زمینه ساز کفر+۴ آیه
- برخورداری از رفاه و اسایش، موجب رویگردانی از شکر نعمت+۹ آیه
- تداوم رفاه مندی در نسلهای کافران+۶ آیه
- مشرکان با وجود کفران نعمتها، برخوردار از اسایش و رفاه+۳ آیه
- تهدید مرفّهان از سوی خداوند، نسبت به کفران نعمتها+۶ آیه
- کفران نعمت، از خصوصیّات مرفّهان+۱۱ آیه
- نیندیشیدن کافران، درباره بسط و قبض روزی اشخاص از جانب، خدا مورد سؤال انکاری و توبیخی خدا+۱ آیه
- نیندیشیدن کافران، درباره بسط و قبض روزی اشخاص از سوی خدا، مورد سؤال انکاری و توبیخی خدا+۱ آیه
- شرک، مایه کفران و ناسپاسی نعمتهای الهی+۹ آیه
- مشرکان از مشمولان استدراج، در پی کفران نعمتهای اعطایی به انان+۶ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۹ آیه
- کفران نعمتهای الهی، از جانب مشرکان+۶ آیه
- شرکورزی، مانع شکرگزاری ادمی به درگاه خداوند+۱۰ آیه
- ناسپاسی انسان در مقابل دفع مضرّات و عنایت خداوندی+۶ آیه
- کفران نعمت، موجب عذاب اخرت+۶ آیه
- کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۱۱ آیه
- مترفان، مورد تهدید خداوند+۱ آیه
- تهدید شدن مترفان از سوی خداوند به دلیل کفران نعمت از سوی انان
- کفراننعمت، از رذایل مترفان+۱۰ آیه
- مترفان مشرک ناسپاس، مورد غضب خداوند+۱ آیه
- مُؤتی/ اسماوصفات+۲ آیه
- بهرهبرداری و استفاده کافران از نعمتها، منحصر به دنیا و محرومیّت انان از نعمتهای اخرت+۵ آیه
- برخورداری کافران، از نعمتهای الهی در دنیا، به صورت موقّت و گذرا+۸ آیه
- نقش دعا، در بهرهمندی از نعمتهای الهی+۴ آیه
- شرکورزی برخی مردم، هنگام رفع گرفتاری و بازگشت نعمت از دست رفته به انان+۷ آیه
- ناسپاسی و کفران بعضی مردم، به سبب برخوردار شدن از نعمتهای الهی+۶ آیه
- رفاه و اسایش، از نعمتهای الهی+۶ آیه