سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۱۶ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰
أَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنَاتٍ وَأَصْفَاكُم بِالْبَنِينَ
آیا از میان مخلوقاتش دختران را برای خود انتخاب کرده و پسران را برای شما برگزیده است؟!
معنی کلمات و عبارات
«إتَّخَذَ»: برگزیده است. برگرفته است. «أَصْفَاکُمْ»: برای شما انتخاب کرده است (نگا: اسراء / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مشرکان عصر جاهلى، فرشتگان را دختران خدا مى پنداشتند. «و جعلوا له من عباده جزءًا ... أم اتّخذ ممّا یخلق بنات»
مراد از «ما یخلق» - به قرینه فرازهاى بعد - فرشتگان هستند.
۲ - اعتقاد به دختر داشتن خدا، در عین برتر دانستن پسر، تناقضى آشکار در باورهاى جاهلى «أم اتّخذ ممّا یخلق بنات و أصفیکم بالبنین»
آیه شریفه، در مقام نکوهش از مشرکان، به این نکته اشاره مى کند که به پندار شما دختر از مقام پایین تر و پست ترى برخوردار است; پس چگونه خود را بر خدا ترجیح داده و سهم او را دختر و سهم خود را پسر مى دانید؟!
۳ - فرشتگان، مخلوق و آفریده هاى خدایند; و نه فرزندان و اجزاى وجود او. «أم اتّخذ ممّا یخلق بنات»
۴ - خداوند، همواره در حال افاضه فیض و آفرینش جدید «ممّا یخلق بنات»
آمدن تعبیر «یخلق» - به جاى «خلق» - مى رساند که کار آفرینش همواره ادامه دارد.
۵ - مشرکان جاهلى، با وجود اعتقاد به مخلوق بودن فرشتگان، آنان را دختر خدا مى پنداشتند. «أم اتّخذ ممّا یخلق بنات»
لحن آیه شریفه نشان مى دهد که مشرکان مکه، مخلوق بودن فرشتگان را پذیرفته بودند و خداوند آنان را مورد سرزنش قرار مى دهد که چگونه در میان مخلوقات، آنچه راکه خود نمى پسندند، به او نسبت مى دهند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تداوم خلقت خداتناقض گویی مشرکان جاهلیتعقیده باطل مشرکان جاهلیتعقیده به مخلوقیت ملائکهمخلوقیت ملائکهتداوم فیض خداعقیده به دخترداری خداعقیده به انوثت ملائکهعقیده باطل مشرکان صدراسلامعقیده باطل مشرکانخدا و فرزندصفات جلالافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- نسبت دادن فرزند به خدا از مصادیق افترا+۹ آیه
- فرشتگان را دختر خدا دانستن، سخنی افتراامیز از سوی مشرکان+۱۰ آیه
- فرزند، جزیی از وجود پدر+۲ آیه
- ترجیح پسر بر دختر، از دیدگاه مردم جاهلی+۱۱ آیه
- تعصّب جاهلانه در عصر جاهلیّت، دلیل ناخشنودی از دختردارشدن+۲ آیه
- نسبت دادن فرزند از راه تولید مثل، از مصادیق افترا به خداوند+۱۱ آیه
- تبعیض بین فرزند پسر و دختر و برتر دانستن پسر در جاهلیّت+۸ آیه
- اعتقاد مشرکان دوران جاهلیّت، به دختر بودن فرشتگان+۷ آیه
- مایه ننگ بودن دختر، در دوران جاهلیّت+۲ آیه
- تفاوت قایل شدن بین دختران و پسران با برتری دادن پسران بر انان از سوی مشرکان جاهلی+۵ آیه
- انتساب دختر به خداوند، از عقاید مشرکان عصر جاهلیّت+۸ آیه
- اعتقاد مشرکان دوران جاهلیّت، به دختر داشتن خداوند+۱۱ آیه
- اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۴ آیه
- اقرار و اعتقاد مشرکان عصر جاهلیّت به خالقیّت خداوند
- تغییر رنگ چهره مشرکان، بر اثر غُصه ناشی از خبر تولد نوزاد دختر+۲ آیه
- ولادت نوزاد دختر، باعث اندوه کافران در عصر جاهلیّت+۲ آیه
- حرمت افترا به ملایکه، مبنی بر دختر خدا دانستن انان+۷ آیه
- افرینش ملایکه، به فرمان خداوند+۱ آیه
- انتساب دختر داشتن به خداوند، از عقاید مشرکان صدر اسلام+۱۰ آیه
- انتساب دختر به خدا از ناحیه مشرکان جاهلی، فاقد هرگونه دلیل و برهان و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- دخترداری، مورد تنفّر مشرکان جاهلی+۴ آیه
- شدّت تنفّر مشرکان از دختر، سبب بروز خشم شدید، به محض شنیدن خبر تولّد ان+۲ آیه
- دریافت خبر تولّد دختر، موجب سیاه شدن چهره مشرکان جاهلی+۲ آیه
- دختر بودن ملایکه، از اعتقادات مشرکان عصر جاهلی+۶ آیه
- سؤال انکاری خدا از مشرکان، درباره اعتقاد انان مبنی بر دختر بودن فرشتگان و انتخاب انان از جانب خداوند+۱ آیه
- انتخاب انسانی (دختر با عنوان فرزند خدا) پرورش یافته در زر و زیور و ناتوان از بیان مقصود خود، پرسش انکارامیز خدا از مشرکان+۱ آیه
- انتخاب انسانی (دختر با عنوان فرزند خدا) پرورش یافته در زر و زیور و ناتوان از بیان مقصود خود، پرسش انکار امیز خدا از مشرکان+۱ آیه
- سؤال توبیخی و انکاری خدا از مشرکان درباره اعتقاد انان مبنی بر دختر بودن فرشتگان و انتخاب انان از سوی خداوند+۱ آیه
- اعتقاد جاهلانه مشرکان عصر بعثت به فرزند و شریک داشتن خدا در ربوبیّت+۱ آیه
- مشرکان، علاقه مند به فرزندان پسر و بیزار از دختران خویش+۱۰ آیه
- عقیده مشرکان به دختر بودن ملایکه و فرزند بودن انان برای خدا+۱۳ آیه
- اعتقاد جاهلانه مشرکان عرب عصر بعثت، به وجود فرزند برای خداوند+۸ آیه
- مشرکان عرب در جاهلیّت، معتقد به وجود دخترانی برای خداوند+۴ آیه
- در دیدگاه مشرکان عرب جاهلی، فرشتگان، دختران خدا+۷ آیه
- داشتن فرزند، از اتّهامات مشرکان عرب بر خداوند+۵ آیه
- پسر، مایه سرور و مباهات، و دختر موجب ننگ و عار، در دیدگاه عرب جاهلی+۳ آیه
- تفاوت قایل شدن بین دختران و پسران، از سوی مشرکان عرب جاهلی، قضاوتی زشت و ناروا+۷ آیه
- قرار دادن دختر برای خدا و پسر برای خود، از سوی عرب مشرک دوره جاهلی+۷ آیه
- زن در فرهنگ عرب جاهلی، پرورش یافته در زینت و تجمّل، و فرو دست در میدان جدال و درگیریهای کلامی+۱ آیه
- نسبت دادن فرزند به خدا، از مصادیق افترا+۹ آیه
- انتساب فرشتگان با عنوان دختران خدا، از عقاید مشرکان جاهلی+۱۱ آیه
- ولادت نوزاد دختر، باعث اندوه کافران عصر جاهلیّت+۲ آیه
- فرشتگان را دختر خدا دانستن، از افتراهای مشرکان در باره فرشتگان+۱۴ آیه
- افرینش ملایکه، از سوی خداوند+۳ آیه