سوره زمر(الزمر)، آیه ۳۲ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۲
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى اللَّهِ وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جَاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكَافِرِينَ
پس چه کسی ستمکارتر است از آن کسی که بر خدا دروغ ببندد و سخن راست را هنگامی که به سراغ او آمده تکذیب کند؟! آیا در جهنّم جایگاهی برای کافران نیست؟!
معنی کلمات و عبارات
«الصِّدْقِ»: حقیقت و صداقت. «مَثْویً»: جایگاه. اقامتگاه (نگا: آلعمران / نحل / ، عنکبوت / ).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دروغ بستن به خدا و تکذیب قرآن و دین حق، بزرگ ترین نوع ظلم است. «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه و کذّب بالصدق»
مقصود از «صدق» قرآن و دین حق مى باشد.
۲ - دروغ بستن به خدا و تکذیب قرآن و دین حق، از خصوصیات کافران است. «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه و کذّب بالصدق»
مخاطبان آیه شریفه - به قرینه ذیل آیه (مثوًى للکافرین) - کافران مى باشند.
۳ - دروغ پنداشتن و رد کردن سخن حق (قرآن)، بدون تأمل و اندیشه و در آغاز دریافت آن، بزرگ ترین ظلم است. «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه و کذّب بالصدق إذ جاءه»
«إذ» براى ظرف زمان ماضى است و گویاى آن است که انکار و تکذیب قرآن، مقارن و همزمان با آمدن این کتاب بود و هیچ فاصله اى میان دریافت قرآن و تکذیب آن وجود نداشت. این حقیقت مى رساند که تکذیب کافران، بدون تأمل و تفکر و با شتاب بود.
۴ - شرک، افترا و دروغ بستن به خداوند، بزرگ ترین ظلم به شمار مى رود. «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه و کذّب بالصدق»
یکى از مصادیق مورد نظر دروغ بستن به خدا - با توجه به این که آیه شریفه در ردیف آیات مربوط به مشرکان قرار دارد و نیز این سوره از سوره هاى مکى است و مردم مکه بیشتر مشرک بودند - شریک قائل شدن براى خداوند یکتا است.
۵ - قرآن، سخنى سراسر راست و مطابق با واقع و حق و حقیقت «و کذّب بالصدق»
«صدق» به معناى امر مطابق با واقع و حق است و آمدن آن به صورت مصدر، براى افاده مبالغه مى باشد; یعنى، قرآن و دینى که عین حق و نفس صدق است.
۶ - لزوم تأمل و تفکر در سخنان، به هنگام شنیدن آن و اجتناب از داورى شتابزده درباره آن «و کذّب بالصدق إذ جاءه»
۷ - دریافت سخن حق و تکلیف آور، شرط تکلیف و وظیفه مندى «و کذّب بالصدق إذ جاءه»
۸ - ظلم، داراى مراتب گوناگون است. «فمن أظلم»
۹ - جهنم ، جایگاه همیشگى کافران «ألیس فى جهنّم مثوًى للکفرین»
«مثوًى» اسم مکان از ماده «ثواء» - به معناى اقامت توأم با استمرار - است; یعنى، جایگاه همیشگى و دائمى.
۱۰ - جهنم، جایگاه همیشگى ستمکارترین انسان ها است. «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه ... ألیس فى جهنّم مثوًى للکفرین»
«ال» در «الکافرین» براى جنس و مفید استغراق است که شامل همه افراد کافران مى شود; ولى مى توان گفت مصداق بارز و اصلى کفرپیشگان، همان افرادى است که در صدر آیه از آنان به ستمکارترین انسان ها یاد شده است.
۱۱ - جهنم ، جایگاه همیشگى و مجازات افترازنندگان بر خدا و تکذیب کنندگان قرآن و دین حق «فمن أظلم ممّن کذب على اللّه و کذّب بالصدق ... ألیس فى جهنّم مثوًى للکفرین»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۳۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۵۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۲–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار وصول حقترک عجله در قضاوتتعقل در سخن دیگرانتعقل در قضاوتظلم تکذیب حقظلم تکذیب دینمکذبان دینمفتریان به خدا در جهنممکذبان قرآن در جهنمصداقت قرآنظلم تکذیب قرآنافتراهای کافرانتکذیب دینظلم افترا به خدابزرگترین ظلممراتب ظلممکذبان دین در جهنمظالمان در جهنمتکذیب قرآنشرایط تکلیفصفات کافراناهمیت تعقلمکذبان قرآنظلم شرکجاودانان در جهنمافترا به خداحقانیت قرآنکافران در جهنمویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- افترا بر خدا سبب قرار گرفتن در زمره ستمکارترین انسانها+۹ آیه
- افترا به خدا، سبب قرار گرفتن در زمره کافران+۴ آیه
- کافران، از تکذیبکنندگان قران+۲ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۱ آیه
- افترا به خدا، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
- تکذیب قران، از موجبات گرفتاری به جهنّم+۱ آیه
- ظلم، از موجبات گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
- حرام بودن بدعت در دین+۱۰ آیه
- انتساب افتراهای دروغین به خداوند، موجب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۱۰ آیه
- گرفتاری کافران، به عذاب ذلّت اور
- راستگویی قران (در اَخبار، احکام و معارف) و مطابقت ان با میزان عدل و حق+۲ آیه
- وجود ستمکارتر از افترازننده به خدا و تکذیب کننده ایات قران، مورد نفی و پرسش خدا+۸ آیه
- ستمکارتر از افترازننده به خدا و تکذیب کننده ایات الهی و قران، مورد پرسش انکاری خدا+۸ آیه
- جای گرفتن کافران و مکذبان حق در دوزخ، پرسش تقریری خدا+۱ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۶ آیه
- ظلم، مانع پذیرش حق و خضوع در برابر دلایل روشن ان+۴ آیه
- تکذیب کنندگان قران، مردمانی ستم پیشه+۵ آیه
- انکار، تنها شیوه حق ناپذیران ستم پیشه، در برخورد با ایات الهی+۴ آیه
- تکذیبگران ایات الهی، مردمانی ظالم+۵ آیه
- ظالم ترین مردم، افترازنندگان به خداوند+۹ آیه
- تکذیب قران، در اوج ستمگری+۱ آیه
- افترا به خداوند، زشت ترین ظلم+۹ آیه
- تکذیب حق، از بزرگ ترین ظلمها+۱ آیه
- تکذیب دین حق، از بزرگ ترین نوع ظلم
- تکذیب قران و ساختگی خواندن ان، در اوج بیدادگری+۶ آیه
- تکذیب قران و ساختگی خواندن ان، در اوج بیدادگری+۶ آیه
- ظلم و ستم، عملی قبیح، از نظر عقل و عقلا+۱۰ آیه
- صدق، از اسما و صفات قران+۲ آیه
- تکذیب ایات قران، بدترین نوع ستم کاری+۵ آیه
- کافران، از تکذیب کنندگان قران+۴ آیه
- تکذیب قران، موجب قرار گرفتن در زمره ستمکارترین انسانها+۳ آیه
- دوزخ، کیفر تکذیب کنندگان ایات قران+۱ آیه
- تکذیب قران، از سوی کافران و تکذیبگران+۵ آیه
- بی ایمانی و کفر، زمینه ساز افترا و بدعت، نسبت به خداوند+۲ آیه
- کفرپیشگان، تکذیب کننده قران+۳ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان