سوره شرح(الشرح)، آیه ۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«وَضَعْنَا»: فرو آوردیم. پائین آوردیم. «وِزْر»: بار سنگین. مراد بار کمرشکن غم و رنج حاصل از مشاهده کفر و شرک و تبهکاریها و خونریزیها و ستمگریها و نابسامانیهای جامعه پیش از نبوّت، و تلاش و کوشش آن حضرت برای هدایت مردمان و دفع اذیّت و آزار ایشان در آغاز نبوّت است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - رسالت الهى و دعوت مردم به دین، وظیفه اى سنگین بر دوش پیامبر(ص) «و وضعنا عنک وزرک»
«وزر»; یعنى، سنگینى و «وزیر»، به معناى کسى است که وظایف سنگین فرمانروایش را برعهده مى گیرد (مفردات). مصداق مورد نظر از «وزر» - به قرینه شرح صدر که در آیه قبل آمده بود - تکالیف دشوار و رسالت سنگینى بود که در صورت فقدان امدادهاى ویژه خداوند، تحمّل آن بر پیامبر(ص) سخت بود.
۲ - خداوند با امدادهاى ویژه به پیامبر(ص) او را به انجام دادن رسالت هاى الهى و اجراى برنامه هاى سنگین اسلام، موفّق ساخت. «و وضعنا عنک وزرک»
۳ - شرح صدر پیامبر(ص)، فراهم سازنده زمینه لازم براى اجراى برنامه هاى سنگین رسالت و انجام دادن تکالیف دشوار «ألم نشرح ... و وضعنا عنک وزرک»
۴ - ناشناخته ماندن رسالت پیامبر(ص) در آغاز بعثت، مایه سیطره افکندن اندوهى سنگین بر آن حضرت «وزرک»
مراد از «وزر» - با توجّه به آیه «و رفعنا لک ذکرک» - مى تواند نقطه مقابل «بلند آوازه بودن» باشد; یعنى، ناشناخته ماندن رسول اکرم(ص)، سبب شده بود که رسالت ها و تعالیم او مهجور مانده و غمى سنگین براى آن حضرت به وجود آید. تناسب دو فعل «وضعنا» (فرونهادیم) و «رفعنا» (بالابردیم)، مؤید این احتمال است.
۵ - خداوند، برطرف سازنده حزن پیامبر(ص) از مهجور ماندن رسالت خویش «و وضعنا عنک وزرک»
۶ - تحمّل آداب و رسوم دوران جاهلیت، بر پیامبر(ص) سنگین و دشوار بود. «وزرک»
«وزر»، مطلق است و قابلیت دارد که بر مصادیقى گوناگون - از جمله «سنت هاى سخت دوران جاهلیت» - تطبیق یابد. هم چنین مى تواند ناظر به تمام مصادیقى باشد که به ذهن خطور مى کند.
۷ - خداوند، پیامبر(ص) را از گرفتارى به سنت هاى دوران جاهلیت رهانید. «و وضعنا عنک وزرک»
۸ - توجّه به عنایت هاى خداوند در رفع مشکلات رسالت، مایه اطمینان پیامبر(ص) به دورى اش از قهر و خشم خداوند «ما ودّعک ربّک و ما قلى ... و وضعنا عنک وزرک»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استقامت بر رسوم جاهلیتزمینه عمل به تکلیف محمدمحمد در آغاز بعثتمنشأ رفع اندوه محمدمنشأ رفع مشکلات محمدمنشأ موفقیت محمدمنشأ نجات محمدآثار شرح صدر محمدسختی رسوم جاهلیتتبری از غضب خداذکر لطف خداذکر امدادهای خداعوامل اطمینان محمدتبری محمدعمل به تکلیف محمدعوامل اندوه محمداستقامت محمدامداد به محمدمشکلات محمدتاریخ محمدتبلیغ دیننجات بخشی خداامدادهای خداتبلیغ محمدآثار ذکررسالت محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- تضمین ثواب تحمّل سختیها، در برابر تکالیف دینی+۵ آیه
- برداشته شدن سنگینی از پشت پیامبر(صلی الله علیه واله)، کنایه از موفقیّت ایشان در اجرای رسالت+۱ آیه
- خداوند، برطرفسازنده حزن پیامبر(صلی الله علیه واله)
- رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)، توام با سختیها و مشکلات فراوان+۶ آیه
- تحمّل رسالت برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، بدون امداد الهی، امری دشوار+۳ آیه
- شرح صدر پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خدا، برطرف کننده سختیها و مشکلات رسالت ان حضرت+۲ آیه
- تحمّل سنگینی رسالت، بدون امدادهای الهی برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، سخت و کمرشکن+۲ آیه
- رفع برخی سختیها از محمّد(صلی الله علیه واله)، نعمتی قابل یاداوری+۳ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره نعمتهای اعطایی به وی+۶ آیه
- شرح صدر رهبران دینی، مایه اسانی امور سخت و تکالیف بر انان+۶ آیه
- تلاش برای عبادت و دعا، تکلیفی برعهده بهره مندان از نعمت+۳ آیه
- ناشناخته ماندن رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله در اغاز بعثت، مایه سیطره اندوهی سنگین بر ان حضرت+۱ آیه
- خداوند، برطرفسازنده حزن پیامبر صلی الله علیه و اله، از مهجور ماندن رسالت خویش+۱ آیه
- خداوند، برطرفکننده حزن پیامبر صلی الله علیه و اله، از مهجور ماندن رسالت خویش+۱ آیه
- دلداری خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، یاداوری بر داشتن مشکلات کمرشکن از دوش ان حضرت+۱ آیه
- تاب نیاوردن شانههای پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشکلات+۱ آیه
- خداوند، رفعکننده مشکلات پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- خداوند، منّتگذار بر پیامبر صلی الله علیه و اله، به جهت برداشتن مشکلات رسالت از دوش ایشان
- برداشته شدن بار سنگین گناه و اعطای مقام عصمت، از نعمتهای خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه