سوره کهف(الكهف)، آیه ۵۳ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۹
وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا وَلَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا
و گنهکاران، آتش (دوزخ) را میبینند؛ و یقین میکنند که با آن درمیآمیزند، و هیچ گونه راه گریزی از آن نخواهند یافت.
معنی کلمات و عبارات
«ظَنُّوا»: یقین داشتند. «مُوَاقِعُوهَا»: افتادگان در آن. روندگان بدان. «مَصْرِفاً»: مکانی که بدان رو کنند. انصراف و روگردانی. این واژه میتواند اسم مکان یا اسم زمان و یا مصدر میمی باشد. «لَمْ یَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفاً»: گریزی از دوزخ ندارند. مکانی که از دست دوزخ بدان رو کنند نمییابند. زمان روگردانی از آن را نخواهند داشت.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- مجرمان، در صحنه قیامت، ناظر شعله هاى آتش دوزخ اند. «و رءا المجرمون النار»
۲- مکان هلاکت بارى که بین مشرکان و معبودان پندارى آن ها فاصله مى شود، آتش دوزخ است. «و جعلنا بینهم موبقًا . و رءا المجرمون النار»
۳- مجرمان، در قیامت، به دوزخى بودن خود و نداشتن راه گریزى از آن، پى خواهند برد. «فظنّوا انّهم مواقعوها و لم یجدوا عنها مصرفًا»
بیان دیدگاه مشرکان در مورد ورود به جهنم با فعل «ظنّ»، حکایت از آن دارد که آنان، در آن شرایط، خود را دوزخى مى بینند، ولى هنوز امیدهایى - هر چند واهى - به نجات دارند. ولى به زودى درمى یابند که گریزگاهى براى آنان نیست. «مصرفاً» اسم مکان به معناى مکانى است که به آن روى آورند. جمله «لم یجدوا...» یعنى جایى را که بتوانند با پناه بردن به آن، از آتش رها شوند، نمى یابند.
۴- شرک، جرم و گناه است و آتش دوزخ را در پى دارد. «نادوا شرکاءى ... و رءا المجرمون النار فظنّوا أنّهم مواقعوها»
مصداق بارز جرم، در این آیه، به قرینه آیه قبل، شرک است.
۵- مشرکان، در قیامت، در پى یافتن راهى براى نجات خویش از آتش دوزخ اند. «فدعوهم فلم یستجیبوا لهم ... و لم یجدوا عنها مصرفًا»
در آیه قبل، بیان شد که مشرکان، با خواندن معبودان پندارى شان، در صدد نجات خود برخواهند آمد و این آیه، خبر از نافرجامى تلاش آنان داده است.
۶- مشرکان، در قیامت، راهى براى نجات خود از آتش نخواهند یافت. «فظنّوا أنّهم مواقعوها و لم یجدوا عنها مصرفًا»
«مواقعة» در مورد جنگ به کار مى رود (مفردات راغب) و مفاد آیه، این است که مشرکان، براى دور ساختن آتش از خود و چیره شدن بر آن، تلاش مى کنند ولى راه گریزى نخواهند یافت.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۲–۵۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۷–۵۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۷–۸۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۳–۵۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
وادی مهلک در قیامتعجز اخروی مشرکاننقش آتش جهنمموارد جرمرؤیت جهنم در قیامتمشرکان و معبودان باطلمعبودان باطل در قیامتنجات از جهنمگناه شرکجهنمیانموارد گناهگناهکاران در قیامتمشرکان در قیامتآتش جهنمآثار شرکموجبات جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰)
- مشاهده اتش و دوزخ در صحنه قیامت، از سوی مجرمان
- جرم و گناه، از موجبات گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۲ آیه
- نجات از جهنّم و عذاب ان، غیر ممکن برای دوزخیان کافر و گناهکار+۶ آیه
- ناتوانی مشرکان، در مقابل سختی قیامت و اتش دوزخ+۱ آیه
- مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار+۴ آیه
- مجرم بودن تجاوزگران و ستم پیشگان+۱ آیه
- عذاب و جهنّم، کیفر گناهکاران+۳ آیه
- مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار+۴ آیه
- شرک، از گناهان و موجب عذاب دوزخ+۱ آیه