آیه ۲ سوره مسد

سوره مسد(المسد)، آیه ۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۳

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَ مَا كَسَبَ

هرگز مال و ثروتش و آنچه را به دست آورد به حالش سودی نبخشید!

معنی کلمات و عبارات
«مَآ أَغْنَی عَنْهُ»: بدو سودی نبخشید (نگا: اعراف / ، حجر / ، شعراء / . «مَا»: چیزی که. مراد شغل و مقام است.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۵

«شیخ طوسى» گویند: رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم مردم را جمع کرد و گفت: خداوند مرا به سوى شما عموماً و به سوى قریش خصوصاً مبعوث نموده است و اگر این بعثت مرا بپذیرید، مالک عرب و عجم شده و آن‌ها را به تصرف خویش خواهید درآورد، گفتند: بعثت تو براى چیست؟ گفت: براى آنست که به شما بگویم، بگوئید: لا اله الّا اللّه و انّى رسول اللّه، ابولهب که در آن میان بود. گفت: تبّا لهذا من دین اللّه، سپس این سوره نازل گردید.

صاحب مجمع البیان از سعید بن جبیر و او از ابن عباس نقل نماید که گفت: روزى پیامبر بالاى کوه صفا رفت و فرمود: یا صباحاه قریش به او روى آوردند. گفتند: چه شده است؟ فرمود: اگر به شما خبر بدهم که دشمن در صبح یا در شب در کمین شما است. از من باور می‌دارید یا نه؟ گفتند: بلى باور مى کنیم سپس فرمود: بدانید که من نذیر و ترساننده شما هستم از عذابى که به علت گمراهى و جهالت در جلو روى شما قرار گرفته است. ابولهب گفت: تبا لک، براى همین موضوع ما را به اینجا خوانده اى؟ طبرى صاحب جامع البیان از طریق اسرائیل از ابواسحق و او از مردى از همدان که به او یزید بن زید مى گفتند: روایت کند که زن ابولهب اغلب خار و خاشاک را جمع می‌کرد و جلو راه پیامبر مى گذاشت و راه را بر او مسدود مى ساخت چنان که ابن المنذر نیز در تفسیر خود از عکرمة مانند آن را روایت نموده است.

نکات آیه
۱ - ابولهب، داراى ثروت چشمگیر و دست مایه هاى فراوانى بود. «ماله و ما کسب» در فرق «مال» و «ما کسب»، سه وجه گفته شده است: ۱. «مال» ثروت و «ما کسب» نتیجه عمل است; ۲. «مال» ثروت و «ما کسب» جاه و مقامى است که شخص آن را به دست آورده است; ۳. «مال» سرمایه و «ما کسب» درآمد آن است. ۲ - ابولهب، ثروت و موقعیت هاى اکتسابى خویش را، نجات بخش از تهدیدهاى الهى مى دانست. «ما أغنى عنه ماله و ما کسب» ۳ - ثروت ابولهب و جاه و مقامى که کسب کرده بود، او را از گرفتارى به هلاکت و ناکامى در تلاش هایش، رهایى نبخشید. «تبّت یدا أبى لهب و تبّ . ما أغنى عنه ماله و ما کسب» «أغنى عنه»; یعنى، منصرف ساخت و بازگرداند از او (برگرفته از نهایه ابن اثیر). به قرینه آیه قبل و بعد، مراد بازداشتن از هلاکت و آتش جهنم است. ۴ - اعمال ابولهب، حبط شده و سودى به حال او ندارد. «ما أغنى عنه ماله و ما کسب» تعبیر «ما کسب»، بر اعمال و نتیجه آنها صادق است. ۵ - اعتماد به ثروت در برابر تهدیدهاى الهى، خطرى در کمین ثروتمندان «تبّت یدا أبى لهب و تبّ . ما أغنى عنه ماله و ما کسب» ۶ - ثروت و مقام، نمى تواند مانع تحقق نفرین خداوند باشد و عذاب او را دفع کند. «ما أغنى عنه ماله و ما کسب» به قرینه آیه بعد، جمله «ما أغنى ...» به دفع آتش جهنم نیز نظر دارد.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
  • ابولهب، مردی ثروتمند+۱ آیه
  • زیانکاری ابولهب در دنیا و اخرت و بیاثر بودن امکانات مادّی وی در رهاییاش از خسارت+۲ آیه
  • خبر دادنِ خداوند از دوزخی شدن ابولهب و مردن وی بر کفر+۲ آیه
  • ابولهب مردی ثروتمند و صاحب فرزند+۱ آیه
  • مؤثّر نبودنِ قدرت مادّی ابولهب برای رهایی وی از نابودی دنیایی+۱ آیه
  • بیاثر بودن امکانات مادّی ابولهب در رهایی وی از نابودی+۱ آیه
  • اذیّت کردن پیامبر(صلی الله علیه واله)، حرام و گناهی بزرگ در پیشگاه خداوند+۷ آیه
  • مشروع بودن مالکیّت خصوصی+۳ آیه
  • خسران ابولهب، مایه به نتیجه نرسیدن اعمال وی+۱ آیه
  • بی اثر بودن امکانات مادّی ابولهب در رهایی وی از نابودی و کیفر+۲ آیه
  • ابولهب، مردی ثروتمند و صاحب فرزند+۱ آیه
  • اعتماد به مال و ثروت در برابر تهدیدهای الهی، خطری در کمین ثروتمندان+۱ آیه
  • ابولهب، دارای ثروت چشمگیر و دستمایههای فراوان+۱ آیه
  • بینیاز نشدن ابولهب به وسیله مال و کسبهای خویش، از هلاکت و اتش جهنّم+۱ آیه
  • گزارشهای غیبی از گذشته و اینده، جلوهای از اعجاز قران+۲ آیه
  • گرفتاری به هلاکت و دوزخ، فرجام نفرین خدا بر ابولهب+۲ آیه
  • عدم تاثیر مال و ثروت ابولهب در مقابل تحقق نفرین الهی+۱ آیه
واژه‌ها