سوره نجم(النجم)، آیه ۱۷ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۶
معنی کلمات و عبارات
«مَا زَاغَ»: منحرف نشد. به چپ و راست نگرائید. به خطا نرفت. «مَا طَغی»: فراتر نرفت. جز به چیزی ننگریست که میبایست بنگرد و ببیند. یعنی درست به چیزی نگاه کرد که میبایست نگاه بکند، و آنچه دید عین واقعیت بود و حقیقت داشت.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دیده دل پیامبر(ص)، عارى از هر گونه خطا و انحراف «و لقد رءاه نزلة أُخرى ... ما زاغ البصر و ماطغى»
۲ - ره نیافتن هیچ گونه خطا و انحراف در مشاهدات قلبى پیامبر(ص)، در دیدن جبرئیل در «سدرة المنتهى» «ما زاغ البصر و ماطغى»
مراد از «البصر» در آیه شریفه - به قرینه «ماکذب الفؤاد ما رأى» - دیده دل است; و نه چشم سر.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۷–۱۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۷–۱۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۷–۱۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۱۷–۱۸
روایات و احادیث
۳ - «عن رسول اللّه (فى وصف معراج) و کان توفیقاً من ربّى أن غمضت عینى فکلّ بصرى و غشى عن النظر، فجعلت أبصر بقلبى کما أبصر بعینى بل أبعد و أبلغ، فذلک قوله تعالى «ما زاغ البصر و ماطغى لقد رأى من آیات ربّه الکبرى» و إنّما کنت أبصر مثل خیط الابر نوراً بینى و بین ربّى...; [منبع: تأویل الأیات الظاهرة، ص ۶۰۶; بحارالأنوار، ج ۳۶، ص ۱۶۲، ح ۱۴۴.] از رسول خدا(ص) روایت شده [که در توصیف معراج خود فرمود:] توفیقى از پروردگارم بود که چشمم را ببندم. دیده ام ناتوان و از نگاه پوشیده شد، در آن حال با قلب خود بسان چشم; بلکه بهتر و دورتر را مى دیدم و این سخن خدا است، که مى فرماید: «ما زاغ البصر و ما طغى . لقد رأى...» و من نورى مانند نخ سوزن، بین خود و خدا مى دیدم».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- مشاهده جبرییل، از جانب محمّد(صلی الله علیه واله) به هنگام وحی+۵ آیه
- حفظ تعادل چشمان پیامبر(صلی الله علیه واله)، در شب معراج+۲ آیه
- ره نیافتن هیچ گونه خطا و انحراف، در مشاهدات قلبی پیامبر(صلی الله علیه واله) در سدره المنتهی+۱ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۲ آیه
- وصول پیامبر صلی الله علیه و اله به لقاءالله در معراج+۱ آیه
- راه نیافتن هیچگونه خطا و انحراف، در مشاهدات قلبی پیامبر صلی الله علیه و اله، هنگام دیدن جبرییل در «سدرهالمنتهی»+۳ آیه
- خارج نشدن تعادل حرکت چشمان پیامبر صلی الله علیه و اله، از ادراک حقایق، در شب معراج+۳ آیه
- رؤیت جبرییل به صورت اصلیاش، در افق اعلی، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- ره نیافتن هیچگونه انحراف، در مشاهدات قلبی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- دیده دل محمّد صلی الله علیه و اله، عاری از هرگونه خطا و انحراف+۲ آیه
- ره نیافتن هیچگونه خطا و انحراف، در مشاهدات قلبی محمّد صلی الله علیه و اله، هنگام دیدن جبرییل در سدرهالمنتهی+۳ آیه
- ره نیافتن هیچگونه انحراف، در مشاهدات قلبی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- ره نیافتن هیچ خطایی، در مشاهدات قلبی پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- رؤیت قلبی ایات خدا در معراج، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- منّت خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله، به علّت ارایه ایات الهی به ایشان، در معراج+۳ آیه
- افق اعلا (اسمان دنیا) از مسیرهای سیر پیامبر صلی الله علیه و اله در معراج+۵ آیه
- رؤیت و مشاهدات پیامبر صلی الله علیه و اله در معراج، به طور مستمّر و پیوسته+۱ آیه
- مشاهدات پیامبر صلی الله علیه و اله در معراج، مورد تصدیق قلبی ان حضرت+۱ آیه
- ره نیافتن هیچگونه انحرافی در مشاهدات قلبی پیامبر صلی الله علیه و اله در معراج+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مشاهدهکننده ایات خدا، در معراج+۵ آیه