آیه ۴۲ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۴۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۱

معنی کلمات و عبارات
«صَبَرُوا ... یَتَوَکَّلُونَ»: استعمال فعل نخست به صورت ماضی و فعل بعدی به شکل مضارع، برای استمرار، یا استحضار آن سیمای زیبا و هیئت رعنائی است که داشته‌اند.
نزول
نکات آیه
۱- مسلمانان مهاجر از ستم مشرکان مکه، مردمانى صبور بودند که در برابر ستم ظالمان شکیبایى پیشه کردند. «و الذین هاجروا فى الله ... الذین صبروا» «الذین» عطف بیان براى «الذین» در آیه سابق است. ۲- صبر در برابر ناملایمات، داراى ثمرات دنیوى و اخروى است. «لنبوّئنّهم فى الدنیا ... و لأجر الأخرة أکبر ... الذین صبروا» ۳- صبرپیشگى و توکل بر خداوند، از جمله شرایط و عوامل سعادت دنیوى و اخروى مهاجران راه خدا «و الذین هاجروا فى الله ... لنبوّئنّهم فى الدنیا ... و لأجر الأخرة أکبر ... الذین صبروا و على ربّهم یتوکّلون» ۴- ترک وطن و مهاجرت در راه خدا، داراى مشکلات و ناملایمات است. «و الذین هاجروا ... الذین صبروا» ذکر وصف «صبروا» براى مهاجران در راه خدا و نیز پاداشى که براى آن در نظر گرفته شده است، مى تواند مشعر به این نکته باشد که هجرت ناملایماتى را در پى داشته و مهاجران آن را بر خود هموار کردند. ۵- مهاجران در راه خدا، همواره و در همه چیز تنها بر پروردگار خویش متکى هستند. «و الذین هاجروا فى الله ... و على ربّهم یتوکّلون» تقدیم «على ربّهم» مى تواند براى حصر باشد و مضارع آوردن فعل «یتوکّلون» و حذف متعلق آن، مى تواند دلالت بر استمرار و مشعر به این باشد که مهاجران در همه چیز توکل مى کنند. ۶- توکل بر خداوند در همه امور، امرى بس شایسته و پسندیده و داراى ثمرات دنیوى و اخروى «الذین هاجروا ... و على ربّهم یتوکّلون» ۷- ربوبیت خداوند، شایسته توکل همه جانبه به اوست. «و على ربّهم یتوکّلون» ۸- صبر، نیازى موقت و توکل بر خداوند نیازى دائمى براى مسلمانان «الذین هاجروا ... الذین صبروا و على ربّهم یتوکّلون» از اینکه در توصیف صبر مهاجران، از فعل ماضى استفاده شده و براى تعریف توکل آنها از فعل مضارع استفاده گردیده است، مى توان نکته یاد شده را به دست آورد.
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
  • توکّل، موجب برخورداری مؤمنان از پاداش الهی+۳ آیه
  • صبر، موجب بهرهمندی از ثواب الهی+۵ آیه
  • توکّل بر خدا، از عوامل برتری و پیروزی بر دشمنان+۳ آیه
  • صبر و بردباری، از عوامل دستیابی به پیروزی+۱ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • توکّل بر خداوند، موجب بهرهمندی از زندگی نیک و امکانات دنیایی+۱ آیه
  • صبر در برابر ظلم و اذیّت دشمنان، مقتضای توکّل بر خداوند+۴ آیه
  • لزوم تکرار و استمرار، در توکّل به خدا+۴ آیه
  • انحصار و اختصاص توکّل به خداوند+۱۲ آیه
  • توکّل به خدا، سبب بالاترین پاداش اخرتی+۱ آیه
  • مهاجران در راه خدا، توکّلکنندگان بر پروردگار خویش+۱ آیه
  • اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۸ آیه
  • لزوم توکّل به خداوند در تمام امور+۱۱ آیه
  • توکّل در هجرت برای خدا، لازم و پسندیده+۱ آیه
  • لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۱۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی توکّل به او+۷ آیه
  • توکّل و اعتماد به خداوند، موجب نهراسیدن از دشمن+۳ آیه
  • صبر زمینه ساز بهره مندی از مکان و جایگاه نیکو در دنیا+۱ آیه
  • صبر در برابر ظلم ظالمان درپی دارنده نیک بختی و خوشی در دنیا+۱ آیه
  • صابران بهره مند از پاداش برتر و بزرگتر از عطایای خدا در دنیا+۱ آیه
  • جهل کافران ستمگر به بزرگی و عظمت پاداش صابران+۱ آیه
  • جهل مهاجران صابر به بزرگی و عظمت پاداش اخروی خود+۱ آیه
  • صبر و شکیبایی مهاجران در برابر ستمگریهای مکّیان+۲ آیه
  • بهره مندی مهاجران صابر از سعادت دنیا و اخرت در سایه صبر+۱ آیه
  • بهره مندی مهاجران از مکان نیکو (مدینه) در سایه شکیبایی+۱ آیه
  • صبر نیازی موقّت و توکّل بر خداوند نیازی دایمی برای مسلمانان+۱ آیه
  • صبر و توکّل دو امر لازم برای رسیدن به جایگاه نیکو در دنیا و دستیابی به پاداش برتر خدا در اخرت+۱ آیه
  • صبر و توکّل مهاجران ستم دیده صدر اسلام سبب دستیابی انان به سعادت در دنیا و پاداش برتر در اخرت+۱ آیه
  • صبر در برابر مشکلات لازمه توکّل به خدا+۶ آیه
  • مسلمانان مهاجر، مردمانی صبور و شکیبا، در برابر ستم مشرکان مکّه+۱ آیه
  • مهاجران راه خدا، توکّلکنندگان بر پروردگار خویش+۱ آیه
  • صبر، از فضایل و ویژگیهای مهاجران+۲ آیه
  • وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۱۱ آیه
  • ترک وطن و هجرت در راه خدا، دارای مشکلات و ناملایمات+۴ آیه
  • تشویق خداوند به صبر و تحمّل مشکلات ناشی از هجرت+۳ آیه
  • صبر و استقامت، عنصری مهم و ضروری در مسیر هجرت در راه خدا+۲ آیه
  • تشویق و ترغیب خداوند به صبر و تحمل سختیها و مشکلات ناشی از هجرت+۳ آیه
واژه‌ها