آیه ۹۹ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۹۹ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۸

معنی کلمات و عبارات
«سُلْطانٌ»: تسلّط. قدرت (نگا: حجر / ).
نزول
نکات آیه
۱- شیطان، از هرگونه سلطه گرى بر مؤمنان متوکل بر خدا ناتوان است. «الشیطن الرجیم . إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» لفظ «سلطان» چون با «تنوین» آمده و بعد از حرف نفى قرار گرفته است، دلالت بر نفى مطلق مى کند. ۲- ایمان آمیخته با توکل بر خدا، مانع هرگونه تسلط شیطان بر انسان است. «إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» ۳- تنها مؤمنان متوکل بر خداوند، از سلطه شیطان در امانند. «إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» برداشت فوق، با توجه به این است که آیه در مقام بیان نقش شیطان نسبت به تمامى انسانهاست و استثنا کردن مؤمنان متوکل - به صورت جمله وصفیه - دلیل بر حصر است. گفتنى است آیه بعد (إنما سلطانه على الذین یتولّونه ...) مؤید همین برداشت است. ۴- استعاذه به خداوند، نوعى توکل بر او و مانع از تسلط شیطان است. «فاستعذ بالله من الشیطن الرجیم . إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» برداشت فوق، از جمله «إنه لیس له سلطان على الذین ... یتوکلون» - که تعلیل براى «فاستعذ بالله ...» است - استفاده گردید. ۵- مؤمنان غافل از توکل و اتکا بر خدا، در معرض تسلط شیطانند. «إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» مصونیت از تسلط شیطان بر دو اصل بنا شده است: ۱- ایمان، ۲- توکل بر پروردگار. بنابراین اگر ایمان باشد ولى توکل نباشد، مصونیت کامل تحقق پیدا نخواهد کرد. ۶- انسان در برابر وسوسه ها و توطئه هاى شیطان، مختار و بر مخالفت با او تواناست. «إنه لیس له سلطن على الذین ءامنوا و على ربّهم یتوکّلون» ۷- ربوبیت خداوند، مقتضى توکل بر اوست. «و على ربّهم یتوکّلون»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۸- «أبوبصیر عن أبى عبدالله(ع) قال: قلت له: «فإذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشیطان الرجیم انه لیس له سلطان على الذین آمنوا و على ربّهم یتوکلون»؟ فقال: یا أبامحمد یسلط والله من المؤمن على بدنه و لایسلط على دینه...; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۲۸۸، ح ۴۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۸۶، ح ۲۲۴.] ابو بصیر گوید: از امام صادق(ع) درباره «فإذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشیطان الرجیم إنه لیس له سلطان على الذین آمنوا و على ربّهم یتوکلون» سؤال کردم، پس حضرت فرمود: اى ابامحمد! به خدا سوگند [شیطان] بر بدن مؤمن مسلط مى شود، ولى بر دین او مسلط نمى شود...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • پناه بردن به خدا، سبب رهایی از وسوسههای شیطان+۸ آیه
  • توجّه به تسلّط نداشتن شیطان بر مؤمنان متوکّل، زمینه استعاذه به خدا+۱ آیه
  • ایمان، زمینه رهایی از سلطه شیطان+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۹ آیه
  • توحید و ایمان به خدای یگانه، سبب مصونیت انسان از شیطان+۱ آیه
  • ایمان به توحید، موجب مصونیّت از شیطان+۱ آیه
  • توکّل به خداوند، موجب محفوظ ماندن انسان از سلطه و ضرر شیطان+۳ آیه
  • استعاذه، نوعی از توکّل و اعتماد بر خداوند+۱ آیه
  • لزوم تکرار و استمرار، در توکّل به خدا+۴ آیه
  • انحصار و اختصاص توکّل به خداوند+۱۲ آیه
  • توکّل مؤمنان به خدا، از صفات نیک انان+۸ آیه
  • ایمان، زمینه رسیدن به توکّل و اعتماد بر خداوند+۱۱ آیه
  • اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۷ آیه
  • لزوم توکّل به خداوند در تمام امور+۱۱ آیه
  • لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۱۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی توکّل به او+۶ آیه
  • استعاذه به خداوند، نوعی توکّل بر او و مانع تسلّط شیطان+۱ آیه
  • توجه به سلطه نداشتن شیطان بر متوکلان به خدا، زمینه پناه بردن به او+۱ آیه
  • پناه بردن به خدا، سبب ایمنی و رهایی از وسوسه های شیطان+۸ آیه
  • توجّه به تسلّط نداشتن شیطان بر مؤمنان، زمینه استعاذه به خدا+۱ آیه
  • ناتوانی شیطان، از هرگونه سلطه گری بر مؤمنان و متوکلان به خدا+۱ آیه
  • ایمان به خدا، مانع نفوذ و سلطه شیطان بر ادم+۱ آیه
  • توکّل بر خدا، مانع مسلّط شدن شیطان بر انسان+۱ آیه
  • مؤمنان متوکّل بر خدا، محفوظ از سلطه شیطان+۲ آیه
  • ناتوانی شیطان، در گمراه کردن همه انسانها+۱ آیه
  • عجز شیطان، از سلطه بر مؤمنان متوکّل+۱ آیه
  • مصون بودن مؤمنان متوکّل، از شیطان+۱ آیه
  • ایمان، عامل مصونیّت انسان از شرّ شیطان+۲ آیه
  • توکّل و اعتماد بر خدا، راهی برای در امان ماندن از گزند شیطان+۲ آیه
  • مؤمنان متوکّل، خارج از سیطره و حکومت شیطان+۱ آیه
  • عجز ابلیس از سلطه بر مؤمنان متوکل به خدا+۱ آیه
  • محدود بودن توان ابلیس، در وسوسه و انحراف انسانها+۴ آیه
  • استفاده شیطان از تمام قدرت خود، در انحراف و وسوسه انسانها+۴ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خداوند، موجب محفوظ ماندن از سلطه و ضرر شیطان+۱ آیه
  • توکّل مؤمنان به خدا، از صفات نیک انان+۸ آیه
  • توکّل بر خدا، از صفات اهل ایمان+۵ آیه
  • مصونیّت مؤمنان متوکل، از سلطه گری شیطان+۱ آیه
  • مصونیّت مؤمنان، از سلطه شیطان+۲ آیه
  • مؤمنان موحّد، مصون از سلطه و ولایت شیطان+۱ آیه
  • وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۱۰ آیه
  • پناه بردن به خدا، سبب رهایی از وسوسههای شیطان+۸ آیه
واژه‌ها