سوره نحل(النحل)، آیه ۸۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۶
فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
(با این همه،) اگر روی برتابند، (نگران مباش؛) تو فقط وظیفه ابلاغ آشکار داری.
معنی کلمات و عبارات
«الْبَلاغُ»: ابلاغ. تبلیغ. رساندن. «الْمُبِینُ»: آشکار و بیپرده. بیانگر فرمان یزدان و روشنگر درست از نادرست کارهای مردمان.
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱- پیامبر(ص)، در قبال روى گردانى کافران از دعوت آن حضرت پس از تبیین آیات الهى بر آنان، مسؤولیتى نداشت. «فإن تولّوا فإنما علیک البلغ المبین»
۲- وظیفه پیامبر(ص)، تنها ابلاغ پیام الهى به انسانها بود و نه اجبار مردمان به پذیرش آن پیام. «فإنما علیک البلغ المبین»
حصر در آیه فوق (فإنما علیک ...) حصر اضافى بوده و نسبت به اجبار و اکراه سنجیده شده است.
۳- پیامبر(ص)، وظیفه دار به کارگیرى مفاهیم روشن و صریح در تبلیغ دین «فإنما علیک البلغ المبین»
«بلاغ» به معناى تبلیغ و رساندن پیام است. توصیف آن به «المبین» (آشکار و روشنگر) بیانگر مطلب یاد شده است.
۴- لزوم به کارگیرى مفاهیم و مطالب روشن و صریح، در تبلیغ دین «فإنما علیک البلغ المبین»
۵- سلب نشدن وظیفه ابلاغ دین از پیامبر(ص) و رهبران الهى، به صرف روى گردانى مردم از آنان «فإن تولّوا فإنما علیک البلغ المبین»
بدین احتمال که معناى آیه چنین باشد که اگر مردم روى گرداندند، تو نباید بار تکلیف را فرو نهى; بلکه باید همچنان به وظیفه ابلاغ پیام الهى همت گمارى، برداشت فوق به دست مى آید. گفتنى است آمدن جمله «فإنما علیک ...» به صورت جمله اسمیه - که دال بر استمرار است - مؤید همین برداشت خواهد بود.
۶- تسلى دادن خداوند به پیامبر(ص)، براى نگران نبودن از روى گردانى حق ناپذیران «فإن تولّوا فإنما علیک البلغ المبین»
۷- امکان روى گردانى انسان از حق و حقایق دینى على رغم روشن بودن آنها «فإن تولّوا فإنما علیک البلغ المبین»
۸- بیان نعمتهاى الهى در ابعاد زندگى، از مصادیق «بلاغ مبین» (بیان روشن دین) است. «و الله جعل لکم ممّا خلق ظللاً ... کذلک یتمّ نعمته علیک لعلّکم تسلمون ... فإنما علیک البلغ المبین»
در آیات گذشته نعمتهاى مختلف خداوند بیان گردید و در پایان اشاره شد که هدف از بیان نعمتها، تسلیم شدن انسانها در برابر خداست و اگر مردم روى گرداندند، وظیفه اى جز همین بیان روشن (بیان نعمتها) نیست.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۵–۸۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۸–۸۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۸–۱۰۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۲–۸۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اعراض حق ناپذیرانبیان نعمتهای خدااستقامت در تبلیغ دیناعراض از حقروش تبلیغ دیناعراض از محمدصراحت در تبلیغروش تبیین دیناعراض کافراناعراض از دینجبرواختیاراهمیت تبلیغ دینتبیین آیات خدانفی اکراه در دینتبلیغ محمدمسؤولیت رهبران دینیمحدوده مسؤولیت محمددلداری به محمدمسؤولیت محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
- نفی شیوههای زورمدارانه در انجام رسالت پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) و ازاد بودن مردم در پذیرش اسلام+۱۶ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۴ آیه
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۷ آیه
- برخورداری کافران از وسایل زندگی، زمینهساز رویگردانی انان از تسلیم در برابر خداوند+۲ آیه
- کفر، عامل انکار نعمت بودنِ اثاث خانه+۳ آیه
- کفر و بیایمانی بیشتر مشرکان مکّه به نبوّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- واداشتن مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت+۱۶ آیه
- ابلاغ پیامهای الهی از سوی انبیا، به صورت صریح و روشن+۶ آیه
- لزوم تبلیغ پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به نحو روشن+۷ آیه
- اکراه مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت+۱۵ آیه
- انکار نعمتهای خدا از سوی مشرکان، به رغم شناخت انها+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۲ آیه
- لجاجت مشرکان، در برابر خدا و ناسپاسی نعمتهای الهی، به رغم شناخت تعلّق نعمتها به خداوند+۱ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۳ آیه
- اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر مشرکان صدر اسلام+۶ آیه
- رویگردانی کافران، از رسول خدا صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- تبلیغ دین و دعوت مردم به ان، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- اجتناب پیامبر صلی الله علیه و اله از اکراه و اجبار مردم، در دعوتهای خود+۱۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ روشن و صریح پیامهای الهی به مردم+۹ آیه
- دلداری و تسلّای خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، نسبت به رویگردانی کافران از دعوت او+۷ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۴ آیه
- ابلاغ پیامهای الهی به مردم، فلسفه رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۱۰ آیه
- اتمامحجّت بر همگان، از فلسفههای رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- رسول خدا صلی الله علیه و اله، وظیفهدار ابلاغ احکام و معارف وحیانی+۵ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۱۲ آیه
- سلب نشدن مسیولیّت ابلاغ دین از پیامبر صلی الله علیه و اله، به صرف رویگردانی مردم از او+۴ آیه
- ابلاغ پیام الهی به صورت روشن و اشکار، وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفهدار تبیین قران کریم برای مردم+۱ آیه
- رسالت و نبوت، از نعمتهای الهی برای مردم+۱ آیه
- وجوب تبلیغ بر پیامبر صلی الله علیه و اله به نحو روشن+۷ آیه