سوره سبأ(سبإ)، آیه ۴۰ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۳
وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَ يَقُولُ لِلْمَلاَئِكَةِ أَ هٰؤُلاَءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا يَعْبُدُونَ
(به خاطر بیاور) روزی را که خداوند همه آنان را بر میانگیزد، سپس به فرشتگان میگوید: «آیا اینها شما را پرستش میکردند؟!»
معنی کلمات و عبارات
«إِیَّاکُمْ کَانُوا یَعْبُدُونَ»: مراد این است که ای فرشتگان شما به این جماعت گفتهاید که آنان شما را پرستش کنند؟ این سؤال برای تنبیه و شرمندگی هر چه بیشتر کافران و مشرکان است.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - در روز قیامت، همه مشرکان به منظور مؤاخذه و روشن شدن حقایق گردآورى خواهند شد. «و یوم یحشرهم جمیعًا ثمّ یقول للملئکة أهؤلاء إیّاکم کانوا یعبدون»
۲ - خداوند، همه مشرکان را در روز قیامت گرد هم خواهد آورد. «و یوم یحشرهم جمیعًا»
۳ - خداوند در روز قیامت، از ملائکه خواهد پرسید که آیا از عبادت مشرکان براى آنان، رضایت داشته اند؟ «و یوم یحشرهم جمیعًا ثمّ یقول للملئکة أهؤلاء إیّاکم کانوا یعبدون»
جوابى که در آیه بعد از قول ملائکه نقل شده، حکایت از این دارد که سؤال از اصل عبادت نبوده است; زیرا عبادت مشرکان در اختیار ملائکه نبوده تا آنان دستور به انجام آن داده باشند; بلکه سؤال از رضایت ملائکه از این کار است.
۴ - پرستیده شدن ملائکه از سوى مشرکان در دنیا «و نجعل له أندادًا ... و یوم یحشرهم جمیعًا ثمّ یقول للملئکة أهؤلاء إیّاکم کانوا یعبدون»
۵ - پرسش خداوند از ملائکه درباره پرستیده شدنشان از سوى مشرکان، با فاصله اى از بازآفرینى و گردآورى خواهد بود. «و یوم یحشرهم ... ثمّ یقول للملئکة»
«ثم» براى تراخى است و کاربرد آن در آیه، مفید نکته یاد شده است.
۶ - اعتقاد مشرکان به موجوداتى به نام ملائکه در عالم «و یوم یحشرهم ... ثمّ یقول للملئکة أهؤلاء إیّاکم کانوا یعبدون»
۷ - مؤاخذه در روز قیامت، صرفاً بر اساس آگاهى هاى پیشین خداوند نخواهد بود; بلکه ممکن است با حضور طرف هاى ماجرا باشد. «و یوم یحشرهم ... ثمّ یقول للملئکة أهؤلاء إیّاکم کانوا یعبدون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تجمع اخروی مشرکانپرسش از ملائکهملائکه پرستی مشرکانحشر اخروی مشرکانمؤاخذه اخروی مشرکانعقیده به ملائکهپرسشهای خدامؤاخذه در قیامتپرسش در قیامتحشر اخروی انسان هاآثار علم خداعقیده مشرکانظهور حقایق در قیامتافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- فرشتگان، تسبیحکنندگان خداوند+۷ آیه
- فرشتگان، تنزیهکننده خداوند در قیامت+۱ آیه
- گواهی ملایکه در قیامت، به جنّپرستی مشرکان+۱ آیه
- پرستش جنّ، از عوامل گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- پرسش خداوند از فرشتگان در زمان حشر، درباره پرستشکنندگان انان
- توجّه به حشر و بیزاری جستن معبودان باطل از پرستشکنندگان غیرخدا در ان روز، زمینه پرهیز از شرک+۵ آیه
- محشور شدن مشرکان، به همراه معبودهای خویش، در قیامت+۴ آیه
- احضار مشرکان، برای مؤاخذه و کیفر در روز رستاخیز+۵ آیه
- اشکار شدن فقدان رابطه واقعی میان مشرکان و معبودانشان، در عرصه محشر+۲ آیه
- بیزاری معبودان از پرستش مشرکان، در عرصه محشر+۵ آیه
- حشر فرشتگان مورد پرستش مشرکان، در قیامت برای حسابرسی، از سوی خداوند
- تاکید فرشتگان، بر تنزیه خدا از شریک و تبیین حقیقت کار مشرکان، در عرصه محشر+۱ آیه
- خداوند، محشورکننده انسانها در قیامت+۴ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان، درباره معبود بودن انان برای مشرکان و پاسخ منفی انان+۱ آیه
- پرسش انکاری و تقریری خداوند از فرشتگان در قیامت، مبنی بر رضایت انان به پرستش خود به وسیله مشرکان
- پرسش تقریری و انکاری خداوند از فرشتگان در قیامت، مبنی بر رضایت انان به پرستش خود از جانب مشرکان
- حشر مشرکان در قیامت، به همراه معبودهای انان+۵ آیه
- مشرکان، مردمی ظالم و ستمگر+۳ آیه
- معبودهای دروغین مشرکان، فاقد نقش در نجات انان از دوزخ+۱ آیه
- پرستش ملایکه از سوی مشرکان، مورد سؤال خدا و انکار ملایکه در قیامت+۱ آیه
- بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۲ آیه
- عدم قدرت معبودان باطل بر ضرر رساندن در روز قیامت+۲ آیه
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۶ آیه
- پرسش خداوند از ملایکه در قیامت، در مورد پرستش شدن شان از جانب مشرکان
- ناخشنودی ملایکه از معبود قرار گرفتن خود، به وسیله مشرکان+۱ آیه
- ناتوانی معبودان باطل، از رساندن سود یا ضرر به دیگران، در قیامت+۱ آیه
- گواهی فرشتگان در قیامت، به جنّپرستی مشرکان+۱ آیه
- احضار ملایکه در قیامت، برای بازخواست و محاکمه مشرکان+۱ آیه
- فرشتگان، از تسبیحکنندگان خدا+۸ آیه
- تاکید فرشتگان، بر تنزیه خدا از شریک، و تبیین حقیقت کار مشرکان، در عرصه محشر+۱ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان درباره معبود بودن انان برای مشرکان و پاسخ منفی انان+۱ آیه
- نفی هرگونه ارتباط ملایکه با مشرکان، در قیامت+۱ آیه
- احضار ملایکه و محاکمه مشرکان، در قیامت+۱ آیه
- حشر و اجتماع ملایکه و انسانها و جنّ، در قیامت