سوره سبأ(سبإ)، آیه ۵ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۲۸
وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آيَاتِنَا مُعَاجِزِينَ أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ
و کسانی که سعی در (تکذیب) آیات ما داشتند و گمان کردند میتوانند از حوزه قدرت ما بگریزند، عذابی بد و دردناک خواهند داشت!
معنی کلمات و عبارات
«وَالَّذینَ سَعَوْا فِی آیَاتِنَا مُعَاجِزِینَ» (نگا: حجّ / ). «رِجْزٍ»: (نگا: اعراف / و انفال / ). در اینجا مراد بدترین و سختترین عذاب است.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - فلسفه وقوع قیامت، کیفر دادن به کسانى است که بر ضد آیات خدا تلاش مى کنند. «لتأتینّکم ... لیجزى الذین ... و الذین سَعَوْ فى ءایتنا معجزین»
۲ - کافران، تلاش گران بر ضد آیات الهى اند. «الذین ءامنوا ... أُولئک لهم مغفرة ... و الذین سَعَوْ فى ءایتنا ... أُولئک لهم عذاب»
به قرینه مقابله «الذین سَعَوْ» با «الذین آمنوا»، به دست مى آید که مراد از آنان همان کافران اند.
۳ - تلاش گران بر ضد آیات الهى، قطعاً عذابى دردناک خواهند داشت. «و الذین سَعَوْ فى ءایتنا ... أُولئک لهم عذاب ... ألیم»
۴ - عذاب تلاش کنندگان بر ضد آیات خدا، عذابى بس بد و پلید است. «و الذین سَعَوْ فى ءایتنا ... لهم عذاب من رجز»
۵ - تلاش گران بر ضد آیات قرآن، عذابى دردناک و بد خواهند داشت. «و الذین سَعَوْ فى ءایتنا ... لهم عذاب من رجز ألیم»
به قرینه آیه بعد، مى توان گفت که مراد از «آیات» در این آیه، آیات قرآن است.
۶ - تلاش کنندگان بر ضد آیات خدا، درصددند تا آنها را بى اثر ساخته و در بین مردم از کارآیى بیندازند. «الذین سَعَْو فى ءایتنا معجزین»
«عجز» (ریشه «معاجز») مخالف قدرت است (مفردات راغب). چیزى که کافران درصدد ناتوان ساختن آن بودند، همان آیات الهى است و مقصود از این ناتوانى، بى اثر ساختن و از کارایى انداختن آنها در دل و نفوس مردم مى باشد.
۷ - تلاش گران بر ضد آیات خدا - به زعم خود - درصدد ناتوان جلوه دادن خدا هستند. «الذین سَعَوْ فى ءایتنا معجزین»
از جمله معناهایى که براى «معاجزین» ذکر شده، این است که افراد یاد شده در این آیه، به گمان خود تلاش مى کنند تا خدا را از ایجاد قیامت ناتوان جلوه دهند (مفردات راغب).
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بینش توطئه گران علیه آیات خداتوطئه گران علیه آیات خداعذاب توطئه گران علیه قرآنعذاب پلیدکفر توطئه گران علیه آیات خداتلاش برای بی تأثیری آیات خداعذاب توطئه گران علیه آیات خداکیفر توطئه گران علیه آیات خداخدا و عجزفلسفه قیامتعذاب دردناکمراتب عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- توطیه و کوشش علیه ایات الهی، سبب گرفتاری به عذاب+۲ آیه
- عذاب تلاشکنندگان بر ضدّ ایات خدا، بس بد و پلید
- تلاش بر ضدّ ایات خداوند، زمینه گرفتاری به عذاب پلید
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۱ آیه
- حرمت تلاش و توطیه، علیه ایات خدا+۱ آیه
- حرمت تلاش و توطیه، علیه ایات خدا+۲ آیه
- ناتوانی تلاشگران بر ضدّ ایات خدا، از به عجز واداشتن خدا+۲ آیه
- رجز، کیفر تلاش کنندگان بر ضدّ ایات الهی
- تلاش کنندگان علیه ایات خدا، گرفتار عذابی پلید
- دردناک بودن، از اوصاف عذاب
- توطیه و کوشش علیه ایات الهی، سبب گرفتاری به عذاب+۱ آیه
- کیفر نمودن تلاشگران علیه ایات خدا، از فلسفه های برپایی قیامت