سوره نبأ(النبإ)، آیه ۱۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۲
معنی کلمات و عبارات
«یَوْمَ الْفَصْلِ»: (نگا: صافّات / ، دخان / ، مرسلات / و و ). «مِیقَاتاً»: میعاد. وقت معیّن و مقرّر برای زنده شدن (نگا: اعراف / و شعراء / ، واقعه / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - قیامت روز داورى بین مردم و رفع اختلافات آنان «یوم الفصل»
«فصل»; یعنى، جداسازى دو چیز از یکدیگر به گونه اى که میان آن دو فاصله افتد. اطلاق این کلمه بر روز قیامت، به اعتبار روشن شدن حق از باطل و یا پایان دادن به اختلاف مردم و قضاوت در میان آنان است. (مفردات راغب)
۲ - متمایز شدن حق از باطل، فلسفه برپایى قیامت «یوم الفصل»
۳ - «یوم الفصل» از نام هاى قیامت «إنّ یوم الفصل کان میقتًا»
۴ - برپایى قیامت و رفع اختلافات در آن، حتمى و تردیدناپذیر است. «إنّ یوم الفصل کان میقتًا»
مشخص بودن زمان برپایى قیامت - که کلمه «میقات» بر آن دلالت دارد - حاکى از قطعى بودن آن است.
۵ - قیامت، از دیر زمان و در علم خداوند، داراى زمانى مشخص بوده است. «إنّ یوم الفصل کان میقتًا»
فعل «کان» دلالت دارد که وقت قیامت از پیش مشخص بوده است. «میقات» گر چه اسم آلت است; ولى معناى «وقت» دارد; نظیر میعاد و میلاد که از اسم آلت بودن خارج شده و به معناى مصدر خود استعمال شده اند. متعلق میقات - به قرینه سیاق کلام - محشور شدن و مجازات دیدن است; یعنى، قیامت وقت مشخص شده براى این حوادث است.
۶ - صحنه داورى در قیامت، تهدیدى گریزناپذیر براى منکران معاد و شبهه افکنان در حقانیّت آن «عمّ یتساءلون ... إنّ یوم الفصل کان میقتًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۷–۲۰ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۰ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۷–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تهدید شبهه افکنان در معادحتمیت رفع اختلاف در قیامتحل اختلاف در قیامتتهدید مکذبان معادیوم الفصلتمییز حق و باطلفلسفه قیامتقضاوت در قیامتوقت قیامتحتمیت قیامتنامهای قیامتعلم خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- گشوده شدن درهای متعدّدی در اسمان قیامت+۱ آیه
- نظام جاری افرینش، دلیل بر لزوم معاد+۴ آیه
- قیامت، صحنه تمایز حق از باطل+۵ آیه
- قدرت خداوند بر ایجاد حالت خواب در انسان، دلیل امکان معاد+۱ آیه
- حرکت کوهها در قیامت و تشبیه انها به سراب+۱ آیه
- اندیشیدن در خلقت شب از سوی خدا، راهی برای پی بردن به قدرت او بر تحقّق معاد+۳ آیه
- حرکت و لرزش شدید کوهها، در استانه برپایی قیامت+۳ آیه
- جدا شدن و شفاف گردیدن صفوف حق مداران از باطل گرایان، از فلسفه های تحقّق قیامت+۱ آیه
- قیامت، روز جدایی (اهل حق از اهل باطل)+۵ آیه
- روز قیامت، از وعده های الهی+۳ آیه
- اندیشه در گرمازایی و نور خورشید، زمینه ساز پی بردن به قدرت خدا بر احیای مجدّد در معاد+۴ آیه
- قدرت بر رویاندن گیاهان در زمین از سوی خداوند، دلیل بر امکان معاد+۴ آیه
- مطالعه در چگونگی حیات و نموّ دانهها و گیاهان در زمین، راهی برای پی بردن به قدرت خدا و امکان معاد+۳ آیه
- افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۵ آیه
- میخکوب شدن کوهها در زمین، نشان قدرت خداوند، در ایجاد بعث و معاد+۴ آیه
- سؤال کافران مکّه درباره نبا عظیم (رخداد قیامت و معاد)+۳ آیه
- اختلاف کافران مکّه درباره نبا عظیم (رخداد قیامت)+۳ آیه
- اغاز قیامت و رستاخیز انسانها، از پیامدهای نفخ صور+۱ آیه
- روز فصل و داوری میان انسانها از سوی خداوند، روز نفخ صور+۱ آیه
- برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۳ آیه