سوره حج(الحج)، آیه ۵۱ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۸
وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آيَاتِنَا مُعَاجِزِينَ أُولٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ
و آنها که در (محو) آیات ما تلاش کردند، و چنین میپنداشتند که میتوانند بر اراده حتمی ما غالب شوند، اصحاب دوزخند!»
معنی کلمات و عبارات
«سَعَوْا فِی آیَاتِنَا»: تلاش و کوشش میکنند در راه باطل قلمداد کردن آیههای قرآنی ما. گاهی آن را سحر (نگا: سبأ / ) و زمانی آن را شعر (نگا: انبیاء / و چه بسا آن را افسانههای گذشتگان (نگا: انعام / ) میخوانند. «مُعَاجِزِینَ»: مبارزان. مسابقهدهندگان. درماندهکنندگان (نگا: سبأ / و ). حال ضمیر (و) در فعل (سَعَوْا) میباشد.
نزول
سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تلاش پى گیر مشرکان عصر بعثت، علیه آیات الهى (قرآن) و ناکام ساختن پیامبر(ص) در دعوت خویش «و الذین سعوا فى ءایتنا معجزین أولئک أصحب الجحیم»
«سعى» (مصدر «سعوا») به معناى تلاش کردن است و «فى آیاتنا» به تقدیر «فى ابطال آیاتنا» مى باشد. «معاجزة» (مصدر «معاجزین») اگر از «عَجُز» (دنباله) مشتق شده باشد به معناى سبقت گرفتن از چیزى و پشت سرگذاشتن آن است و اگر از «عَجْز» (ناتوانى) مشتق شده باشد، به معناى ناتوان کردن مى باشد. در هر صورت «معاجزین» حال براى فاعل «سعوا» است و مفعول آن محذوف مى باشد و تقدیر آن مى تواند «معاجزینا» و یا «معاجزین رسولنا» باشد. «جحیم» نیز به معناى آتش بر افروخته و شعله ور است.
۲ - انسان ها در برابر انذارها و اخطارهاى پیامبران دو دسته اند: مؤمن و یاکافر «یأیّها الناس إنّما أنا لکم نذیر مبین . فالذین ءامنوا ... و الذین سعوا فى ءایتنا»
۳ - قرآن، مجموعه اى از نشانه هاى خداوند «فى ءایتنا»
۴ - ساختار قرآن، ساختارى است بندبند که هر بند آن آیه نام دارد. «فى ءایتنا»
۵ - خلود در جهنم، کیفر مقابله کنندگان با آیات الهى(قرآن) «و الذین سعوا فى ءایتنا معجزین أولئک أصحب الجحیم»
۶ - جحیم، از نام هاى دوزخ «أولئک أصحب الجحیم»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که برخى نوشته اند: «جحیم» یکى از نام هاى آتش است.
۷ - دوزخ، داراى آتشى برافروخته و شعله ور «أولئک أصحب الجحیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۷۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۷–۵۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
توطئه علیه آیات خداکیفر مبارزه با آیات خداکیفر مبارزه با قرآنتلاش مشرکان صدراسلامتوطئه مشرکان صدراسلامتوطئه علیه قرآنقرآن از آیات خداآیه بندی قرآنویژگیهای جهنمساختار قرآننامهای جهنمانذارهای انبیاتوطئه علیه محمدجاودانان در جهنمآتش جهنمویژگیهای قرآنتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
- توطیه و کوشش علیه ایات الهی، سبب گرفتاری به عذاب+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به انذار توطیهگران ضدّ ایات الهی از اتش دوزخ+۱ آیه
- تهدید کافران به اتش جهنّم، از جانب خدا+۲ آیه
- تهدید کافران به اتش جهنّم+۱ آیه
- جحیم، از نامهای دوزخ+۷ آیه
- حرمت تلاش و توطیه، علیه ایات خدا+۱ آیه
- حرمت تلاش و توطیه، علیه ایات خدا+۲ آیه
- ناتوانی تلاشگران بر ضدّ ایات خدا، از به عجز واداشتن خدا+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به انذار توطیهگران بر ضدّ ایات الهی، از اتش دوزخ+۱ آیه