آیه ۱۷ سوره ص

سوره ص، آیه ۱۷ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴

اصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَاذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ

वे जो कुछ कहते है उसपर धैर्य से काम लो और ज़ोर व शक्तिवाले हमारे बन्दे दाऊद को याद करो। निश्चय ही वह (अल्लाह की ओर) बहुत रुजू करनेवाला था

معنی کلمات و عبارات
«الأیْدِ»: قدرت و قوّت. «ذَالأَیْدِ»: دارای سلطه و قدرت. مراد قدرت جسمانی، و توانائی انجام طاعت و عبادت، و سلطه کامل در سیاستمداری و مملکت‌داری است. «أَوَّابٌ»: کسی که بسیار به خدا پناه ببرد و برگردد. کسی که از آنچه خدا از آن خوشش نمی‌آید دست بکشد و به سوی آنچه خدا از آن خوشش می‌آید برگردد (نگا: اسراء / ).
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبراسلام(ص)، مأمور به صبر و شکیبایى در برابر استهزا، گفتار مغرضانه و تبلیغات سوء سران کفر و شرک «اصبر على ما یقولون» ۲ - استهزا، گفتار مغرضانه و تبلیغات سوء علیه اسلام و پیامبر(ص)، کار همیشگى و روش سران کفر و شرک «اصبر على ما یقولون» آمدن فعل «یقولون» به صورت فعل مضارع، دلالت بر استمرار این گفتار دارد. ۳ - استهزا و تبلیغات سوء و مغرضانه سران کفر و شرک علیه اسلام، بسیار شدید و موجب دل آزردگى پیامبر(ص) بود. «اصبر على ما یقولون» از این که پیامبر(ص) به صبر و شکیبایى توصیه شده است - با آن که آن حضرت شخصیتى بزرگ و داراى سعه صدر بود - مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد. ۴ - توصیه خداوند به پیامبراسلام مبنى بر یادآورى سرگذشت داوود پیامبر، در دوران سخت رسالت خود «واذکر عبدنا داود» ۵ - داوود(ع)، مظهر صبر و مقاومت و الگوى صابران و بردباران تاریخ «واذکر عبدنا داود» توصیه شدن پیامبراسلام(ص) به یادآورى سرگذشت حضرت داوود(ع)، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۶ - آشنایى قبلى پیامبراسلام(ص) از سرگذشت حضرت داوود(ع) «و اذکر عبدنا داود» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که لازمه یادکرد، آشنایى است. ۷ - داوود(ع)، بنده خالص و ارجمند خدا «عبدنا داود» از اضافه «عبد» به ضمیر «نا» (اللّه) - که اضافه تشریفیه و مفید تکریم است - برداشت یاد شده به دست مى آید. ۸ - داوود(ع)، شخصیتى نیرومند و پرتوان «و اذکر عبدنا داود ذاالأید» «أید» به معناى قوت و شدت است و «ذاالأید»; یعنى، صاحب قدرت و نیرومند. ۹ - عبودیت و بندگى خالصانه خدا، زمینه ساز قدرت و توانمندى انسان است. «و اذکر عبدنا داود ذاالأید» از تقدم وصف عبودیت (عبدنا) بر نیرومندى (ذاالأید) برداشت یاد شده استفاده مى شود. ۱۰ - داوود(ع)، در همه امور زندگى به خدا روى مى آورد و همواره او را مرجع خود مى دانست. «إنّه أوّاب» «أوّاب» (از ماده «اَوْبَ») صیغه مبالغه و به معناى «رجوع» است; یعنى، داوود(ع) بسیار مراجعه کننده به خدا و متوجه او بود. ۱۱ - به یاد آوردن بندگان خالص، شکیبا، نیرومند و پرمراجعه به خداوند، سازنده و درس آموز است. «اصبر ... و اذکر عبدنا داود ذاالأید إنّه أوّاب» ۱۲ - رجوع و توجه همواره داوود(ع) به خداوند در زندگى، موجب قدرت و توانمندى او شد. «داود ذاالأید إنّه أوّاب» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که جمله «إنّه أوّاب» در مقام تعلیل براى «ذاالأید» است; یعنى، چون داوود(ع) بسیار متوجه خدا و پرمراجعه به او بود، صاحب قدرت و توانمند بود. ۱۳ - توجه بسیار به خدا و مراجعه همیشگى به او در زندگى، موجب قدرت و توانمندى انسان «داود ذاالأید إنّه أوّاب»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن أبى جعفر(ع) قال: الید فى کلام العرب القوّة و النعمة قال (اللّه عزّوجلّ): «واذکر عبدنا داود ذاالأید»...; [منبع: توحید صدوق، ص ۱۵۳، ح ۱; نورالثقلین، ج ۴- ، ص ۴۴۴، ح ۱۰.] از امام باقر(ع) روایت شده که فرمود: «ید» در کلام عرب همان قوت و نعمت است... . [خداوند عزّوجل] فرمود: «واذکر عبدنا داود ذاالأید»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۵)
  • داوری داوود(علیه السلام) برای حلّ اختلافهای مردم+۳ آیه
  • ازاررسانی کافران و مشرکان نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور به شکیبایی در برابر گفتههای استهزاامیز مشرکان
  • انابه به درگاه الهی، امری ارزشمند و مورد ستایش از سوی خداوند+۴ آیه
  • فرمان خداوند به پرندگان، جهت انابه به درگاه خدا به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • انابه داود(علیه السلام) به درگاه الهی
  • ستایش خداوند از داود(علیه السلام)، به دلیل انابه او به درگاه الهی
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به یاد کردن داود(علیه السلام) به جهت انابه فراوان او به درگاه خداوند
  • همراهی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • تسبیحگویی کوهها و پرندگان، به همراه داود(علیه السلام)، به تسخیر خدا+۳ آیه
  • رام و همصدا شدن پرندگان با داود(علیه السلام)، در تسبیح پروردگار+۳ آیه
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) مامور صبر و پایداری، در ابلاغ رسالت خویش+۴ آیه
  • تسبیح داود(علیه السلام)، همراه کوهها در پیشگاه پروردگار، در شامگاه و صبحگاه+۱ آیه
  • تسبیح مستمرّ کوهها، به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • تسخیر پرندگان از سوی خداوند برای داود(علیه السلام)، بهمنظور تسبیحگویی به همراه او+۳ آیه
  • خداوند، تسخیرکننده پرندگان برای داود(علیه السلام)+۴ آیه
  • تسخیر الهی، عامل تسبیح کوهها به همراه داود(علیه السلام)+۲ آیه
  • قصّه داود(علیه السلام) امری شگفتاور برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • داود(علیه السلام) از مقرّبان، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • وجود تمدّن و حکومت در دوران داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۱ آیه
  • داود(علیه السلام)، از تنزیهکنندگان خدا+۲ آیه
  • تنزیه خدا، از سوی کوهها+۲ آیه
  • لزوم یاد انبیا و بزرگداشت انان، از جانب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • لزوم صبر و تحمّل، در برابر مشکلات و مصایب+۴ آیه
  • داود(علیه السلام)، برخوردار از حکمت الهی+۴ آیه
  • بهره مندی داود(علیه السلام) از حکمت الهی، نمود قدرت و مقام معنوی او+۱ آیه
  • برخورداری داود(علیه السلام)، از مقام حکومت پادشاهی+۳ آیه
  • حکومت داود(علیه السلام)، مقتدر و با هیبت+۱ آیه
  • عهده داری منصب قضاوت از سوی داود(علیه السلام)، در دوران حکومتش+۵ آیه
  • برخورداری داود(علیه السلام) از حکمت، از عطایای الهی به او+۲ آیه
  • استواری حکومت داود(علیه السلام)، از عطایای الهی به وی+۱ آیه
  • انابه داود(علیه السلام)، شایسته الگو قرار گرفتن، برای پیامبر(صلی الله علیه واله)و دیگران
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به یاد کردن داود(علیه السلام)، به جهت انابه فراوان او به درگاه خداوند
  • همراهی پرندگان و کوهها با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • کثرت انابه داود(علیه السلام)، موجب توانمندی و قدرت ان حضرت
  • داود(علیه السلام)، مظهر صبر و مقاومت و الگوی صابران و بردباران تاریخ
  • کثرت انابه داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، موجب توصیه خداوند به الگوگیری از وی+۱ آیه
  • تسخیر پرندگان برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
  • تسخیر کوهها برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
  • داود(علیه السلام) از زمره تقواپیشگان نیک فرجام+۱ آیه
  • باغهای جاویدان بهشت، پاداش تقواپیشگی داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • فرجام نیک، پیامد تقواپیشگی داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • داود(علیه السلام)، الگوی صبر و مقاومت برای پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • عبودیّت و بندگی داود(علیه السلام) به درگاه خداوند
  • عبودیّت و بندگی خالص داود(علیه السلام) در برابر خدا، زمینه ساز قدرت و توانمندی ان حضرت
  • داود(علیه السلام)، شخصیّتی نیرومند و پرتوان
  • توجّه دایمی داود(علیه السلام) به خداوند و توبه و انابه او، موجب قدرتمندی او
  • داود(علیه السلام)، دارای قرب و منزلت ویژه، در پیشگاه خدا+۳ آیه
  • هم نوایی پرندگان با داود(علیه السلام)، در تسبیح خداوند به امر الهی+۳ آیه
  • هم نوایی کوهها با داود(علیه السلام)، در تسبیح خدا، هر صبح و شام+۱ آیه
  • استحکام بخشیدن به حکومت داود(علیه السلام) از سوی خداوند+۱ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، مبنی بر یاداوری داود(علیه السلام) در دوران سخت رسالت خود
  • داود(علیه السلام)، از رکوع کنندگان به درگاه الهی+۱ آیه
  • رکوع همراه استغفار و انابه داود(علیه السلام)، به دنبال احساس امتحان شدن از سوی خداوند، درپی دارنده مغفرت الهی+۲ آیه
  • اذیّت و ازارهای قولی مشرکان، نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • برخورد همراه با صبر، در برابر سخنان ایذایی مشرکان، کاری شایسته و مطلوب+۵ آیه
  • اندوه محمّد(صلی الله علیه واله) از سخنان بیجا و یاوه گوییهای مشرکان+۶ آیه
  • تسبیح خدا در هر صبح و شام، از جانب داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • همراهی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیح خدا، در هر صبح و شام+۲ آیه
  • تسبیح خدا در هر صبح و شام، سبب قدرت مندی داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • تسبیح خدا در هر صبح و شام، نشانه انابه و موجب ستایش خدا+۲ آیه
  • توجّه به اسوه های صبر تقویت کننده روحیّه شکیبایی در انسان+۴ آیه
  • دعوت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به صبر، از سوی خداوند+۵ آیه
  • داود(علیه السلام) از صابران نمونه و مورد ستایش خدا
  • توجّه به اسوه های صبر تقویت کننده روحیّه شکیبایی در انسان+۴ آیه
  • گفته ها و فشارهای تبلیغاتی و روانی دشمن از موارد نیازمند صبر و بردباری+۵ آیه
  • تبلیغ دین و ابلاغ رسالت الهی از موارد صبر و شکیبایی+۴ آیه
  • همنوا شدن کوهها و پرندگان با صدای داود(علیه السلام)در هر صبح و شام در تسبیح خداوند+۳ آیه
  • بالا رفتن نزاع کنندگان، از دیوار محل عبادت (محراب) سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • توجّه به سرگذشت داود(علیه السلام) و نحوه قضاوت وی، اموزنده و عبرت اموز برای دیگران+۷ آیه
  • عجله کردن داود(علیه السلام) در حکم کردن بین صاحبان گوسفند+۲ آیه
  • داود(علیه السلام) از بندگان خدا و شخصیّتی قدرتمند و توانا
  • داود(علیه السلام) دارای حکومت و سلطنتی قدرتمند، از جانب خداوند+۱ آیه
  • توبه و انابه به درگاه خداوند، عامل قدرتمندی داود(علیه السلام) از سوی پروردگار
  • همراهی کوهها در تسبیح الهی با داود(علیه السلام) و جمع شدن پرندگان در نزد وی، نمود قدرت ان حضرت+۲ آیه
  • انابه به درگاه خداوند، زمینه ساز قدرت و توانمندی انسان+۱ آیه
  • ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۱ آیه
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۳ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) مبنی بر یاداوری سرگذشت داود پیامبر(علیه السلام)+۱ آیه
  • فرمان تکوینی خداوند به کوهها، برای همراهی با داود(علیه السلام) در انابه به پیشگاه او+۳ آیه
  • تسبیح مستمرّ کوهها، به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • تسخیر کوهها برای داود(علیه السلام) از سوی خداوند+۲ آیه
  • بالا رفتن نزاعکنندگان و شاکیان، از دیوار محراب داود علیه السلام+۱ آیه
  • بالا رفتن شاکیان از دیوار محراب و وارد شدن انان بر داود علیه السلام سبب ترس ان حضرت+۱ آیه
  • قضاوت داود علیه السلام در محراب به ظالمانه بودن کار صاحب 99 میش، در طمع کردن به تنها میش برادرش+۳ آیه
  • برگزیدن مکانی خاصّ برای عبادت، پسندیده و سابقهدار در ادیان گذشته+۱ آیه
  • ازاررسانی کافران، به پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • صبر در برابر ازارهای کافران و مشرکان، سفارش خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • سخنان ناروای کافران و مشرکان، باعث ازردگی محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • صبر و پایداری در برابر سختیها و ناملایمات، از ویژگیهای تبلیغی پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • قصّه داود علیه السلام، شگفتاور برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۷ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۶ آیه
  • داود علیه السلام، از اسوههای صبر پیامبر صلی الله علیه و اله
  • توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به سرگذشت داود علیه السلام، زمینهساز شکیبایی حضرت در برابر گفتارهای ناروای دشمنان+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور شکیبایی، در برابر زخم زبانها و سخنان ناروای دشمنان، درباره خویش+۵ آیه
  • دلداری خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص اذیّت کردن کافران+۴ آیه
  • سخنان ناروای کافران، موجب ازردگی پیامبر صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مامور بیان سرگذشت حضرت داود علیه السلام از طریق وحی
  • یاداوری از داود علیه السلام و قدرت و توجّه فراوان او به خدا، عبرت و درسی برای محمّد صلی الله علیه و اله و دیگران
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به یاداوری عبودیّت داود علیه السلام،
  • دعوت شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به شکیبایی در برابر سخنان مشرکان+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مسیول یاد کردن سرگذشت حضرت داودِ صاحب قدرت و بسیار توّاب
  • انابه و رجوع مکرّر انسان به خداوند و توجّه به او، سزاوار تمجید و ستایش او+۵ آیه
  • عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش+۴ آیه
  • داشتن قدرت جسمانی، از عوامل مدح و ستایش انسان+۱ آیه
  • مدح خداوند از داود علیه السلام به سبب اعطای قدرت و بهرهمندی او از نعمتهای ویژه الهی+۵ آیه
  • داود علیه السلام، عهدهدار مدیریّت جامعه خویش+۱ آیه
  • تسخیر پرندگان برای داود علیه السلام و فرمانبری انها از وی معجزهای الهی+۱ آیه
  • تسخیر کوهها برای حضرت داود علیه السلام و تسبیح گویی انها، معجزهای الهی+۳ آیه
  • وجوب زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۲ آیه
  • وجوب صبر و تحمل در برابر مشکلات و مصایب+۴ آیه
واژه‌ها