تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَنا قِطَّنا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسابِ «16» اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اذْکُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ «17» إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْراقِ «18» وَ الطَّيْرَ مَحْشُورَةً کُلٌّ لَهُ أَوَّابٌ «19» وَ شَدَدْنا مُلْکَهُ وَ آتَيْناهُ الْحِکْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ «20»
ترجمه
و گفتند پروردگارا زودتر برسان بما قسمت ما را پيش از روز شمار
صبر کن بر آنچه ميگويند و ياد کن بنده ما داود صاحب قوّت را همانا او بود بازگشت کننده
همانا ما رام کرديم کوهها را که با او تسبيح ميگفتند بشبانگاه و اوّل روز
و پرنده‌ها را با آنکه جمع شده بودند هر يک براى او بازگشت کننده
و محکم کرديم پادشاهى او را و داديم باو علم شريعت و قطع خصومت را
تفسير
خداوند متعال باز نقل فرموده مقال کفار مکه را که بر سبيل استهزاء ميگفتند خدايا قسط و قسمت و- نصيب ما را از عذابى که ما را محمّد صلى اللّه عليه و اله از آن ميترساند پيش از روز قيامت بما برسان چنانچه در معانى از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده و خداوند در اينمقام امر فرموده است حبيب خود را بصبر بر اقوال
جلد 4 صفحه 462
بيهوده آنها و تذکّر پيدا کردن بر احوال انبياء عظام که خداوند چه مقاماتى بايشان عطا فرمود در نتيجه صبر بر عبادت و اطاعت و تحمّل ناملايمات که از آن جمله حضرت داود عليه السّلام بود که داراى قوّت و نعمت بود چون يد که ايد جمع آنست در کلام عرب بمعناى قوت و نعمت استعمال ميشود چنانچه در توحيد از امام باقر عليه السّلام نقل شده در اين آيه و نيز بسيار رجوع مينمود بطلب رضاى الهى براى قوّتش در دين و زياد دعا ميکرد و يک روز روزه ميگرفت و يکروز افطار مينمود و از نصف شب بر ميخاست چنانچه نقل نموده‌اند و خداوند کوهها را مسخّر او فرموده بود که هر شب و صبح با او مشغول بتسبيح و تقديس خدا ميشدند و بتبع او ذکر ميگفتند و پرندگان از آشيانه‌هاى خودشان گرد او جمع ميشدند و هر يک بنغمه خود رجوع بتسبيح الهى نموده از او جواب گوئى ميکردند و خداوند سلطنت او را قوت و عظمت داد بهيبت و شوکت و نصرت و کثرت جنود و امراء خيرخواه و دود و بالاتر از همه آنکه خداوند تعالى علم دين و حکمت در آئين و قوه تشخيص حق از باطل و فصل خصومت بين مدعى و منکر را باو عنايت فرموده بود که بسهولت ميتوانست حق را بذى حق برساند و نزاع را خاتمه دهد و بعضى گفته‌اند مراد از فصل الخطاب آنستکه سخن را طورى ادا ميفرمود که بر شنونده اشتباه نميشد و در عيون از امام رضا عليه السّلام نقل نموده که مراد از فصل الخطاب معرفت لغات است و در جوامع از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده که مراد علم بقاعده موضوعه براى دادرسى است که مدّعى بايد اقامه بيّنه نمايد و منکر قسم بخورد و بنظر حقير برگشت تمام معانى بآنستکه طورى حکم ميفرمود که همه ميفهميدند حکم بحق نموده و اشتباه نميکردند و او بزبان همه آشنا بود و بر مقاصدشان بخوبى مطّلع ميشد و در هر حال اخبار بسيارى وارد شده که خداوند بائمه ما عليهم السلام هم حکمت و فصل الخطابرا عنايت فرموده است و بعضى گفته‌اند مقصود از تسبيح کوهها با حضرت داود آنستکه وقتى او با آن صوت حسن در کوهپايه تلاوت زبور ميفرمود کوهها جواب گوئى از او مينمودند و بر حسن آن مى‌افزود و شمه‌اى از اينمعانى در سور سابقه ذکر شده است.
جلد 4 صفحه 463