سوره ص، آیه ۴۵ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۶
وَاذْكُرْ عِبَادَنَا إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَالْأَبْصَارِ
اور ہمارے (خاص) بندوں ابراہیم(ع)، اسحاق(ع) اور یعقوب(ع) کو یاد کرو جو قوت و بصیرت والے تھے۔
معنی کلمات و عبارات
«أُوْلِی الأیْدِی»: دارندگان قدرت و قوّت در طاعت و عبادت. دارندگان دستهای تلاشگر در همه زمینههای خوبی و نیکی. «الأبْصَارِ»: جمع بَصَر به معنی بصیرت؛ یعنی بینش روشن و آگاهی قابل ملاحظه از قوانین و اسرار دین و شریعت، و آشنایی با امور زندگی و شناخت راه و روش دنیوی.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - یادآورى سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب(علیهم السلام)، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و اذکر عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب»
۲ - سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، درس آموز و سازنده براى پیامبر(ص) و مؤمنان «و اذکر عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب»
توصیه خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر یادآورى سرگذشت حضرت ابراهیم(ع) و... مى تواند به منظور درس آموزى و سازندگى باشد.
۳ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، از بندگان حقیقى و بلندمرتبه خداوند «عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب»
تصریح به عبد بودن ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام) - با آن که همه انسان ها عبد هستند - و نیز اضافه آن به ضمیر جلاله (نا)، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۴ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، انسان هاى برخوردار از «قدرت و توانایى» و «بصیرت و روشن بینى» «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر»
«أُولى الأیدى» (صاحبان دست ها) کنایه از قدرت و توانایى است.
۵ - توانایى بر اداره جامعه و داشتن بصیرت و روشن بینى، از شرایط رهبران جامعه دینى «إبرهیم وإسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر»
۶ - «قدرت و توانایى» و «بصیرت و روشن بینى»، از ارزش ها و نعمت هاى الهى براى انسان «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر»
۷ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، مردان علم و عمل «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «الأبصار» کنایه از علم و «الأیدى» کنایه از عمل باشد.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۸ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «أُولى الأیدى و الأبصار» یعنى أُولى القوّة فى العبادة و البصر فیها; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۴۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۴۶۶، ج ۷۲.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «أُولى الأیدى و الأبصار» روایت شده که مراد صاحبان قوت و بصیرت در عبادت هستند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بصیرت اسحاقبصیرت در رهبریبصیرت یعقوبذکر قصه ابراهیمذکر قصه اسحاقذکر قصه یعقوبعبرت از قصه اسحاقعبرت از قصه یعقوبعبودیت اسحاقعبودیت یعقوبعمل به تکلیف اسحاققدرت اسحاققدرت یعقوبمدیریت در رهبرینعمت بصیرتبصیرت ابراهیمعمل به تکلیف یعقوبقدرت ابراهیمعبودیت ابراهیمعلم یعقوبعلم اسحاقعمل به تکلیف ابراهیمعبرت مؤمنانعلم ابراهیمارزش بصیرتعبرت محمدمقامات یعقوبنعمت قدرتارزش قدرتعبرت از قصه ابراهیممقامات اسحاقاهل بصیرتفضایل اسحاقفضایل یعقوبمقامات ابراهیمشرایط رهبریفضایل ابراهیمتوصیه به محمدعبرت از تاریخعوامل عبرتنعمتهای خداتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴۴)
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- اسحاق(علیه السلام) همواره به یاد اخرت و علاقهمند به ان+۱ آیه
- یعقوب(علیه السلام) انسانی اخرتطلب و همواره به یاد ان+۱ آیه
- اخرتطلبی، موجب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
- اخرتطلبی، سبب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن ابراهیم(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی ابراهیم(علیه السلام)شایان ذکر و یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت، کمال، بصیرت و روشنبینی ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن اسحاق(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی اسحاق(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن یعقوب(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی یعقوب(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
- توجّه خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به روز قیامت+۱ آیه
- دید خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به عالم قیامت، باعث بینش وی+۱ آیه
- توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، موهبتی الهی+۱ آیه
- بهرهمندی از نعمتهای دایم بهشتی، پاداش خداوند به ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- پرورش ابراهیم(علیه السلام) در دامان علم و قدرت و عنایت ویژه الهی+۱ آیه
- پرورش ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص الهی به او+۱ آیه
- توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، از موهبتهای الهی به او+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) در زمره متّقین و دارای فرجامی نیک+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) الگویی شایسته برای انسانها+۲ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) و فرزندانش، برگزیدگان خدا+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، صاحب بصیرت و فهم
- ابراهیم(علیه السلام)، برخوردار از قدرت و بینش خدادادی در عبادت
- ابراهیم(علیه السلام) از شمار بندگان متّقی و نیکفرجام خدا+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) از نیکان نزد خدا+۲ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، دارای علم و قدرت در عبادت
- عبادت و بندگی ابراهیم(علیه السلام) در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) از پیامبران صاحب قدرت و بصیرت
- برخورداری اسحاق(علیه السلام) از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
- اسحاق(علیه السلام) از بندگان حقیقی و بلند مرتبه خدا
- برخورداری اسحاق(علیه السلام) از توانایی و قدرت
- خلوص ویژه اسحاق(علیه السلام)، در ذکر سرای اخرت+۱ آیه
- اخلاص اسحاق(علیه السلام)، مرهون عنایت خداوند+۱ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، از بندگان برگزیده خداوند+۵ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، شخصیّتی اگاه و بصیر
- اسحاق(علیه السلام)، از جمله بندگان پرهیزگار خداوند+۱ آیه
- تقوای اسحاق(علیه السلام)، سبب حُسن عاقبت و ورود او به بهشت جاودان+۲ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، دارای نامی نیکو و اوازهای بلند بین امّتها+۳ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، انسانی برگزیده و نیک+۱ آیه
- یاداوری سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب(علیهم السلام)سفارش خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- برگزیدگی پیامبران از میان انسانها ازسوی خداوند+۴ آیه
- انبیا، شخصیّتهایی خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوّت+۴ آیه
- بندگی خدا، برجستهترین صفت رسولان الهی+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، بنده برگزیده خدا+۶ آیه
- اسحاق(علیه السلام) از پیامبران برگزیده خداوند+۳ آیه
- لزوم یاد شدن اسحاق از زبان پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل برگزیدگی وی+۱ آیه
- بزرگداشت یعقوب(علیه السلام) از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)به دلیل برگزیدگی یعقوب(علیه السلام) از سوی خداوند: واذکر عبـدنا ابرهیم واسحـق ویعقوب ... * وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار+۱ آیه
- برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از بصیرت
- اسحاق نبی(علیه السلام) از بندگان خاص خدا و صاحب بصیرت
- یعقوب(علیه السلام)، صاحبدلی اگاه و دارای ضمیری روشن
- اخرتاندیشی و دنیاگریزی، سبب پیدایش بصیرت+۱ آیه
- تقوای ابراهیم(علیه السلام) عامل بهشتی شدن وی+۲ آیه
- تقوای اسحاق(علیه السلام)، عامل بهشتی شدن وی+۲ آیه
- خداوند، تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
- خداوند تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
- تربیت ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
- تربیت اسحاق(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
- تربیت یعقوب(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی به وی+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) از بندگان مقرّب در پیشگاه خداوند+۴ آیه
- اسحاق(علیه السلام) از مقرّبان پیشگاه خداوند+۱ آیه
- یعقوب(علیه السلام) از مقرّبان پیشگاه خداوند+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) از شمار متّقین نیکفرجام+۱ آیه
- اسحاق(علیه السلام) از شمار متّقین نیکفرجام+۱ آیه
- یعقوب(علیه السلام)، از پارسایان نیکفرجام+۱ آیه
- لزوم یاد انبیا و بزرگداشت انان، از جانب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
- صاحب دست بودن، کنایه از توانایی و قدرت
- رسالت انبیا، مقامی برگزیده از سوی خدا+۵ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، دارای قدرت و بصیرت در عبادت
- عبادت خالصانه اسحاق(علیه السلام) برای خدا+۲ آیه
- بندگی خدا، از صفات برجسته پیامبران+۱ آیه
- عبادت مستمرّ و خالصانه یعقوب(علیه السلام)، برای خداوند+۲ آیه
- سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)، مایه پند و عبرت+۲ آیه
- یاداوری قصّه اسحاق(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه عبرت برای دیگران
- تبیین قصّه یعقوب(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه عبرتی برای دیگران
- برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از مقام عصمت+۹ آیه
- اخرت اندیشی ابراهیم(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۲ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، پیامبری دارای عصمت+۸ آیه
- اخرت اندیشی اسحاق(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی اسماعیل(علیه السلام)، موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی ذوالکفل(علیه السلام)، موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
- یعقوب(علیه السلام) پیامبری دارای عصمت+۸ آیه
- اخرت اندیشی یعقوب(علیه السلام) موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی و دوری از دنیاطلبی انبیای الهی، مایه نیل انان به مقام عصمت+۳ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) بنده توانا و قدرتمند خداوند
- توجّه تامّ و تمام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، عامل قدرتمندی او+۱ آیه
- صاحب قدرت بودن ابراهیم(علیه السلام)، دلیل لزوم یاد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) در بندگی
- اسحاق(علیه السلام)، بنده توانا و مقتدر خداوند
- توجّه خالص و ویژه اسحاق(علیه السلام) به سرای اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
- توانمندی اسحاق(علیه السلام) در بندگی خدا، دلیل ضرورت یاد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
- یعقوب(علیه السلام) بنده صاحب قوّت و قدرت خداوند
- اندیشه خالص و بی شایبه یعقوب(علیه السلام) درباره اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
- توانایی یعقوب(علیه السلام) در عبادت، دلیل لزوم یادکرد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
- قدرت و توانمندی در عبادت و بندگی خداوند، امری ارزشمند
- قدرت در عبادت و بندگی، از اوصاف بندگان خاص خداوند
- شایسته بودن بزرگداشت و یاد کرد، از صاحبان قدرتِ در عبادت و بندگی خداوند
- توجّه تامّ و تمام به اخرت، عامل قدرتمندی، در عبادت خداوند+۱ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) وظیفه دار نقل کردن سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- یاداوری قصّه اسحاق(علیه السلام) توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
- وظیفه پیامبر(صلی الله علیه واله) در یادکرد قصّه یعقوب(علیه السلام)
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۶ آیه
- عبودیّت ابراهیم علیه السلام، سرمشقی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
- عبودیّت ابراهیم علیه السلام، الگویی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
- عبودیّت اسحاق علیه السلام، الگویی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله: وَ اذْکُرْ عِبادَنا ... وَ اِسْحاقَ
- عبودیّت یعقوب علیه السلام، الگو برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
- پیامبر صلی الله علیه و اله مکلّف به یاد ابراهیم علیه السلام بنده خاص خداوند
- یاداوری اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی ابراهیم علیه السلام، در میان نیکان، توصیهای سازنده و درسی عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- مکلّف بودن پیامبر صلی الله علیه و اله به یاداوری اسحاق علیه السلام بنده خاصّ خداوند
- فرمان خداوند به یاداوری اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی اسحاق علیه السلام در میان نیکان+۱ آیه
- سرگذشت یعقوب علیه السلام درسی سازنده و عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله
- یاداوری از اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی یعقوب علیه السلام در میان نیکان، توصیهای سازنده و درسی عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- عبودیّت یعقوب علیه السلام، مورد توجّه خداوند و توصیهای سازنده و عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله موظّف به یاداوری سرگذشت حضرت ابراهیم علیه السلام در قران+۱ آیه
- پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مامور یادکرد سرگذشت اسحاقِ صاحب قدرت و اگاهی
- پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مامور یاداوری سرگذشت بنده خاصّ خدا، یعقوبِ صاحب قدرت و اگاهی
- اخلاص در عبادت خدا و اطاعت از او، از زمینههای ستایش خداوند از انسان+۱ آیه
- بصیرت و بینش درونی انسان، زمینه مدح و ستایش خداوند
- عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش+۳ آیه
- داشتن قدرت جسمانی، از عوامل مدح و ستایش انسان+۳ آیه
- تمجید و ستایش خداوند از ابراهیم علیه السلام+۶ آیه
- اخلاص ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش خداوند+۲ آیه
- برگزیدگی ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش الهی+۳ آیه
- اخلاص، برگزیدگی و نیکوکاری، از ویژگیهای مورد ستایش خداوند از اسحاق علیه السلام+۲ آیه
- مدح یعقوب علیه السلام به علت قدرت، بصیرت، اخلاص و برگزیدگی او از جانب خداوند+۲ آیه
- وجوب زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۶ آیه
- برخورداری یعقوب علیه السلام از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
- خلوص ویژه یعقوب علیه السلام در ذکر و یاد اخرت+۱ آیه
- اخلاص یعقوب علیه السلام عنایتی از سوی خداوند+۱ آیه
- یعقوب علیه السلام از بندگان برگزیده خداوند+۵ آیه
- یعقوب علیه السلام شخصیّتی اگاه و بصیر
- یعقوب علیه السلام از جمله بندگان پرهیزگار و پارسا+۱ آیه
- تقوای یعقوب علیه السلام سبب حسن عاقبت و ورود او به بهشت جاودان+۲ آیه
- یعقوب علیه السلام، دارای نامی نیکو و اوازهای بلندبین امّتها+۳ آیه
- اخرت اندیشی و یاد قیامت، از اوصاف یعقوب علیه السلام+۱ آیه
- عبودیّت یعقوب علیه السلام برای خدا، ملاک ارزش و شایستگی وی نزد خدا+۲ آیه
- بهرهمندی یعقوب علیه السلام از توانایی و قدرت در عمل
- یعقوب علیه السلام از افراد خیّر و نیکوکار+۱ آیه
- یاداوری سرگذشت ابراهیم علیه السلام، اسحاق علیه السلام و یعقوب علیه السلام سفارش خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه