آیه ۸۴ سوره ص

«الْحَقُّ»: مبتدا و خبر آن محذوف است، یعنی أَلْحَقُّ قَسَمی. «الْحَقَّ»: مفعول به مقدّم (أَقُولُ) است. جمله (الْحَقَّ أَقُولُ) معترضه است میان ماقبل و مابعد خود.

۱ - سوگند خداوند به حق «قال فالحقّ» برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «فالحقّ» مبتدا و خبر آن (قسمى) در تقدیر باشد. ۲ - خدا، جز حق سخن نمى گوید. «و الحقّ أقول» «الحقّ» معمول و مفعول «أقول» است و تقدم معمول بر عاملش، مفید حصر مى باشد; یعنى، «لا أقول إلاّ الحقّ; جز حق سخن دیگرى نمى گویم». ۳ - سخنان ناسازگار با سخن خدا، سخنى باطل و به دور از حقیقت است. «قال فالحقّ و الحقّ أقول» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که وقتى تمامى سخنان خداوند بدون استثنا حقِ خالص است، قهراً دیگر سخنان باطل خواهد بود. ۴ - سخنان خداوند، معیار شناخت حق از باطل است. «قال فالحقّ و الحقّ أقول» تصریح به این حقیقت که سخنان خداوند سراسر حق است، مى تواند براى به دست دادن معیارى براى شناخت حق از باطل باشد که بیشتر انسان ها از شناخت آن بدون رهنمود الهى ناتوان اند. ۵ - مشروعیت و پسندیده بودن سوگند، براى اثبات حق «قال فالحقّ و الحقّ أقول» ۶ - حق، امرى است بس با عظمت و مقدس. «قال فالحقّ و الحقّ أقول» سوگند خداوند بزرگ، به «حقّ» گویاى عظمت و بزرگى آن است. ۷ - خداوند، مظهر حق است. «قال فالحقّ و الحقّ أقول» برداشت یاد شده بر این اساس مبتنى است که «فالحقّ» خبر براى مبتداى محذوف (أنا) باشد; یعنى، «فأنا الحقّ».