آیه ۱۱۴ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۱۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۰

فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُ وَ لاَ تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِ زِدْنِي عِلْماً

پس بلندمرتبه است خداوندی که سلطان حقّ است! پس نسبت به (تلاوت) قرآن عجله مکن، پیش از آنکه وحی آن بر تو تمام شود؛ و بگو: «پروردگارا! علم مرا افزون کن!»

معنی کلمات و عبارات
«تَعَالَی»: والا مقام است. از علوّ و عظمت مطلق برخوردار است. «لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ»: مراد نهی از عجله‌ای است که حضرت محمّد به هنگام دریافت وحی جهت فراگیری و حفظ قرآن داشت، و بدین خاطر با شتاب به دنبال فرشته وحی جبرئیل امین، آیات قرآنی را تکرار می فرمود (نگا: قیامه / - ، اعلی / . «یُقْضَی»: به پایان رسانده شود.
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند، در اوج کمال و حقیقتى بلندمرتبه و بى نظیر «فتعلى اللّه » «تعالى» به معناى، والا مرتبه است و مراد، برتر بودن صفات خداوند از صفات مخلوقات است. ۲ - خداوند، مالک حقیقى هستى و فرمان رواى مطلق آن «فتعلى اللّه الملک » ۳ - خداوند، حق محض است و هیچ باطلى در او راه ندارد. «فتعلى اللّه الملک الحقّ » «حقّ» نقطه مقابل باطل است (لسان العرب). ۴ - افعال خداوند و آفرینش موجودات، حکیمانه و خردمندانه است. «الحقّ » «حقّ» به کسى گفته مى شود که براساس حکمت، چیزى را ایجاد کند (مفردات راغب). ۵ - مالکیت و فرمان روایى خداوند بر هستى، حقیقتى ثابت و فنا ناپذیر است. «الملک الحقّ » «حقّ»; یعنى، واجب و ثابت (مصباح) و «الحقّ» در آیه مى تواند صفت براى «الملک» باشد و نیز ممکن است صفتى دیگر براى «اللّه» گرفته شود که با توجه به ذکر آن بعد از وصف «الملک»، نکته یاد شده استفاده مى شود. ۶ - حکومت حق، مخصوص خداوند است. «الملک الحقّ » ۷ - نزول قرآن، جلوه اى از بلند مرتبگى و فرمان روایى مطلق خداوند وحقانیت او «و کذلک أنزلنه ... فتعلى اللّه الملک الحقّ » «فا» در «فتعالى» براى تفریع است و مى رساند که پى بردن به مطالب بعد از آن، نتیجه توجه به ما قبل است. ۸ - رخداد عظیم قیامت و دگرگونى هاى عمده در جهان، و نظام دقیق و عادلانه آن، جلوه هایى از مرتبت والا و فرمان روایى مطلق خداوند و منزه بودن او از هرگونه باطل «فتعلى اللّه الملک الحقّ» ارتباط این آیه با آیات پیشین - که از حوادث نزدیک به قیامت و رخدادهاى آن روز سخن گفته بود - گویاى نکته یاد شده است. ۹ - نزول سریع تر تمامى قرآن و تکمیل زودرس مجموعه آیات آن، خواسته قلبى پیامبر(ص) بود. «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » در وجه نزول این آیه، دیدگاههایى وجود دارد: ۱- پیامبر(ص)، همراه قرائت جبرئیل، آیات را قرائت مى کرد تا به دریافت کامل آن اطمینان یابد. ۲- پیامبر(ص) پیش از روشن شدن معناى آیات، آن را بر اصحاب املا مى فرمود. ۳-پیامبر(ص) خواستار نزول تمامى قرآن درزمانى کوتاه تر بود. و چون تعبیر «القرآن» با اراده مجموعه قرآن سازگارتر است، مى توان سومین احتمال را ترجیح داد. ۱۰ - پیامبر(ص)، آیات قرآن را پیش از پایان یافتن وحى آن، به زبان جارى مى ساخت و در تلاوت آن تعجیل داشت. * «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » ۱۱ - پیامبر(ص)، داراى اشتیاق شدید به حفظ آیات قرآن و به خاطر سپردن آن «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » گفته شده است که انگیزه پیامبر(ص) در قرائت آیات، همراه با قرائت جبرئیل، اطمینان یافتن به دریافت کامل وحى بوده است. ۱۲ - خداوند، پیامبر(ص) را به شتاب نکردن در تلاوت آیات قرآن، پیش از پایان یافتن وحى آن، توصیه کرد. «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » ۱۳ - قرآن، سراسر وحى الهى است. «من قبل أن یقضى إلیک وحیه » ۱۴ - نزول آیات قرآن و کلمات آن بر پیامبر(ص)، تدریجى بود. «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » ۱۵ - پیامبر(ص)، قبل از نزول تدریجى آیات قرآن، به آن آگاه بود. * «و لاتعجل بالقرءان من قبل أن یقضى إلیک وحیه » یکى از احتمالات ذکر شده در آیه، این است که هرگاه جبرئیل آیه جدیدى را بر پیامبر(ص) مى خواند، آن حضرت به دلیل آشنایى قبلى با تمام قرآن - که در شب قدر آن را دریافت کرده بود - دنباله آیه را پیشاپیش تلاوت مى کرد و در این آیه، آن حضرت به سکوت کامل تا پایان وحى هر آیه امر شده است. ۱۶ - نزول مکرر قرآن * «و لاتعجل بالقرءان » برداشت یاد شده بر اساس احتمال نزول قرآن در شب قدر است که در نتیجه پیامبر(ص) قبل از نزول تدریجى آیات، به آن آگاه بوده است. ۱۷ - دعا براى زیادتى علم، از توصیه هاى خداوند به پیامبر(ص) «و قل ربّ زدنى علمًا » ۱۸ - علم، مقوله اى نامتناهى براى بشر و همواره قابل افزایش است. «و قل ربّ زدنى علمًا » ۱۹ - علم، موهبتى از ناحیه خداوند و نشأت گرفته از ربوبیت او است. «و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۰ - قرآن، افزایش دهنده علم است. «و لاتعجل بالقرءان ... و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۱ - خداوند تعلیم دهنده و تربیت کننده پیامبران است. «و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۲ - علم پیامبر(ص) در برابر علم خداوند محدودیت داشت و قابل افزایش بود. «و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۳ - ترک تعجیل در نزول تمامى قرآن و سکوت کامل تا پایان نزول هر آیه، زمینه ساز افزایش علوم پیامبر(ص) از جانب خداوند «و لاتعجل بالقرءان ... و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۴ - آگاهى هاى پیامبر(ص)، عطیه خداوند به آن حضرت «و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۵ - تعجیل و شتاب، از آفات تحصیل علم است. «و لاتعجل بالقرءان ... و قل ربّ زدنى علمًا» ۲۶ - براى زیادتى علم، باید به درگاه خداوند دعا کرد. «و قل ربّ زدنى علمًا » ۲۷ - ذکر نام «ربّ» در دعا، از آداب آن است. «و قل ربّ زدنى علمًا »
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • ملک
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • تعلیم ادب دریافت وحی به پیامبر(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۱ آیه
  • تعلیم روش دعا و نیایش به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۴ آیه
  • داوری به حق خداوند+۱ آیه
  • نزول قران، جلوهای از بلندمرتبگی و فرمانروایی مطلق و حق خداوند+۱ آیه
  • توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۵ آیه
  • استحباب دعا، برای ازدیاد علم
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به عجله نکردن در تلاوت قران، قبل از تمام شدن وحی
  • خداوند، حاکم و فرمانروای مطلق هستی+۳ آیه
  • فرمانروایی مطلق خدا بر هستی، خاستگاه نزول قران+۲ آیه
  • خداوند، حق محض، بدون هیچ شایبه باطل+۲ آیه
  • نزول قران، جلوه ای از حقّانیّت خدا+۱ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۵ آیه
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۲ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۵ آیه
  • تعلیم روش دعا و نیایش به پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی خداوند+۴ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، دعا برای ازدیاد علم
  • دعوت مردم به دعا و نیایش، از سوی خداوند+۴ آیه
  • سبقت رسول خدا(صلی الله علیه واله) در قرایت قران، قبل از اتمام وحی+۱ آیه
  • رعایت سکوت کامل به هنگام دریافت وحی تا پایان یافتن ان، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • پرهیز از شتاب در تلاوت قران، پیش از پایان یافتن وحی، توصیه خداوند به محمّد(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تعجیل پیامبر(صلی الله علیه واله) بر نزول سریع تر تمامی قران
  • تعجیل نکردن در نزول تمامی قران، و سکوت کامل تا پایان نزول ایه، زمینه ساز افزایش علم پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نهی شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) از تعجیل در قرایت و املای قران بر اصحاب، قبل از روشن شدن معانی ان
  • علم و دانش، ارزشمند و والا
  • دعا برای ازدیاد علم، از توصیه های خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نقش قران، در ازدیاد علم
  • لزوم دعا در پیشگاه خدا، برای دریافت و افزایش علم خود
  • نقش دعا، در فراگیری علم الهی+۱ آیه
  • علم، دارای مراتب گوناگون و متعدد+۳ آیه
  • تعجیل پیامبر(صلی الله علیه واله)، بر نزول سریع تر تمامی قران
  • قران، کتابی وحی شده از جانب خدا بر پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • خداوند، تعلیمدهنده خواستنیها و نیایش و دعا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • «لاتَعجَل»+۱ آیه
  • خداوند، اموزشدهنده روش دعا کردن به پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله مامور دعا برای طلب علم
  • شتاب پیامبر صلی الله علیه و اله در تلاوت قران، پیش از به پایان رسیدن وحی+۳ آیه
  • منع شدن پیامبر صلی الله علیه و اله از شتابورزی در خواندن ایات وحی، پیش از پایان یافتن وحی ان+۱ آیه
  • علم و اگاهی محمّد صلی الله علیه و اله، عطیه خداوند به ان حضرت
  • محمّد صلی الله علیه و اله، دارای اشتیاق شدید به قرایت ایات قران و به خاطر سپردن ان
  • دعا برای زیاد شدن علم، از توصیههای خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • خداوند، مبدا علوم و اگاهیهای محمّد صلی الله علیه و اله
  • تعلیم ادبِ دریافت وحی به محمّد صلی الله علیه و اله، از جانب خدا+۲ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دریافتکننده وحی خداوندی
  • شتابزدگی و عجله رسول خدا صلی الله علیه و اله، برای دریافت وحی+۱ آیه
  • مَلِک/ اسماوصفات+۴ آیه
  • تعجیل پیامبر صلی الله علیه و اله در ابلاغ وحی الهی، قبل از اتمام ان+۲ آیه
  • نهی شدن پیامبر صلی الله علیه و اله از عجله در ابلاغ وحی الهی+۲ آیه
  • تعلیم ادب دریافت وحی به پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب خدا+۲ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله جهت رعایت کامل سکوت، هنگام دریافت وحی+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی
واژه‌ها