سوره طه، آیه ۴۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۴
اذْهَبْ أَنْتَ وَ أَخُوكَ بِآيَاتِي وَ لاَ تَنِيَا فِي ذِكْرِي
(اکنون) تو و برادرت با آیات من بروید، و در یاد من کوتاهی نکنید!
معنی کلمات و عبارات
«بِآیَاتِی»: همراه با آیات من. آیات، هم شامل دو معجزه بزرگ موسی میشود، و هم سایر نشانههای پروردگار و تعلیمات و برنامههائی که بیانگر حقّانیّت دعوت و نبوّت او است (نگا: اسراء / . «لاتَنِیَا»: سستی نکنید. از ماده (ونی).
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - هارون، برادر موسى(ع) و شریک او در انجام رسالت الهى «هرون أخى ... اذهب أنت و أخوک»
۲ - موسى و هارون(ع)، همراه با آیات و معجزات الهى - مأمور حرکت براى انجام رسالت خویش شدند. «اذهب أنت و أخوک ب-َایتى»
۳ - آیین موسى و هارون(ع)، جهانى بوده و ویژه طایفه خاصى نبوده است. «اذهب أنت و أخوک»
در آیات قبل و بعد، رفتن به سوى فرعون مطرح است; ولى از آن جایى که این آیه مورد خاصى را براى ابلاغ رسالت مشخص نساخته است، ان احتمال به نظر م رسد که اصل مأموریت موسى(ع) براى همگان است و فرعون، نقطه شروع ابلاغ پیام بوده است.
۴ - حرکت به سوى مردم و رفتن در بین آنها، برنامه اى ضرورى در تبلیغ و رسالت است. «اذهب إلى ... اذهب أنت و أخوک»
در مجموعه چند آیه مورد بحث سه بار فعل «اذهب» تکرار شده است. از این فرمان و تأکید خداوند بر آن، به دست مى آید که در تبلیغ دین، نشستن و منتظر شدن براى گردآمدن مردم کافى نیست; بلکه باید به میان آنان رفت و پرچم دعوت الهى را به حرکت درآورد.
۵ - موسى و هارون(ع)، از معجزات متعددى براى انجام دعوت خویش برخوردار بودند. «اذهب ... ب-َایتى»
ذکر «آیات» به صورت جمع، نشانگر تعدد آیات و معجزات اعطایى به موسى و هارون است. در توجیه این تعدد دو احتمال وجود دارد: ۱- معجزه عصا و یدبیضا - گرچه به صورت کلى دو معجزه بود - اما حاوى معجزاتى متعدد بود; زیرا مار شدن عصا و حرکت آن و عصا شدن مار، هر یک مى تواند معجزه اى خاص باشد. ۲- خداوند با این تعبیر به موسى(ع) وعده داده است که پس از این نیز معجزاتى به موسى(ع) عطا خواهد کرد.
۶ - اعطاى معجزاتى در کنار معجزه عصا و یدبیضا به موسى(ع)، وعده خداوند به او در کوه طور * «ب-َایتى»
جمع آوردن «آیات» با آن که تا آن زمان، تنها دو معجزه به موسى(ع) عطا شده بود، مى تواند وعده ضمنى خداوند به عطاى معجزاتى دیگر به موسى(ع) باشد.
۷ - معجزه، راهى براى اثبات حقانیت رسالت و نبوت پیامبران «اذهب أنت و أخوک ب-َایتى»
۸ - معجزات و آیات رسالت پیامبران، از جانب خدا است. «ب-َایتى»
۹ - یاد خدا و سخن از او، محور و شعار دعوت و رسالت موسى و هارون(ع) «و لاتنیا فى ذکرى»
۱۰ - سستى نکردن در یاد خدا و انجام رسالت و ابلاغ پیام او توصیه خداوند به موسى و هارون(ع) «و لاتنیا فى ذکرى»
«ونى» به معناى سستىورزیدن و کوتاهى کردن است (مصباح). «لاتنیا»; یعنى، تو اى موسى و اى هارون! در یاد من کوتاهى و سستى نکنید. از جمله لوازم یاد خدا، توجه به مسؤولیت ها و مأموریت هایى است که از جانب او واگذار گردیده است.
۱۱ - لزوم جدیت در یاد خدا و توجه مداوم به وظایف محوله از جانب او و پرهیز از سستى در آن «و لاتنیا فى ذکرى»
۱۲ - سستى در یاد خداوند و غفلت از او، خطرى جدى براى رهروان و قیام کنندگان در راه خدا است. «اذهب أنت ... و لاتنیا فى ذکرى»
۱۳ - معجزات و آیات الهى، سبب تقویت روحیه پیامبران «اذهب ... ب-َایتى و لاتنیا فى ذکرى»
۱۴ - خداوند، موسى(ع) را مأمور ابلاغ حکم رسالت به هارون کرد و از او خواست وى را به سستى نورزیدن در ذکر خدا توصیه کند. «اذهب أنت و أخوک ب-َایتى و لاتنیا فى ذکرى»
خطاب به موسى(ع) در وظایف مشترک بین او و هارون(ع) اقتضا مى کند که موسى(ع) دستورات ارائه شده را به هارون(ع) برساند.
۱۵ - تقدم خودسازى بر ارشاد دیگران «واصطنعتک لنفسى ... اذهب أنت و أخوک»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۷۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۷–۴۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابلاغ رسالت به هارونجهان شمولی رسالت موسیجهان شمولی رسالت هارونخطر غفلت از خداعوامل تقویت روحیه انبیاتوصیه به هارونمعجزه هارونمهمترین دعوت موسیمهمترین دعوت هارونتعدد معجزه هارونوعده به موسییدبیضای موسیتوصیه به موسیبرادر موسیدلایل حقانیت انبیاتعدد معجزه موسیعصای موسیشریک رسالت موسیرسالت هاروناهمیت تزکیهنقش آیات خداموسی در کوه طورنقش هارونشرایط هدایتنقش معجزهمنشأ معجزهمعجزه موسیرسالت موسیاهمیت ذکر خدانقش خداوعده های خداروش تبلیغتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۹)
- ارامش دادن خدا به موسی(علیه السلام) هنگام انتخاب وی برای انجام رسالت+۵ آیه
- ارامش دادن خدا به هارون(علیه السلام) هنگام برگزیدن وی و موسی(علیه السلام)برای انجام رسالت+۲ آیه
- اقامه معجزات متعدّد در میان فرعون و فرعونیان از ایات خدا+۱۱ آیه
- موسی(علیه السلام) و هارون(علیه السلام)، مامور به ارایه عینی ایات خدا به فرعون+۵ آیه
- داشتن روحیه سرکشی، باعث تکذیب ایات خدا+۲ آیه
- جادو تلقّی شدن ایات عرضه شده از سوی موسی(علیه السلام)، به وسیله فرعون+۵ آیه
- هشدار موسی و هارون(علیهما السلام) به فرعون از عذاب الهی+۳ آیه
- هارون(علیه السلام)، برادر موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- موسی و هارون(علیهما السلام) موظّف به نرمش گفتار، در تبلیغ و دعوت به حق+۲ آیه
- گفتگوی خدا با هارون(علیه السلام)، جهت ماموریّت او و موسی(علیه السلام) برای مبارزه با فرعون+۱ آیه
- دلداری خدا به موسی(علیه السلام) برای رفع دلهره و ترس از او+۳ آیه
- نهی از سستی در ذکر خدا، توصیه خداوند به موسی(علیه السلام) و برادرش، در جریان دعوت فرعون به سوی خدا+۱ آیه
- توصیه خداوند به موسی(علیه السلام) و هارون(علیه السلام)، مبنی بر عدم سستی در ذکر و یاد خدا
- سفارش و توصیه خداوند، به ذکر و یاد خود
- جدیّت در ذکر خدا و عدم سستی در ان، سفارش خداوند به موسی و هارون(علیهما السلام)
- ذکر و یاد خدا سفارش خداوند به موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- ذکر و یاد الهی، سفارش خداوند به هارون(علیه السلام)
- نجات بنی اسراییل از شکنجه فرعون، از اهداف مهمّ رسالت موسی و هارون(علیهما السلام)+۳ آیه
- سستی نکردن در یاد خدا، توصیه خداوند به موسی و هارون(علیهما السلام)
- مبارزه و برخورد با فرعون طغیان گر، فرمان خداوند به موسی و هارون(علیهما السلام)+۲ آیه
- ضرورت فراهم سازی مقدّمات لازم، در مواجهه و مبارزه با طغیان گران حاکم+۲ آیه
- موسی و هارون(علیهما السلام) موظّف به نرمگویی با فرعون و تشویق او به عبرت پذیری+۲ آیه
- نرمگویی، زمینه عبرت اموزی دیگران+۲ آیه
- عصای موسی(علیه السلام) از ایات خدا+۱۱ آیه
- نفی هرگونه فراموشی از خداوند، از طرف موسی(علیه السلام)، هنگام رویارویی با فرعون+۱ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) با فرعون+۱۱ آیه
- سحر قلمداد کردن ایات ارایه شده از سوی موسی(علیه السلام) به وسیله فرعون، از روی استکبار و خودخواهی+۷ آیه
- ترور شخصیّت هارون(علیه السلام) از سوی فرعون، با نسبت جادو به وی+۴ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۳ آیه
- هارون علیه السلام برادر موسی علیه السلام و ساکن در مصر+۴ آیه
- ماموریّت و رسالت هارون علیه السلام در مصر، برای مبارزه با فرعونیان+۱۲ آیه
- ارایه و ابلاغ معجزه بر برای فرعون از سوی موسی و هارون علیهما السلام جهت اثبات رسالت خویش+۹ آیه
- اقامه معجزات متعدد در میان فرعون و فرعونیان از نشانههای قدرت برتر الهی+۱۱ آیه
- برخورداری موسی علیه السلام از معجزات متعدد و فراوان+۷ آیه
- برخورداری هارون علیه السلام از معجزات متعدد+۴ آیه
- هارون علیه السلام برخوردار از ایات و معجزات الهی+۹ آیه
- ارامش دادن خدا به موسی علیه السلام در هنگام انجام ماموریّت و ابلاغ رسالت الهی+۶ آیه
- موسی علیه السلام، مامور ترک سستی و پایداری در ذکر خدا+۱ آیه
- هارون علیه السلام، برادر موسی+۳ آیه
- دلداری خدا به موسی علیه السلام در پی اظهار ترس او از تجاوز و طغیان فرعون+۴ آیه
- دلداری خدا به موسی علیه السلام برای رفع نگرانی و ترس او، هنگام ابلاغ رسالت خود به فرعون+۵ آیه
- ذکر و یاد خدا، سفارش خدا به موسی علیه السلام+۱ آیه
- موسی علیه السلام و هارون علیه السلام، مامور استقامت در تبلیغ رسالت خویش+۳ آیه
- تنبّه و تذکّر، از اهداف تبلیغی موسی علیه السلام+۲ آیه
- مشارکت موسی و هارون علیهما السلام در تبلیغ رسالت+۳ آیه
- مبارزه با طغیان و تجاوز فرعون، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۵ آیه
- مبارزه با مکذّبان ایات الهی، همچون فرعون و فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۵ آیه
- تکذیب رسالت موسی علیه السلام از سوی فرعونیان+۵ آیه
- هارون علیه السلام، وزیر و شریک موسی علیه السلام در امر رسالت+۶ آیه
- موسی علیه السلام، صاحب رسالت و پیامبری دارای معجزات و دلایل روشن+۲ آیه
- شریک بودن هارون علیه السلام با موسی علیه السلام در دریافت وحی الهی+۳ آیه
- هارون پیامبر، یکی از دریافت کنندگان وحی الهی+۶ آیه
- ارامشبخشی خداوند به موسی و هارون علیهما السلام، در هنگام اجرای ماموریّت و ابلاغ رسالت الهی+۳ آیه
- اتّهام سحر، از حربههای اشرافی فرعونی بر ضدّ موسی و هارون علیهما السلام+۴ آیه
- اواره ساختن قبطیان، از افتراهای فرعون و پیروانش به موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- اراده موسی و هارون علیهما السلام برای از بین بردن راه و رسم برتر قبطیان، از اتّهامات فرعون و فرعونیان+۲ آیه
- نسبت ناروای جادوگری به موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون و قبطیان+۵ آیه
- موسی علیه السلام برادر هارون: قالُوا یا مُوسی اِنَّا لَنْ نَدْخُلَها اَبَداً ... قالَ رَبِّ اِنِّی لا اَمْلِکُ اِلَّا نَفْسِی وَ اَخِی+۳ آیه
- بردگی بنیاسراییل به دست فرعون و فرعونیان، در دوران هارون علیه السلام+۴ آیه
- موسی و هارون علیهما السلام، مامور تبلیغ+۳ آیه
- نهی موسی و هارون علیهما السلام از سستی در تبلیغ رسالت+۲ آیه
- ماموریّت موسی و هارون علیهما السلام به کانون اصلی طغیان در تبلیغ و دعوت خود+۲ آیه
- تذکّر و پنددهی، از اهداف تبلیغی هارون علیه السلام+۲ آیه
- ترس از مخالفت با خداوند، از اهداف تبلیغی هارون علیه السلام+۲ آیه
- نرمش در گفتار، از شیوههای تبلیغی موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- شراکت موسی و هارون علیهما السلام در تبلیغ رسالت+۳ آیه
- فرعون، از موانع جدّی تبلیغ موسی و هارون علیهما السلام با متّهم کردن ایشان+۴ آیه
- ترس موسی و هارون علیهما السلام از کیفر و طغیان فرعون+۱ آیه
- نترسیدن از فرعون، تکلیف خداوند به موسی و هارون علیهما السلام+۴ آیه
- تهدید شدن فرعون به عذاب الهی، در صورت تکذیب موسی و هارون علیهما السلام+۳ آیه
- تهدید فرعون به عذاب از سوی موسی و هارون علیهما السلام+۳ آیه
- هارون علیه السلام از رسولان الهی+۵ آیه
- رسالت موسی و هارون علیهما السلام، استوار بر ایات الهی و منطقی اشکار+۴ آیه
- تنّبه فرعون و تذکّر به وی، از اهداف رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- ترس و بیم فرعون از خداوند، از دلایل رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- مبارزه با طغیان و سرکشی فرعون، علّت رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۴ آیه
- نجات بنیاسراییل از ظلم فرعون، از اهداف رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۴ آیه
- هدایت فرعونیان، دلیل رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- تکذیب رسالت موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون و اشراف قومش+۷ آیه
- اشتراک موسی و هارون علیهما السلام در امر رسالت+۱۱ آیه
- فرعون، در قلمرو رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۸ آیه
- ترور شخصیّت موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون و فرعونیان، با نسبت ناروای جادوگری به ایشان+۳ آیه
- سلام بر پیروان هدایت شعار موسی و هارون علیهما السلام+۱ آیه
- موسی و هارون علیهما السلام دارای معجزاتی از طرف خداوند+۹ آیه
- رسالت و تبلیغ هارون و موسی علیهما السلام دربرگیرنده فرعون+۲ آیه
- نجات و ازادی بنیاسراییل از شکنجه و ستم، خواسته موسی و هارون علیهما السلام از فرعون+۳ آیه
- موسی و هارون علیهما السلام، مامور نرمش در گفتار با فرعون به امید متذکّر شدن و ترس او+۲ آیه
- هارون و موسی علیهما السلام، موظّف به پایداری و استقامت در برابر فرعون+۴ آیه
- هارون علیه السلام همراه موسی علیه السلام در تبلیغ رسالت+۸ آیه