سوره طه، آیه ۴۷ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۴
فَأْتِيَاهُ فَقُولاَ إِنَّا رَسُولاَ رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ لاَ تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكَ وَ السَّلاَمُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى
به سراغ او بروید و بگویید: «ما فرستادگان پروردگار توئیم! بنی اسرائیل را با ما بفرست؛ و آنان را شکنجه و آزار مکن! ما نشانه روشنی از سوی پروردگارت برای تو آوردهایم! و درود بر آن کس باد که از هدایت پیروی میکند!
معنی کلمات و عبارات
«أَرْسِلْ»: آزاد کن از بردگی و بندگی و اسارت و واداشتن به کار بدون جیره و مواجب و حق و دستمزدی. بگذار در ایده و عقیده همراه ما شوند. «آیَةٍ»: معجزهای بزرگ. دلیل و برهان سترگ. «السَّلامُ»: سلامت. در امان ماندن از عذاب. «عَلَی»: برای. این واژه به معنی (لِ) است. «وَالسَّلامُ عَلَی»: این جمله برای بیان تحیّت و درود نیست؛ چرا که در ابتدای خطاب ذکر نشده است (نگا: تفسیرهای المنتخب، صفوه التفاسیر، المراغی). امّا برخی آن را به معنی «درود بر کسی باد که ...» دانستهاند.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، موسى و هارون(ع) را به حضور بى باکانه و بى درنگ نزد فرعون و آگاه ساختن او از رسالت خویش فرمان داد. «لاتخافا ... فأتیاه فقولا إنّا رسولا ربّک»
«فأتیاه» عطف بر «لاتخافا» و تفریع بر آن است. یعنى حال که امنیت و حفاظت شما تأمین گردید بدون ترس و نگرانى نزد فرعون بروید. «فاء» عاطفه براى تعقیب است و دلالت دارد که نباید بین دو کار فاصله غیر متعارفى وجود داشته باشد.
۲ - بنى اسرائیل در زمان بعثت موسى(ع)، ساکن مصر و گرفتار ستم و آزار فرعونیان بودند. «فأرسل معنا بنى إسرءیل و لاتعذّبهم»
نهى شدن فرعون از عذاب و شکنجه بنى اسرائیل، بیانگر رنج و سختى آنان در مصر آن زمان است.
۳ - آزادى بنى اسرائیل و گسیل داشتن آنان با موسى و هارون(ع)، نخستین خواسته آن دو از فرعون بود. «فقولا ... فأرسل معنا بنى إسرءیل»
۴ - نجات بنى اسرائیل از شکنجه و آزار فرعونیان و بیرون آوردن آنان از محدوده حکومت فرعون، از اهداف مهم رسالت موسى و هارون(ع) بود. «فقولا إنّا رسولا ربّک فأرسل معنا بنى إسرءیل و لاتعذّبهم»
«فا» در «فأرسل» تفریع بر «إنّا رسولا ربّک» است و مى رساند که کوچ دادن بنى اسرائیل، از رسالت هاى الهى موسى و هارون(ع) بود.
۵ - موسى و هارون(ع) به فرمان خداوند، وظیفه دار رهبرى بنى اسرائیل پس از موافقت فرعون با خروج آنان «فأرسل معنا بنى إسرءیل»
۶ - نجات بنى اسرائیل از ستم فرعونیان، بدون کوچ دادن آنان از مصر و بیرون آوردنشان از جامعه فرعونى ممکن نبود. «فأرسل معنا بنى إسرءیل و لاتعذّبهم»
عطف «لاتعذّبهم» بر «أرسل» گویاى این نکته است که درخواست «ارسال» به منظور نجات از عذاب و شکنجه است بنابراین، بدون هجرت، امکان رهایى در کار نبوده است.
۷ - حضور بنى اسرائیل در مصر، براى فرعونیان اهمیت بسیارى داشت. «فأرسل معنا بنى إسرءیل»
مطرح نمودن درخواست اجازه فرعون، براى خروج بنى اسرائیل از مصر، نشانه اهمیت حضور بنى اسرائیل در مصر و بیانگر نقش آنان در انجام امور فرعونیان است.
۸ - فرعون، از خروج بنى اسرائیل و هجرت آنان از مصر به دیار دیگر مانع مى شد. «فأرسل معنا بنى إسرءیل»
اگر خروج بنى اسرائیل به طور عادى از مصر ممکن بود، مطرح ساختن آن با فرعون بى معنا بود پس هر چند که بنى اسرائیل، خود خواستار رهایى و هجرت بودند; ولى فرعون و دستگاه حکومت او مانع این کار مى شدند.
۹ - بنى اسرائیل، داراى آمادگى براى هجرت از مصر به رهبرى موسى و هارون(ع) «فأرسل معنا بنى إسرءیل و لاتعذّبهم»
مطرح شدن این درخواست نزد فرعون، بر وجود آمادگى روحى و فکرى در بنى اسرائیل براى هجرت از مصر دلالت دارد.
۱۰ - نجات مظلومان از یوغ ستم و بردگى و رهایى آنان از سلطه نظام هاى غیر توحیدى، مطلوب خداوند و همسو با اهداف رسولان الهى است. «اذهبا ... فأرسل معنا بنى إسرءیل»
۱۱ - موسى و هارون(ع)، از جانب خداوند مأمور بازداشتن فرعون از شکنجه بنى اسرائیل بودند. «إنّا رسولا ربّک ... و لاتعذّبهم»
۱۲ - فرمان روایان، مسؤول کردار زیردستان خود هستند. «لاتعذّبهم»
تردیدى نیست که فرعون، در شکنجه کردن بنى اسرائیل مباشرت نداشته است; ولى در عین حال خداوند عذاب کردن بنى اسرائیل را به او نسبت داده است; زیرا فرعون سردمدار حکومت بوده و فرمان شکنجه را صادر مى کرده است.
۱۳ - خداوند، به موسى و هارون(ع) فرمان داد تا داشتن معجزه براى اثبات رسالت خویش را به فرعون ابلاغ کنند. «قد جئنک ب-َایة»
«آیة» اسم جنس و قابل اطلاق بر کم و زیاد است. بنابراین مى توان بر معجزات متعدد نیز «آیة» اطلاق کرد.
۱۴ - توجه دادن فرعون به وابستگى امور زندگانى او به ربوبیت خداوند، از جمله برنامه هاى دیدار موسى و هارون(ع) با فرعون بود. «إنّا رسولا ربّک ... ب-َایة من ربّک»
تکرار «ربّک» در این آیه و در خطاب به فرعون - باتوجه به ادعاى ربوبیت او - براى متذکر ساختن وى به انحصار ربوبیت براى خداوند است.
۱۵ - فرستادن رسولان الهى همراه با معجزات، پرتویى از ربوبیت خداوند است. «إنّا رسولا ربّک ... ب-َایة من ربّک»
۱۶ - پیروى از هدایت الهى، درپى دارنده سلامتى و امنیت است. «والسلم على من اتبع الهدى»
«سلام» اسم مصدر از باب تفعیل است و به معناى سلامتى و عافیت از آفت ها مى باشد (لسان العرب). مقصود از سلامت در این آیه - به قرینه آیه بعد - در امان بودن از عذاب دنیا و آخرت است.
۱۷ - تضمین سلامت و امنیت کامل براى فرعون - در صورت پذیرش ایمان - از جمله پیام هاى الهى براى فرعون بود. «فقولا ... والسلم على من اتبع الهدى »
۱۸ - ایجاد صلح و امنیت از اهداف پیامبران الهى است. «والسلم على من اتبع الهدى »
۱۹ - ادیان الهى، هدایتگر مردم و وسیله رسیدن آنان به صلح و امنیت است. «والسلم على من اتبع الهدى »
۲۰ - سلام در پایان سخن، شعار موسى و هارون(ع)* «والسلم على من اتبع الهدى »
۲۱ - موسى و هارون(ع)، محرومیت فرعون از هدایت را به وى گوشزد نموده و او را به پیروى از هدایت دعوت کردند. «والسلم على من اتبع الهدى »
جمله «السلام على...» خبریه است و به کار بردن عنوان «من اتبع...»، اشاره به نبود این وصف در فرعون و براى ترغیب او به تحصیل آن است.
۲۲ - بیان صریح و قاطع مبانى دعوت به دین، با نرمش در گفتار تنافى ندارد. «فقولا له قولاً لیّنًا ... إنّا رسولا ربّک فأرسل ... و لاتعذّبهم ... والسلم على من اتبع الهدى»
خداوند در آیات پیشین، موسى و هارون(ع) را به گفتارى نرم با فرعون فرمان داد. دراین آیات نیز آنچه را باید بگویند مطرح کرد. گفتنى است که در مجموعه پیام ها براى فرعون، عقاید اساسى و بشارت و انذار وجود دارد. بنابراین مراد از نرمى گفتار، حذف آرمان ها و سانسور عقاید نیست; بلکه شیوه بیان و برخورد است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۷۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۵–۵۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابلاغ معجزه بر فرعوناعلام رسالت موسیاعلام رسالت هاروناهمیت سکونت بنی اسرائیل در مصردرخواست از فرعوندعوت ازفرعونزمینه امنیت فرعونزمینه سلامتی فرعونسلام موسیسلام هارونعوامل سلامتیفضیلت نجات مظلوممسوول عمل کارگزارانممانعت از شکنجه های فرعونمهمترین رسالت هارونعوامل صلحخواسته های هاروناذیت بنی اسرائیلاذیتهای فرعونیانآثار هجرت بنی اسرائیلدعوتهای هارونفرعون و بنی اسرائیلشکنجه های فرعونیانرهبران بنی اسرائیلرهبری هارونمحرومیت فرعوننرمی سخن در تبلیغدرخواست نجات بنی اسرائیلعوامل نجات بنی اسرائیلدعوت به هدایترهبری موسیهجرت بنی اسرائیلظلم به بنی اسرائیلممانعت از هجرت بنی اسرائیلهدایتگری ادیان آسمانیقاطعیت در تبلیغمسؤولیت حاکمانعوامل امنیتنقش ادیان آسمانیفرعونیان و بنی اسرائیلاهمیت صلحدلایل نبوتدعوتهای موسیمهمترین رسالت موسیاهمیت امنیتصراحت در تبلیغرسالت هارونظلم فرعونیانآداب سخنآثار هدایتبعثت انبیانقش معجزهنجات بنی اسرائیلخواسته های موسیقصه هارونمحرومان از هدایتاهداف انبیامنشأ معجزهرسالت موسیعمل پسندیدهتاریخ بنی اسرائیلنشانه های ربوبیت خداقصه موسیاوامر خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۴)
- اقامه معجزات متعدّد در میان فرعون و فرعونیان از ایات خدا+۹ آیه
- موسی(علیه السلام) و هارون(علیه السلام)، مامور به ارایه عینی ایات خدا به فرعون+۵ آیه
- فرعونیان تکذیبکننده ایات، گرفتار مؤاخذه الهی و عذاب دنیایی+۱ آیه
- هدایت یافتگان، مورد تکریم خداوند
- دعوت موسی و هارون(علیه السلام) به پیروی از هدایتهای الهی
- پیروی از هدایتهای الهی، سبب بهرهمندی از امنیّت و سلامت
- هدایتیافتگی سبب بهرهمندی از امنیّت و سلامت
- هشدار موسی و هارون(علیهما السلام) به فرعون از عذاب الهی+۲ آیه
- ماموریّت الهی موسی و هارون(علیهما السلام) برای رهایی بنیاسراییل از فرعون+۴ آیه
- موسی(علیه السلام) به همراه برادرش هارون(علیه السلام)، وظیفهدار رهبری بنیاسراییل
- درخواست موسی و هارون(علیهما السلام) از فرعون، برای رهاسازی بنیاسراییل، ماموریّت الهی انان+۴ آیه
- درخواست موسی(علیه السلام) از فرعون، برای ازاد گذاردن بنیاسراییل در مهاجرت با ان حضرت+۲ آیه
- نقش معجزه، در تربیت و هدایت انسانها+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
- تکذیب رسالت موسی و هارون(علیهما السلام) از جانب فرعون+۳ آیه
- وعده خداوند به عذاب و تهدید فرعون، در صورت تکذیب و رویگردانی از رسالت موسی و هارون(علیهما السلام)+۱ آیه
- حرمت تکذیب ایات خداوند+۱ آیه
- حرمت تکذیب ایات خداوند+۱ آیه
- مسیولیّت حاکمان نسبت به اعمال زیردستان خود+۱ آیه
- خواست خدا، جهت فرستادن پیامبران برای هدایت انسانها، مقتضای ربوبیّت او+۱ آیه
- موسی(علیه السلام)، نهی کننده فرعون از خشونت، نسبت به بنی اسراییل
- توسّل فرعون به سحر ساحران، در پی عجز از مقابله با معجزات موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- استمرار شکنجه مخالفان، در دوران فرعون+۱ آیه
- دفاع از شکنجه شدگان بنی اسراییل، از اهداف رسالت موسی و هارون(علیهما السلام)+۱ آیه
- نجات بنی اسراییل از شکنجه فرعون، از اهداف مهمّ رسالت موسی و هارون(علیهما السلام)+۳ آیه
- موسی و هارون(علیهما السلام)، مامور خدا، برای نهی فرعون از شکنجه بنی اسراییل+۱ آیه
- رویگردانی از ایات خدا، در پی دارنده عذاب و کیفر الهی+۱ آیه
- عصای موسی(علیه السلام) از ایات خدا+۹ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) با فرعون+۹ آیه
- هشدار موسی و هارون(علیهما السلام) به فرعون، از عذاب الهی+۲ آیه
- تهدید فرعون به عذاب الهی، از سوی موسی و هارون(علیهما السلام) در صورت تکذیب انان+۲ آیه
- وعده خداوند به عذاب فرعون، در صورت تکذیب و رویگردانی از رسالت موسی و هارون(علیهما السلام)+۲ آیه
- پیروی از هدایت الهی، مایه احترام و کرامت خدا
- ماموریّت و رسالت هارون علیه السلام در مصر، برای مبارزه با فرعونیان+۱۲ آیه
- ارایه و ابلاغ معجزه بر برای فرعون از سوی موسی و هارون علیهما السلام جهت اثبات رسالت خویش+۸ آیه
- اقامه معجزات متعدد در میان فرعون و فرعونیان از نشانههای قدرت برتر الهی+۱۰ آیه
- هارون علیه السلام برخوردار از ایات و معجزات الهی+۹ آیه
- ربوبیت الهی، مقتضی ارایه معجزات همراه هر پیامبری+۲ آیه
- فرعون، از مکذّبان رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- تهدید شدن فرعون به عذاب خدا، در صورت تکذیب موسی علیه السلام و اعراض از رسالت او+۱ آیه
- موسی علیه السلام، هشداردهنده به فرعونیان، از عذاب الهی+۲ آیه
- سلام و درود موسی علیه السلام بر پیروان راه مستقیم و طالبان هدایت+۱ آیه
- عصمت موسی علیه السلام در تبلیغ رسالت الهی+۳ آیه
- مشارکت موسی و هارون علیهما السلام در تبلیغ رسالت+۴ آیه
- رسالت موسی علیه السلام، استوار بر ایات و معجزات+۱ آیه
- ازادی و نجات بنیاسراییل از ستم و سرکشی فرعون و فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۷ آیه
- مبارزه با مکذّبان ایات الهی، همچون فرعون و فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۶ آیه
- هدایت فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- تکذیب رسالت موسی علیه السلام از سوی فرعونیان+۶ آیه
- بنیاسراییل، در قلمرو رسالت موسی علیه السلام+۱ آیه
- فرعون، در حیطه رسالت موسی علیه السلام+۹ آیه
- نجات و ازادی بنیاسراییل از شکنجه و ستم، خواسته موسی علیه السلام از فرعون+۳ آیه
- شریک بودن هارون علیه السلام با موسی علیه السلام در دریافت وحی الهی+۳ آیه
- نزول وحی بر موسی علیه السلام+۳ آیه
- هارون پیامبر، یکی از دریافت کنندگان وحی الهی+۵ آیه
- بردگی بنیاسراییل به دست فرعون و فرعونیان، در دوران هارون علیه السلام+۵ آیه
- شراکت موسی و هارون علیهما السلام در تبلیغ رسالت+۴ آیه
- هارون علیه السلام از رسولان الهی+۵ آیه
- رسالت موسی و هارون علیهما السلام، استوار بر ایات الهی و منطقی اشکار+۴ آیه
- نجات بنیاسراییل از ظلم فرعون، از اهداف رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۵ آیه
- هدایت فرعونیان، دلیل رسالت موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- سلام بر پیروان هدایت شعار موسی و هارون علیهما السلام+۲ آیه
- موسی و هارون علیهما السلام دارای معجزاتی از طرف خداوند+۹ آیه
- نجات و ازادی بنیاسراییل از شکنجه و ستم، خواسته موسی و هارون علیهما السلام از فرعون+۳ آیه
- ارامش روانی و احساس امنیّت درونی، اثر پذیرش هدایت هدایتگران الهی+۱ آیه
- پیروی از هدایت الهی، درپیدارنده سلامتی (روح و روان)
- پذیرش هدایت الهی، مایه مصون ماندن از عذاب قیامت
- وحی، وسیلهای برای هدایت بشر+۱ آیه
- پیروی از هدایت، موجب ارامش و امنیّت+۱ آیه
- دعوت موسی و هارون علیهما السلام از فرعون، برای پیروی از هدایت
- دعوت موسی و هارون علیهما السلام از فرعون به پیروی از هدایت
- فرعون، انسانی هدایتناپذیر و رویگردان از دعوت موسی و هارون علیهما السلام+۱ آیه
- موسی و هارون علیهما السلام، هدایتگران مردم به سوی سلامت و امنیت
- هارون علیه السلام، از هدایتگران مردم، به سوی سلامت و امنیت