آیه ۷۲ سوره طه

سوره طه، آیه ۷۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶

قَالُوا لَن نُّؤْثِرَكَ عَلَىٰ مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي هَٰذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

They said: We do not prefer you to what has come to us of clear arguments and to He Who made us, therefore decide what you are going to decide; you can only decide about this world's life.

معنی کلمات و عبارات
«لَن نُّؤْثِرَکَ»: هرگز تو را ترجیح نمی‌دهیم و برنمی‌گزینیم. «الْبَیِّنَاتِ»: معجزات. دلائل. «وَالَّذِی فَطَرَنا»: و بر خدائی که ما را آفریده است. حرف (وَ) می‌تواند حرف عطف و (ألّذی) عطف بر (ما) باشد، و یا این که واو حرف جرّ و برای قسم باشد. «إِقْضِ»: حکم کن، فرمان بده. «قَاضٍ»: حکم‌کننده. فرمان دهنده. عائد آن محذوف است. «هذِهِ الْحَیَاةَ»: مفعول فیه است.
نزول
نکات آیه
۱ - بازگشت ساحران مؤمن به کفر (ارتداد) و پیروى از آیین فرعونیان، از هدف هاى تهدید فرعون در مورد آنان «لأقطّعنّ ... قالوا لن نؤثرک » پاسخ ساحران مؤمن به فرعون (لن نؤثرک)، حکایت از آن دارد که تهدیدات فرعون، براى بازگرداندن ساحران از راه ایمان بوده است. ۲ - ساحران مؤمن، برترى دادن فرعون بر خداوند و بهادادن به تهدیدات او در برابر دلایل روشن موسى(ع) را، به کلى منتف دانسته و ثبات و استحکام ایمان خود را نشان دادند. «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » ۳ - ساحران مؤمن مصر، تحت تأثیر آیات و بینات الهى، قرار گرفتند و خدا را بر فرعون ترجیح دادند. «لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » « » ۴ - بینات (دلایل روشن) موسى(ع)، برهان هایى واضح بر حقانیت او و باطل بودن ادعاهاى فرعون «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت » ۵ - تبدیل عصا به موجودى که ابزار سِحر ساحران را بلعید و به حالت اولیه برگشت، حاوى نشانه هاى متعددى بر رسالت موسى(ع) «ما جاءنا من البیّنت » از این که ساحران، از مشاهدات خود با تعبیر «بیّنات» (جمع «بیّنة») یاد کردند، به دست مى آید که آنچه دیدند، معجزات متعددى در ضمن یک معجزه بود. ۶ - فرعون، هیچ دلیل روشن بر ادعاهاى خود نداشت. «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت » ساحران مؤمن، علت رهاکردن فرعون و بازگشت نکردن به او را، دستیابى خود به بینات و دلایل روشن بر حقانیت موسى(ع) دانستند. در این تعلیل، ساحران مؤمن، به طور تلویحى، فرعون را فاقد دلیل و حجت دانسته اند. ۷ - ساحران مؤمن، معتقد به رسالت موسى(ع) از جانب خالق آنان «على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » ۸ - خداوند، آفریننده و خالق انسان ها است. «الذى فطرنا » «فَطر» از ماده «فطرة» به معناى ابتدا و اختراع است و «فطر اللّه الخلق»; یعنى آنها را آفرید و آغاز کرد (لسان العرب). ۹ - توصیف مخلوقى ناتوان به ربوبیت، در برابر خداوند خالق انسان، کارى ناروا و فاقد دلیل و برهان است. «لن نؤثرک ... والذى فطرنا » عبارت «والذى فطرنا» عطف بر «ما جائنا» است; یعنى، «لن نؤثرک على الذى فطرنا» (ما تو را [اى فرعون که مخلوقى بیش نیستى] بر خدایى که ما را آفریده است بر نمى گزینیم). این جمله، حاوى استدلالى متقن است; یعنى، چون خدا آفریدگار است و نیز ربوبیت خود را با بینات به ما ابلاغ نموده است، انتخاب غیر او براى ربوبیت سزاوار نیست. ۱۰ - توحید در خالقیت، دلیل و برهان توحید در ربوبیت است. «لن نؤثرک ... والذى فطرنا » ۱۱ - ساحران مؤمن، آمادگى خود را براى تحمّل هرگونه شکنجه و کشتار در جهت حفظ ایمان خویش اعلام کردند. «لن نؤثرک ... فاقض ما أنت قاض » «قضا» به معناى حکم کردن و داورى است. جمله «فاقض...» از زبان ساحران مؤمن و خطاب به فرعون است; یعنى، هر حکمى را که مى توانى و قضاوت آن از تو ساخته است، صادر کن. ما آماده پذیرش هر نوع شکنجه و عذاب در راه ایمان خود هستیم. ۱۲ - تحقیر دنیا و حاکمیت موقت فرعون در آن، از سوى ساحران مؤمن «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » فعل «تقضى» خطاب به فرعون و «هذه الحیاة» مفعول فیه آن است; یعنى، «إنّما تقضى مدة هذه الحیاة الدنیا» (دایره حکم رانى تو، همین زندگى دنیایى است و فراتر از آن در دسترس تو نیست). ۱۳ - دل بستن به زندگى گذراى دنیوى و مغرور شدن به آن، کارى ناروا است. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » ۱۴ - ساحران مؤمن با تحقیر قدرت فرعون، به او اعلام کردند که بالاترین شکنجه هاى او، تنها به زندگانى دنیایى آنان خاتمه مى دهد و به آخرتشان آسیبى نخواهد رسانید. «فاقض ما أنت قاض إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » چنانچه «هذه الحیاة» مفعولٌ به براى «تقضى» باشد، مراد از «قضا»، منقضى ساختن خواهد بود. اهل لغت مى گویند: تمام معانى «قضا» به انقطاع یافتن و تمام شدن بازگشت دارد (لسان العرب). بنابراین مفاد آیه چنین مى شود: اى فرعون! با حکم خود به هرچه مى توانى فیصله بده و آن را تمام کن; زیرا تو فقط این زندگانى دنیا را خاتمه مى دهى. ۱۵ - قدرت و حاکمیت دشمنان پیامبران و مؤمنان، موقت و محدود به زندگى دنیایى است. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » ۱۶ - ساحران مؤمن با وجود تهدیدات فرعون، در صدد نصیحت و ارشاد و هدایت وى بودند. «ما جاءنا من البیّنت و الذى فطرنا فاقض ما أنت قاض إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا» اشاره ساحران به بینات موسى(ع) و خالقیت خداوند و محدودیت قدرت فرعون، پس از موضع گیرى خصمانه او، مى تواند به منظور رام ساختن و پند و اندرز دادن به او باشد. ۱۷ - ساحران مؤمن به موسى(ع)، داراى ایمان و اعتقاد محکم به آخرت بودند. «فاقض ... إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا »
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
  • استبداد فرعون، زمینهساز محروم ساختن مردم از انتخاب دین+۱۲ آیه
  • ایمان جادوگران فرعون به ایات(معجزات) عرضهشده از سوی موسی(علیه السلام)+۶ آیه
  • دشمنی فرعون با ایات خدا+۳ آیه
  • تاثیر اتمام حجّت موسی(علیه السلام) بر جادوگران فرعونی+۲ آیه
  • جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۵ آیه
  • فرعون، حاکمی مستبدّ و خودکامه+۵ آیه
  • استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)بهرغم خشم و تهدید فرعون+۸ آیه
  • امید به ثواب الهی، اسانکننده مشکلات+۸ آیه
  • تاکید جادوگران مؤمن بر ایمان خود، در برابر تهدیدهای سخت فرعون+۴ آیه
  • وجوب استقامت در دین+۸ آیه
  • لزوم استقامت بر ایمان+۸ آیه
  • امرزشگری خداوند، عامل ترجیح او بر فرعون، از دیدگاه ساحران+۱ آیه
  • محدودیّت حاکمیّت فرعون بر دنیا، در نگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • قدرت و حاکمیّت فرعون، موقّت و محدود به حیات دنیا
  • محدودیّت قدرت حاکمان و رهبران مستبد به دنیا+۱ آیه
  • محدودیّت شکنجه ها و عذابهای دنیایی، از ناحیه فرعون، در نگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • انتخاب دین موسی(علیه السلام) از سوی ساحران، به رغم میل فرعون+۱۲ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • اظهار پایداری در راه ایمان به خدا و موسی(علیه السلام)، عکس العمل ساحران، در برابر تهدید فرعون+۱۵ آیه
  • امید ساحران، به امرزش گناهان شان از ناحیه پروردگار+۴ آیه
  • هراس از جهنّم و عذاب طاقت فرسای ان، مایه تحکیم ایمان ساحران فرعون+۳ آیه
  • تاکید ساحران فرعون بر ایمان خویش، در برابر تهدیدهای وی+۱۶ آیه
  • ایمان و اعتقاد محکم به معاد، در نهاد ساحران فرعون+۱۵ آیه
  • امادگی ساحران برای تحمّل هرگونه شکنجه و کشتار فرعون، پس از ایمان انان+۷ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • حقارت و ناپایداری دنیا، از دیدگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • شجاعت و شهامت جادوگرانِ گرویده به موسی(علیه السلام)، در برابر تهدیدات فرعون+۱۳ آیه
  • عقیده و ایمان به معاد و بازگشت به خدا، عامل شهامت در برابر دشمنان+۷ آیه
  • امادگی ساحران مؤمن، برای تحمّل هرگونه شکنجه و ازار، از ناحیه فرعون+۸ آیه
  • ارایه معجزه، راهی برای شناخت حق+۱۲ آیه
  • هراس نداشتن و استقبال ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام) از کشته شدن در راه خدا+۱۲ آیه
  • ایمان و اعتقاد به خداوند، زمینه ساز شهادت+۱۴ آیه
  • شهادت جادوگران فرعون، از سوی او، به دلیل ایمان به خدا+۱۴ آیه
  • علم، باعث استواری و تزلزل ناپذیری ایمان+۱۰ آیه
  • استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)، به رغم خشم و تهدید فرعون+۱۳ آیه
  • سلب ازادی دینی از جادوگران، از سوی حکومت فرعون+۱۲ آیه
  • قضاوت و حکم فرعون به قطع دست و پای جادوگران خود+۷ آیه
  • گفتگوی فرعون با ساحران، درباره ایمان انان به موسی(علیه السلام) و تهدید انان به اعدام+۷ آیه
  • محدود بودن قدرت دشمنان، در مبارزه با دین و دینداران، در زندگی دنیایی
  • ایمان ساحران به معاد، سبب استقامت و نهراسیدن انان از شکنجهها و کیفرهای فرعون+۸ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا
  • برخورداری موسی علیه السلام از معجزات متعدد و فراوان
  • تاثیر اتمامحجّت موسی علیه السلام بر جادوگران فرعونی+۳ آیه
  • وجوب استقامت مؤمنان بر ایمان خود+۸ آیه
واژه‌ها