آیه ۸۵ سوره طه

سوره طه، آیه ۸۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۷

قَالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُ

فرمود: «ما قوم تو را بعد از تو، آزمودیم و سامری آنها را گمراه ساخت!»

معنی کلمات و عبارات
«فَتَنَّا»: آزمایش کردیم. آزمودیم. «السَّامِرِیُّ»: مردی از اهالی فلسطین بود و از اقلیم سامره. به مصر کوچ کرد و بعدها همراه بنی‌اسرائیل از آنجا خارج شد. او منافق بود و چنین وانمود می‌کرد که به موسی ایمان دارد و کفر خود را مخفی می‌کرد.
نزول
نکات آیه
۱ - بنى اسرائیل، در غیبت موسى(ع)، مورد آزمایش الهى قرار گرفتند. «فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک » «من بعدک»; یعنى [اى موسى] بعد از آن که تو از قوم خویش جدا گشتى و از انظار آنان غایب شدى. گفتنى است که «فتنة» در اصل در مورد طلا و نقره اى کاربرد دارد که با آتش گداخته شده و خوب و بد آن جدا شده باشد (مصباح) و مراد از آن در آیه بالا، آزمایش است که مایه تشخیص انسان هاى خوب و بد است. ۲ - موسى(ع) در میقات و از طریق وحى، بر امتحان شدن بنى اسرائیل در غیاب او و گمراه شدن آنان آگاهى یافت. «و عجلت إلیک ... فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک » ۳ - محدودیت علم موسى(ع) در مورد حقایق «فإنّا قد فتنّا قومک » ۴ - سامرى، موجب گمراهى بنى اسرائیل در غیاب موسى(ع) شد. «و أضلّهم السامرىّ » «سامرىّ» نام شخصى است که از قوم بنى اسرائیل بود و موجب گمراهى آنان گردید. ۵ - حضور پیشواى الهى در جامعه، داراى نقشى اساسى در جلوگیرى از انحرافات «فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک و أضلّهم السامرىّ » «من بعدک» نشانگر آن است که نبود موسى(ع) در بین قوم خود، از زمینه هاى آغاز این گمراهى بوده است. ۶ - شخصیت ها و افراد برجسته هر جامعه، در رویدادهاى تاریخى و اجتماعى آن، نقش بسزایى دارند. «من بعدک » ۷ - امت هاى پیامبران، در معرض آزمون و فتنه در غیبت رهبران خود هستند. «فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک » خبر از آزموده شدن بنى اسرائیل در غیاب موسى(ع)، هشدار و تذکرى براى همه امت ها است; تا در غیبت پیشوایان خود (مرگ و یا عدم حضور آنان)، مراقبت کافى به عمل آورند تا از فتنه ها سربلند بیرون آیند. ۸ - امدادهاى الهى براى امت ها در برهه هاى خاص، به معناى معاف شدن آنان از آزمون ها و فتنه ها در مراحل بعد نیست. «قد أنجینکم ... فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک » ۹ - اعتراض خداوند به موسى(ع) در مورد جدا شدن او از مردم و پیشى گرفتن بر آنان، به جهت بروز انحراف در آنان، در غیاب وى بوده است. «و ما أعجلک ... فإنّا قد فتنّا قومک من بعدک » ۱۰ - عوامل گمراهى، وسیله هاى آزمون مردم از سوى خداوند بوده و مقهور قدرت او هستند. «فتنّا ... و أضلّهم السامرىّ » گمراه گرى سامرى با آن که به شخص او استناد داده شده است; مصداق آزمون الهى قرار گرفته، حاکى از این است که خداوند بر کار او تسلط دارد و وى را به خواست خویش، آزاد گذاشته است. ۱۱ - ارتداد بنى اسرائیل و پیدایش گوساله پرستى در میان آنان، پس از عبورشان از دریا بود. «یبنى اسرءیل قد أنجینکم من عدوّکم ... فتنّا قومک من بعدک »
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۸)
  • غضب الهی، کیفر کفرورزی پس از ایمان+۲ آیه
  • ارتداد بنیاسراییل، سبب غضب الهی+۱ آیه
  • ارتداد بنیاسراییل، سبب غضب موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • سامری، عامل ارتداد بنیاسراییل+۱ آیه
  • غیبت موسی(علیه السلام)، از عوامل ارتداد بنیاسراییل+۶ آیه
  • ارتداد از دین حق، به منزله گمراهی+۳ آیه
  • خطر ارتداد و انحراف عقیدتی، در صورت عدم حضور رهبر دینی در جامعه+۷ آیه
  • دعوت بنیاسراییل از سوی سامری، به پرستش گوساله، پس از رفتن موسی(علیه السلام) به میقات+۲ آیه
  • عدم حضور رهبر دینی در جامعه، زمینه ارتداد و انحراف عقیدتی+۷ آیه
  • دچار شدن گوسالهپرستان به غضب خدا، به سبب ارتدادشان+۳ آیه
  • گرفتار شدن به لعنت خدا، فرشتگان و همه مردم، از پیامدهای ارتداد+۲ آیه
  • امتحان شدن بنیاسراییل در غیاب موسی(علیه السلام)
  • با خبر شدن موسی(علیه السلام) از امتحان قومش پیش از بازگشت از میقت
  • امتحان شدن بنیاسراییل با گوساله سامری+۱ آیه
  • شکست قوم موسی در امتحان با گوساله سامری
  • مبارزه موسی(علیه السلام) با بتپرستی بنیاسراییل، با نابود کردن و سوزاندن گوساله سامری+۶ آیه
  • گوسالهپرستان بنیاسراییل، مردمی جاهل و دور از اندیشه+۳ آیه
  • سرزنش موسی(علیه السلام) از بنیاسراییل، به سبب گرایش انان به گوسالهپرستی در غیاب وی+۵ آیه
  • ارتداد و گمراه شدن بنیاسراییل به دست سامری، عامل خشم و غضب موسی(علیه السلام) بر انان+۱ آیه
  • پیروی بنیاسراییل از سامری و بیتوجهی به وعده الهی، زمینهساز گرفتاری انان به غضب خداوند+۱ آیه
  • سامری، عامل گمراهی بنیاسراییل در غیاب موسی(علیه السلام)
  • غیبت و جدایی موسی(علیه السلام) از قوم بنیاسراییل، زمینهساز گمراهی انان
  • بیتوجّهی بنیاسراییل به هشدارهای هارون(علیه السلام)، زمینه انحراف و گوسالهپرستی انان+۱ آیه
  • رویاوردن بنیاسراییل به گوسالهپرستی بعد از خروج از مصر و عبورشان از دریا و رفتن موسی(علیه السلام)به میعادگاه برای مناجات+۴ آیه
  • سامری، عامل گمراهی و گرایش بنیاسراییل به گوسالهپرستی+۴ آیه
  • غیبت موسی(علیه السلام)، زمینهساز گرایش بنیاسراییل به گوسالهپرستی+۳ آیه
  • خشم و غضب همراه با اندوه موسی(علیه السلام)، از گمراهی و گوسالهپرستی قوم خویش+۳ آیه
  • تبلیغ سوء سامری در گرایش دادن قوم موسی به شرک، با ساختن گوسالهای از زیور الات انان+۲ آیه
  • ارتداد بنی اسراییل و گمراه شدن انان، پس از هدایت، عامل اندوه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • گوسالهپرستی و گمراهی قوم موسی، علّت اندوه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • حرمت ارتداد و رویگردانی از ایمان به شرک+۳ آیه
  • دفاع موسی(علیه السلام) از توحید، در برابر بدعت گوساله پرستی بنی اسراییل+۳ آیه
  • سامری، موجب گمراهی بنی اسراییل در غیاب موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • تبلیغ سوء سامری از گوساله دست ساز خود، در جایگاه خدای موسی(علیه السلام) و بنی اسراییل+۲ آیه
  • دروغگویی سامری با قلمداد کردن گوساله، به جای خدای موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • دروغگویی سامری در نسبت دادن فراموشی به موسی(علیه السلام)، با اعلام گوساله، در جایگاه معبود موسی(علیه السلام) و بنی اسراییل+۱ آیه
  • موقعیّت و جایگاه ممتاز سامری، در بنی اسراییل+۳ آیه
  • بدعت سامری، موجب خشم و تاسّف شدید موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • فتنه انگیزی سامری، برای منحرف کردن بنی اسراییل+۲ آیه
  • سامری، فردی فراموش کار و ناسپاس در برابر عهد و پیمان الهی و نعمتهای ویژه پروردگار+۱ آیه
  • تندیس سامری به شکل گوساله ای دارای نعره، همانند نعره گوساله+۲ آیه
  • پنهانکاری سامری، در ساختن گوساله زرّین+۱ آیه
  • مهارت سامری، در مجسّمه سازی+۲ آیه
  • سؤال موسی(علیه السلام) از سامری، درباره پدید اوردن فتنه گوساله پرستی+۲ آیه
  • سؤال موسی(علیه السلام) از سامری، درباره پدید اوردن فتنه گوساله پرستی+۲ آیه
  • موسی(علیه السلام) از ستیزه گران علیه شرک و بت پرستی+۷ آیه
  • سامری، از مشرکان و عامل شرکورزی بنی اسراییل+۶ آیه
  • صدای گوساله سامری، از عوامل مؤثّر در گمراه شدن برخی بنی اسراییل+۴ آیه
  • گمراهی، زمینه ساز گرفتاری به خشم و غضب الهی+۱ آیه
  • حتمیّت عذاب اضلال گران، در قیامت+۱ آیه
  • سامری با ساخت گوساله طلایی، موجب گمراهی بنی اسراییل+۱ آیه
  • سوء استفاده سامری از غیبت موسی(علیه السلام) برای گمراه ساختن بنی اسراییل+۱ آیه
  • بازخواست و توبیخ موسی(علیه السلام) از سامری، درباره انگیزه اضلال بنی اسراییل+۱ آیه
  • واکنش شدید موسی(علیه السلام) نسبت به اضلالگری سامری+۲ آیه
  • مطرود شدن سامری از جامعه بنی اسراییل با امر موسی(علیه السلام)، در پی اضلال انان+۲ آیه
  • کیفر اخروی، و نابودی گوساله طلایی سامری، پیامد اضلالگری او+۱ آیه
  • محبّت هارون(علیه السلام) به گمراهان بنی اسراییل، برای فراهم سازی و زمینه سازی هدایت انان+۱ آیه
  • غیبت و جدایی موسی(علیه السلام) از قوم بنی اسراییل، زمینه ساز گمراهی انان از سوی سامری+۲ آیه
  • ممانعت از انحراف و گمراهی بنی اسراییل، از وظایف هارون(علیه السلام) در غیاب موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • اگاهی موسی(علیه السلام) از ضلالت بنی اسراییل، پس از میقات، موجب خشم ان حضرت+۳ آیه
  • عکس العمل شدید موسی(علیه السلام) در برابر اغواگری سامری و گمراهی بنی اسراییل از سوی او+۴ آیه
  • طرد و قطع رابطه بنی اسراییل با سامری، در پی اضلال او و فرمان موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • امتحان بنی اسراییل در غیاب موسی(علیه السلام) از سوی خدا، زمینه گمراهی انان به وسیله سامری
  • تسویلات نفسانی و تزیین اعمال زشت در نظر سامری، زمینه ایجاد انحراف و گمراهی در بنی اسراییل+۳ آیه
  • جدایی از رهبران دینی، زمینه گمراهی مردم+۱ آیه
  • حس گرایی، زمینه ساز گوساله پرستی و گمراهی بنی اسراییل+۶ آیه
  • گمراهی قوم موسی، با گوساله ساختگی به دست سامری+۱ آیه
  • گناه بنی اسراییل و بی توجّهی انان به هشدارهای هارون(علیه السلام)، زمینه انحراف و گوساله پرستی انان+۱ آیه
  • نقش اساسی حضور پیشوایان الهی، در ممانعت از گمراهی ادمیان+۱ آیه
  • محدودیّت علم موسی(علیه السلام) در مورد حقایق+۱ آیه
  • سامری، مورد خشم و غضب الهی+۲ آیه
  • خشم و غضب موسی(علیه السلام) به سبب گوساله پرستی قومش+۳ آیه
  • خشم و غضب موسی(علیه السلام) از هارون(علیه السلام) و درگیر شدن با او، به جهت ممانعت نکردن از گوساله پرستی قومش+۴ آیه
  • امتحان و ازمون بنیاسراییل، با گوساله سامری+۲ آیه
  • شکست قوم موسی، در امتحان با گوساله سامری
  • معرّفی گوساله سامری در جایگاه معبود و خدا، از طرف سامری و طرفدارانش+۱ آیه
  • ادّعای سامری و طرفدارانش، در مورد فراموشی موسی علیه السلام از معرّفی گوساله، در جایگاه خدای انان+۱ آیه
  • اطّلاع موسی علیه السلام به وسیله وحی در میقات، از گمراهی قومش با گوساله سامری+۱ آیه
  • تصمیم لجوجانه و مصرّانه گوسالهپرستان بنیاسراییل بر عبادت گوساله سامری تا زمان بازگشتن موسی علیه السلام از میقات و تعیین تکلیف+۳ آیه
  • برخورد لجوجانه بنیاسراییل از پذیرش فرمانهای هارون علیه السلام و توبه از گوسالهپرستی+۴ آیه
  • مجسّمهسازیِ منجر به پرستش غیر خدا، صنعتی حرام+۷ آیه
  • غضب موسی علیه السلام از هارون علیه السلام و درگیرشدن با او، به دلیل جلوگیری نکردن از گوسالهپرستی قومش+۴ آیه
  • مبارزه شدید با شرک و گوسالهپرستی بنیاسراییل، از اهداف تبلیغی موسی علیه السلام+۴ آیه
  • سرزنش سامری از سوی موسی علیه السلام به دلیل گمراه ساختن بنیاسراییل+۲ آیه
  • غضب و تاسّف شدید موسی علیه السلام در پی گمراهی و گوسالهپرستی بنیاسراییل در غیاب وی+۳ آیه
  • توبیخ سامری از جانب موسی علیه السلام در پی گمراه ساختن بنیاسراییل و سوق دادن انان به سوی گوسالهپرستی+۳ آیه
  • گمراهی بنیاسراییل، به سبب بیتوجّهی به وعدههای خداوند+۱ آیه
  • پیروی بنیاسراییل از سامری و بیتوجّهی به وعده الهی، زمینهساز گرفتاری انان به غضب خداوند+۱ آیه
واژه‌ها