آیه ۸۹ سوره طه

سوره طه، آیه ۸۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۸

أَ فَلاَ يَرَوْنَ أَلاَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلاً وَ لاَ يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرّاً وَ لاَ نَفْعاً

آیا نمی‌بینند که (این گوساله) هیچ پاسخی به آنان نمی‌دهد، و مالک هیچ گونه سود و زیانی برای آنها نیست؟!

معنی کلمات و عبارات
«لا یَرْجِعُ»: برنمی‌گرداند. مراد این است که سخن نمی‌گوید و پاسخ نمی‌دهد. به صورت متعدّی استعمال شده است (نگا: ممتحنه / ، سبأ / ). «أَلاّ یَرْجِعَ»: حرف (أَنْ) مخفّف از مثقّله و جزو حروف مشبّهةٌ بالفعل است.
نزول
نکات آیه
۱ - گوساله سامرى، پیکره اى عاجز از پاسخ گویى و ناتوان از نفع و ضرر رسانى «أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً و لایملک لهم ضرًّا و لانفعًا » «رجوع» در کلام فصیح عرب به صورت متعدى نیز استعمال مى شود (مصباح) و «لایرجع...»; یعنى گوساله، گفته اى را به آنان بازنمى گرداند و به آنان پاسخى نمى دهد و «لایملک...»; یعنى، گوساله، مالک نفع و ضرر آنان نیست. ۲ - تعقل و اندیشه، مبنایى براى شناخت معبود حقیقى، از معبودهاى پندارى و وهمى «أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً » «رؤیت» در لغت به دو معنا آمده است: ۱- به معناى دیدن حسى با چشم; ۲- به معناى علم و درک. وجود «أن» مخففه در «ألاّیرجع» قرینه بر اراده معناى دوم است. ۳ - توبیخ و سرزنش بنى اسرائیل از سوى خداوند، به جهت عقیده کور و نسنجیده آنان به معبود بودن گوساله سامرى «أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً » استفهام در «أفلایرون» براى انکار توبیخى است. ۴ - قدرت بر پاسخ گویى و اجابت خواسته ها و توان نفع و ضرر رسانى، از جمله ویژگى هاى لازم براى معبود حقیقى است. «أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً و لایملک لهم ضرًّا و لانفعًا » «برگرداندن قول»، مفهومى است که شامل اجابت دعا نیز مى باشد. ۵ - گوساله پرستان بنى اسرائیل، مردمى جاهل و دور ازاندیشه و فکر «أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً » ۶ - صداى خارج شده از گوساله سامرى، خالى ار هرگونه مفهوم لفظى بود. «له خوار ... أفلایرون ألاّیرجع إلیهم قولاً »
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
  • ناتوانی گوساله سامری از پاسخگویی و رساندن هرگونه سود و زیان، احتجاج خداوند بر ضدّ گوسالهپرستی بنیاسراییل+۲ آیه
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۶ آیه
  • ارتداد بنیاسراییل، سبب سرزنش انان از سوی موسی(علیه السلام)+۴ آیه
  • جلب منفت و دفع ضرر از خویش، از انگیزههای بتپرستی+۱۱ آیه
  • مبارزه موسی(علیه السلام) با بتپرستی بنیاسراییل، با نابود کردن و سوزاندن گوساله سامری+۴ آیه
  • ناتوانی گوساله سامری از پاسخگویی و رساندن هرگونه سود و زیان، احتجاج خداوند علیه گوسالهپرستان بنیاسراییل+۲ آیه
  • گوسالهپرستان بنیاسراییل، مردمی جاهل و دور از اندیشه+۳ آیه
  • سرزنش خداوند از گوسالهپرستی بنیاسراییل+۲ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۷ آیه
  • بهکارگیری عقل، زمینه راهیابی انسان به توحید و معارف صحیح الهی+۱ آیه
  • روی برتافتن از توحید و گرایش به شرک و بتپرستی، درپیدارنده نکوهش الهی+۱ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۷ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق
  • سؤال انکاری و نکوهش امیز خدا از گوساله پرستان بنی اسراییل، به دلیل پرستش مجسّمه فاقد تاثیر+۱ آیه
  • سؤال انکاری و نکوهش امیز خدا از گوساله پرستان بنی اسراییل، به دلیل پرستش مجسمه فاقد تاثیر+۱ آیه
  • سؤال نکوهش امیز خدا از گوساله پرستان بنی اسراییل، به دلیل پرستش مجسّمه فاقد تاثیر+۱ آیه
  • ناتوانی معبودهای شرک از هرگونه سخن گفتن، پاسخ گویی و اجابت درخواستها، دلیل بطلان شرک+۵ آیه
  • صدای گوساله سامری، از عوامل مؤثّر در گمراه شدن برخی بنی اسراییل+۳ آیه
  • بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۹ آیه
  • معبودان باطل (بتها)، عاجز از هرگونه دفع ضرر، از پرستش گران خویش+۱۰ آیه
  • ناتوانی بتها از ضرررسانی به غیر+۵ آیه
  • عجز معبودان باطل، از رساندن نفع و ضرر+۷ آیه
  • گوساله سامری، پیکره ای ناتوان از ضرررسانی+۱ آیه
  • ناتوانی معبودان باطل، از ضرررسانی به انسانها+۹ آیه
  • معبودان باطل، ناتوان از رساندن منفعت به انسانها+۸ آیه
  • تعقّل و اندیشه، مبنایی برای شناخت معبود راستین، از باطل+۱ آیه
  • پاسخگویی به سخنان و درخواستهای پرستشگران، از صفات معبود راستین+۱ آیه
  • دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی
  • ناتوانی گوساله سامری، از پاسخ گویی و رساندن هرگونه سود و زیان+۳ آیه
  • بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۶ آیه
  • ناتوانی گوساله سامری از پاسخ گفتن و سود و زیان رساندن+۲ آیه
  • ارتداد، از موجبات ملامت و نکوهش+۶ آیه
  • نکوهش خدا از گوسالهپرستان بنیاسراییل، به دلیل پرستش مجسّمه فاقد تاثیر+۲ آیه
  • نکوهش مرتدّان از جانب خدا+۵ آیه
واژه‌ها