سوره عبس، آیه ۲۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«السَّبِیلَ»: راه تشخیص هدایت و ضلالت و خوبی و بدی (نگا: بلد / ) در پرتو عقل و فکر و الهام و وحی.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، پیمودن راه طاعت و حرکت در راه راست را، براى انسان ها آسان ساخته است. «ثمّ السبیل یسّره»
«ال» در «السبیل» بیانگر ماهیت است. کلمه «السبیل» گرچه مطلق است، ولى به قرینه سیاق آیه - که در مقام بیان معذور نبودن کافران است - مراد راه طاعت خداوند است.
۲ - کفر کافران با وجود آسانى راه هدایت، توجیه ناپذیر است. «ما أکفره ... ثمّ السبیل یسّره»
۳ - هدایت انسان به راه راست و آسان ساختن سلوک آن، مهم تر از آفرینش اندام او است. «ثمّ السبیل»
حرف «ثمّ» براى تراخى است و چنانچه جمله «ثمّ السبیل یسّره»، تفسیر جمله «قدّره» و بیان گوشه اى از تقدیرات الهى درباره انسان باشد; مراد تراخى رتبى خواهد بود; یعنى، آنچه بعد از ثمّ ذکر شده است، والاتر و ارجمندتر است.
۴ - توانمندى براى حرکت در راه اطاعت خداوند، از جمله مقدرات الهى در وجود انسان است. «فقدّره . ثمّ السبیل یسّره»
۵ - انسان، موجودى تکامل پذیر و آماده رشد «ثمّ السبیل یسّره»
فراهم آوردن «راه» براى انسان و آسان سازى پیمودن آن، نشانگر این است که انسان، به گونه اى آفریده شده که کمالات خود را بالفعل دارا نیست و براى تحصیل آن باید راهى را طى کند.
۶ - فراهم بودن زمینه آشنایى با راه خدا و آسان بودن سلوک آن، نعمتى سزاوار شکرگزارى است. «قتل الإنسن ما أکفره ... ثمّ السبیل یسّره»
چنانچه کفر در «ما أکفره» به معناى کفران نعمت باشد; آیات پس از آن - از جمله این آیه - درصدد بیان نعمت هایى خواهد بود که ناسپاسى آنها، موجب نفرین خداوند است.
۷ - توجه به آسانى سلوک راه هدایت، مانع کفرورزى به خداوند است. «ما أکفره ... ثمّ السبیل یسّره»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۷–۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۲۰–۲۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ذکر سهولت هدایتآسانی هدایتمنشأ سهولت اطاعتمنشأ سهولت سلوک صراط مستقیمنعمت سلوک سبیل اللهتوجیه ناپذیری کفراهمیت خلقت انسان هازمینه رشداهمیت هدایت انسان هاهدایت به صراط مستقیمزمینه تکاملموانع کفرویژگیهای انسانشکر نعمتمقدرات خدااطاعت از خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- اسان بودن راه پیشرفت و تکامل برای انسان+۱ آیه
- خدا، اسان کننده تولّد انسان و خروج او از رحم+۱ آیه
- ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۶ آیه
- خداوند، اسان کننده ولادت انسان+۲ آیه
- خداوند، منشا تسهیل خروج جنین، از رحم مادر+۱ آیه
- خلقت جنین و خارج شدن از رحم، بعد از پایان مراحل رشد، به قدرت خداوند+۲ آیه
- خدا، اسان کننده تولّد انسان و خروج او از رحم+۱ آیه
- خدا، تسهیل کننده زایمان و خروج طفل از رحم+۱ آیه
- دین خداوند، از موارد سبیل الله+۱ آیه
- سرباز زدن کافران از ایمان و پرداختن به تکالیف الهی با وجود فراهم بودن شرایط برای رها ساختن کفر جای تعجّب+۳ آیه
- مُیسّر/ اسماوصفات+۴ آیه
- اسان ساختن چگونگی ولادت طفل از مادر، از نعمتهای قابل شکر الهی+۱ آیه
- اسان ساختن پیمودن راه راست برای انسان از سوی خداوند، نعمتی شایسته شکرگزاری+۱ آیه
- اسان ساختن پیمودن راه دین، از نعمتهای سزاوار شکر به پیشگاه الهی+۱ آیه
- هدایت به دین، از نعمتهای الهی+۳ آیه
- ناسپاسی در قبال نعمتها، مورد نفرین خداوند+۳ آیه
- ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۸ آیه
- ولادت انسان از مادر جلوهای از قدرت خداوند+۵ آیه
- خداوند، اسانکننده ولادت انسان+۱ آیه
- خداوند، اسان کننده راه هدایت انسانها
- خداوند، تسهیل کننده راه هدایت به سوی خود
- خداوند، اسان کننده راه هدایت به دین الهی+۲ آیه