سوره عبس، آیه ۲۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«فَلْیَنظُرْ»: باید که بنگرد. معلوم است که در اینجا نگریستن به معنی اندیشیدن و دقّت لازم به کار بردن است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - نگاه به خوراکى ها و توجّه به روند تولید و مصرف آن، امرى ضرورى و برانگیزنده انسان به انجام دادن فرمان هاى خداوند «فلینظر الإنسن إلى طعامه»
فرمان به دقت در طعام، با حرف «فاء» بر آیه قبل تفریع شده است تا این نکته را برساند که این اندیشه، انسان را به انجام دادن اوامر الهى وادار مى کند. وجود کلمه «الإنسان» در آیات قبل، گرچه از تکرار آن بى نیاز مى کرد و اکتفا به ضمیر آن ممکن بود; ولى بار دیگر به این لفظ تصریح شد تا بیانگر تفاوت مصداق انسان در دو آیه باشد. در آیه قبل مراد کافران بود و این آیه به همه انسان ها نظر دارد.
۲ - اندیشیدن در زمینه پیدایش مواد غذایى و تأمّل در مراحل تولید و مصرف آن، از میان برنده کفر به خداوند است. «فلینظر الإنسن إلى طعامه»
فرمان به دقت در طعام (به قرینه «قتل الإنسان ما أکفره» در آیات پیشین - ارائه رهنمودى براى ایمان به خدا و کنار نهادن کفر است.
۳ - خوراکى هاى انسان، همانند مراحل رشد و فناى جسم او، دربردارنده دلایل و نشانه هاى خداوند است. «فلینظر الإنسن إلى طعامه»
مراد از نظر به طعام - به قرینه آیات بعد - نظر به اسباب و نتایج آن و وابسته بودن مراحل پیدایش آن به خداوند است. عطف آیاتى که درباره غذاى انسان است، بر آیاتى که از حدوث و مرگ جسم او سخن گفته بود; نشانه هماهنگى نعمت هاى درونى و برونى انسان در دلالت بر خداوند است.
۴ - توجّه به تأمین مواد غذایى انسان از سوى خداوند، بازدارنده او از کفران نعمت و وادارسازنده او به شکرگزارى است. «ما أکفره ... فلینظر الإنسن إلى طعامه»
چنانچه «کفر» در «ما أکفره» به معناى کفران نعمت باشد، ارتباط این آیه با آیات پیشین، بیانگر برداشت یاد شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۲۴–۳۲ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۲۴–۳۲ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۲۴–۳۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۴–۴۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
روایات و احادیث
۵ - «زید الشحّام عن أبى جعفر(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ: «فلینظر الإنسان إلى طعامه» قال: قلت: ما طعامه؟ قال: علمه الذى یأخذه عمّن یأخذه; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۵۰، ح ۸; تفسیربرهان، ج ۴، ص ۴۲۹- ، ح ۱ و ۲.] زید شحّام از امام باقر(ع) درباره قول خداى عزّوجلّ «فلینظر الإنسان إلى طعامه» روایت کرده و مى گوید: به امام(ع) گفتم: طعام انسان [که باید به آن نظر کند ]چیست؟ فرمود: علم او است که آن را فرامى گیرد; [باید نگاه کند] که از چه کسى فرامى گیرد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تعقل در تولید مواد غذاییتعقل در مصرف مواد غذاییتعقل در مواد غذاییمطالعه تولید موادغذاییمطالعه مصرف موادغذاییمنشأ موادغذایینقش موادغذاییمراحل رشد انسانزمینه شکر نعمتموانع کفران نعمتآیات انفسیاهمیت علمموانع کفرزمینه عمل به تکلیفآیات آفاقیعوامل انگیزش
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- نقش اب در تغذیه انسان+۱۵ آیه
- لزوم دقّت نظر در حدّ مشاهده عینی ایات خدا+۱۱ آیه
- خلقت نظام طبیعت و مواهب ان برای بهرهمندی انسان+۹ آیه
- لزوم اندیشه و تامّل در منابع تغذیه انعام به صورت ایات الهی+۷ آیه
- انگور، از مواد غذایی و محصولات خوراکی مفید و ارزشمند برای انسان+۳ آیه
- لزوم مطالعه و تامل در رویش بذر از زمین+۵ آیه
- رویش درختان انگور با اب باران، از نشانههای الهی برای صاحبان خرد و اندیشه+۳ آیه
- لزوم تفکّر و دقّت در باران، به دلیل نقش اساسی ان در تغذیه انسان و چهارپایان+۲ آیه
- پیدایش باغهای (خرما و انگور و زیتون) شایان تامّل و تفکّر+۸ آیه
- لزوم تامّل و تفکّر انسان، در کیفیّت و منشا تحصیل علم
- رشد میوه خرما بر اثر باران، از ایات خدا برای اهل تفکّر+۳ آیه
- چگونگی به دست امدن خوراکیها، از ایات الهی و شایسته تامّل و تفکّر+۱۰ آیه
- رویش درختان میوه از زمین، از ایات خدا و بایسته تفکّر و تامّل+۸ آیه
- لزوم تامّل و تحقیق، در چگونگی رشد و ثمر دادن زیتون+۲ آیه
- طبیعت و تحولات ان، شایسته تامّل و اندیشه+۱۵ آیه
- رویش گیاهان با محصولات متنوّع و گوناگون، شایسته تفکّر+۱۰ آیه
- میوههای متنوع درختان، ایه خدا و شایسته تامّل و تفکّر+۷ آیه
- ضرورت تفکّر در نعمتهای الهی، برای تغذیه جسم و جان ادمی+۸ آیه
- لزوم مطالعه و تامّل، در جوانه زدن و رویش گیاهان از زمین+۳ آیه
- استفاده از طبیعت، حقّ همه انسانها+۱۰ آیه
- مباح بودن استفاده از طبیعت، برای انسان+۱۲ آیه
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱۱ آیه
- لزوم دقت انسانها، درباره خوردنیهای خود
- توجّه به روییدن درختان خرما و منافع ان، زمینه ساز شناخت خدا و مانع کفر به او+۳ آیه
- اندیشیدن در زمینه پیدایش مواد غذایی و تامّل در تولید و مصرف ان، مانع کفرورزی به خدا+۹ آیه
- توجّه به قدرت خداوند بر رویش گیاهان از زمین، زمینهساز دوری از کفر و ایمان به خداوند+۳ آیه
- رویش گیاهان مراتع با بارش باران، از سوی خداوند، شایسته تفکّر+۵ آیه
- چگونگی افرینش مرتع، از ایات و نشانههای الهی، برای صاحبان اندیشه+۴ آیه
- تفکر و اندیشه در چگونگی افرینش مراتع، مایه بصیرت ادمی+۲ آیه
- مطالعه در رویش و رشد گیاهان گوناگون بر زمین مرده، زایلکننده هرگونه تردید، در امکان معاد و قدرت خدا بر احیای مجدّد مردگان+۱ آیه
- میوه درخت زیتون، از منابع تغذیه انسان+۱ آیه
- میوهها دارای نقشی مؤثّر و مفید، در تغذیه انسان+۲ آیه
- هدف افرینش نخلستان، تغذیه و بهرهمندی انسان از میوهها و محصولات ان+۳ آیه
- لزوم مطالعه و تحقیق در چگونگی ثمر دادن، رشد و رسیدن میوههای درختان+۶ آیه
- رشد میوه خرما بر اثر باران، از ایات خدا و شایسته تعقّل+۵ آیه
- رشد میوه زیتون بر اثر باران، از ایات خدا برای اهل تفکّر+۵ آیه
- ترغیب خداوند به مطالعه درباره چگونگی پیدایش میوهها+۶ آیه
- رویش درختان میوه از زمین، از ایات خدا و بایسته تفکّر و تامّل+۷ آیه
- ابهای فرو امده از ابرها، موجب رویش میوهها+۵ آیه
- طعام و خوردنیها برای انسان، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه
- محصولات کشاورزی، از نعمتهای الهی، و مقتضی شکر و سپاس از خداوند+۲ آیه
- نگاه به طعام و خوراکیها و توجّه به فرایند تولید ان، ازبینبرنده کفر و ناسپاسی انسان+۱ آیه
- نگاه به طعام و توجّه به مراحل تولید و مصرف ان، برانگیزنده انسان به اجرای فرمانهای خداوند+۱ آیه
- وجوب دقّت انسانها، درباره خوردنیهای خود (چگونگی افرینش انها)