سوره غافر، آیه ۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۷
مَا يُجَادِلُ فِي آيَاتِ اللَّهِ إِلاَّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَلاَ يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلاَدِ
تنها کسانی در آیات ما مجادله میکنند که (از روی عناد) کافر شدهاند؛ پس مبادا رفت و آمد آنان در شهرها (و قدرتنمایی آنان) تو را بفریبد!
معنی کلمات و عبارات
«مَا یُجَادِلُ فِی ...»: مراد از جدال و کشمکش درباره قرآن، جدال و نزاع باطل است (نگا: کهف / ، حجّ / نه مباحثه و مناظرهای که برای روشنگری معانی و حل مشکلات کتاب الهی میان اهل علم در میگیرد (نگا: نحل / . «تَقَلُّبُ»: رفت و آمد. برو و بیا. سیر و سیاحت. مراد آمد و شد برای تجارت و گردش و قدرت نمائی برای سلطهگری و حیلهگری است (نگا: نحل / ).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تنها کافران حق ناپذیر به مجادله و ستیزه جویى با آیات الهى مى پردازند و از پذیرش آن سر باز مى زنند. «مایجدل فىءایت اللّه إلاّ الذین کفروا»
۲ - کفر و روح حق ناپذیرى، عامل مجادله و ستیزه جویى با آیات الهى «ما یجدل فى ءایت اللّه إلاّ الذین کفروا»
۳ - آیات و نشانه هاى خداوند، متعدد و گوناگون است. «ما یجدل فى ءایت اللّه»
برداشت یاد شده، از جمع آمدن «آیات» به دست مى آید.
۴ - قرآن، داراى ساختارى بندبند به نام «آیه» «ءایت اللّه»
۵ - هشدار خداوند درباره فریب خوردن از تحرکات سیاسى و اقتصادى کافران و ثروت و مکنت آنان در جامعه «فلایغررک تقلّبهم فى البلد»
برخى از اهل لغت نوشته اند: «تَقلَّبَ فى الأُمور»; یعنى، «تصرّف کیف یشاء» (در هر کارى مطابق خواسته خود دخل و تصرف کرد). مقصود از «تقلّبهم فى البلاد» تحرکات سیاسى و اقتصادى کافران در شهرها از راه سفرهاى تجارتى (مانند سفرهاى کافران قریش از مکه به شام، یمن و ...) است.
۶ - هشدار خداوند به پیامبر(ص) و مسلمانان، درباره تأثیرپذیرى از قدرت و مکنت کافران و تجدید نظرکردن در برنامه هاى تبلیغى و الهى خویش «فلایغررک تقلّبهم فى البلد»
پیامبر(ص) و مسلمانان، در حالى به تبلیغ دین اسلام مى پرداختند که کافران در اوج قدرت اقتصادى و سیاسى قرار داشتند. بنابر این هشدار خداوند در آیه شریفه مى تواند گویاى مطلب یادشده باشد.
۷ - پیامبراسلام(ص) به هنگام بعثت، با مخالفت قدرت هاى سیاسى و اقتصادى عصر خویش - مانند اشراف مکه - روبه رو بود. «فلایغررک تقلّبهم فى البلد»
۸ - مؤمنان مجاهد، در معرض قرار گرفتن در موضع انفعالى و متأثر شدن در برابر قدرت و مکنت بسیار دشمنان و کافران مخالف «فلایغررک تقلّبهم فى البلد»
برداشت یاد شده از هشدار خداوند، به دست مى آید.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار قدرت دشمنانآثار قدرت کافراناغواگری کافرانتأثیرپذیری از کافرانزمینه تأثیرپذیری مؤمنانزمینه تأثیرپذیری مجاهدانعوامل دشمنی با آیات خداعوامل مجادله در آیات خدافعالیت اقتصادی کافرانمخالفت اشراف مکهثروت کافرانآثار امکانات مادی کافراندشمنی با آیات خدامجادله در آیات خدامجادله کافرانتنوع آیات خدامخالفت با محمدقدرت کافرانامکانات مادی کافرانمخالفان محمدهشدار به محمدهشدار به مسلمانانآیه بندی قرآنحق ناپذیری کافرانساختار قرآنتوطئه کافراندشمنی کافرانمسؤولیت مسلمانانآثار حق ناپذیریهشدارهای خداویژگیهای قرآنآثار کفرتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- کفر به ایات خدا، درپیدارنده جدال درباره انها
- جدال کافران درباره ایات الهی+۱ آیه
- مجادله کافران درباره ایات قران
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۱ آیه
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۱ آیه
- جدال و اشکالتراشی با بهکارگیری روشهای باطل، از شیوههای مبارزه کافران با حق+۲ آیه
- کفرورزی مشرکان، به خدای یکتا+۱ آیه
- کفر، زمینهساز جدال در تعالیم پیامبران+۲ آیه
- ستیزهجویی در ایات الهی، موجب دوزخی شدن انسان+۳ آیه
- تهدید تکذیبگران عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به سرنوشت احزاب پیشین تکذیبگر+۶ آیه
- تهدید تکذیبگران عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) به سرنوشت احزاب پیشین تکذیبگر+۶ آیه
- وجوب ایمان به ایات الهی+۲ آیه
- حرمت کفر به ایات الهی+۲ آیه
- مجادله کافران و مخالفان با انبیا و ایات الهی، محکوم به شکست+۱ آیه
- گشت و گذار کافران در شهرها برای تجارت اقتصادی، کاری فریبنده و مورد هشدار خدا+۲ آیه
- شهرهای اطراف مکّه، محلّ تجارت کافران، در زمان پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- جدال در ایات خدا، در پی دارنده عذاب الهی+۵ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
- دوری مؤمنان تایب و پیرو دین از جهنّم، از جلوه های قدرت و عزّتمندی خداوند+۲ آیه
- جدال و مجادله کافران، درباره ایات قران
- کفرورزی، زمینه جدال در برابر ایات خدا و حقایق+۲ آیه
- گشت و گذار کافران در شهرها و مناطق اباد برای تجارت، فریبنده و مورد هشدار خداوند+۲ آیه
- تجارت کافران صدر اسلام، در شهرهای اطراف مکّه+۲ آیه
- جدال و به کارگیری روشهای باطل، شیوه کافران، در مبارزه با حق+۲ آیه
- کافران، همواره درصدد مکر و توطیه برای مقابله با پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
- هشدار خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مسلمانان، از تاثیر منفی قدرت ظاهری کافران در انان+۱ آیه
- هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۳ آیه
- روحیه حق ناپذیری عامل مجادله گری و لجاجت با ایات الهی+۱ آیه
- کفرورزی و ناباوری عامل لجاجت و ستیزه جویی با ایات الهی+۱ آیه
- لجاجت کافران در برابر ایات الهی از سر عناد و حق ستیزی درپی دارنده اتش همیشگی دوزخ+۲ آیه
- کفر مشرکان به توحید و خدای یگانه+۱ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۱ آیه
- اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر مشرکان صدر اسلام+۱ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، همچون تکذیب سایر پیامبران، در طول تاریخ+۳ آیه
- تهدید خداوند، به مجادلهگران با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، نسبت به فریب خوردن از تحرّکات سیاسی و اقتصادی مجادلهگران با وی
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه