سوره فصلت، آیه ۱۷ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۸
وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَى عَلَى الْهُدَى فَأَخَذَتْهُمْ صَاعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُونِ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
امّا ثمود را هدایت کردیم، ولی آنها نابینایی را بر هدایت ترجیح دادند؛ به همین جهت صاعقه -آن عذاب خوارکننده- به خاطر اعمالی که انجام میدادند آنها را فروگرفت!
معنی کلمات و عبارات
«الْعَمی»: کوردلی. گمراهی «صَاعِقَةٌ الْعَذَابِ»: اضافه صفت به موصوف است. مثل: مُهْلِکُ الْعَذَابِ، که در اصل «الْعَذَابُ الْمُهْلِکُ» است (نگا: قرطبی). «الْهُونِ»: مصدر است و به عنوان اسم فاعل یعنی مُهین به کار رفته است. به معنی: خوارکننده و رسواگر (نگا: انعام / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، راه هدایت را به قوم ثمود نشان داد. «و أمّا ثمود فهدینهم»
۲ - هدایت و راهنمایى پیامبران، پرتوى از هدایت و راهنمایى خداوند است. «إذ جاءتهم الرسل ... و أمّا ثمود فهدینهم»
۳ - راهنمایى مردمان، رسالت پیامبران الهى «إذ جاءتهم الرسل ... و أمّا ثمود فهدینهم»
۴ - انتخاب گمراهى از سوى قوم ثمود، با وجود روشن شدن راه هدایت براى آنان «و أمّا ثمود فهدینهم فاستحبّوا العمى على الهدى»
«استحباب» (مصدر «فاستحبّوا») به معناى دوست داشتن است و آن گاه که با «على» متعدى شود به معناى انتخاب و برگزیدن خواهد بود.
۵ - شرک ورزى و پرستش غیر خدا، گمراهى و کورى است. «فاستحبّوا العمى على الهدى»
مصداق بارز براى ضلالت و کوردلى قوم ثمود - به قرینه «ألاّ تعبدوا إلاّ اللّه» در آیه ۱۴ - شرک و پرستش غیر خداوند است.
۶ - یکتاپرستى و پیروى از دعوت پیامبران، نشانه هدایت و بینایى است. «فهدینهم فاستحبّوا العمى على الهدى»
۷ - هلاکت قوم ثمود، با صاعقه خوارکننده و خفت آور «فأخذتهم صعقة العذاب الهون»
۸ - گرفتار آمدن قوم ثمود به عذاب دفعى و ناگهانى «فأخذتهم صعقة العذاب الهون»
«صاعقة» به معناى صداى شدید آسمانى است و با توجه به مفرد بودن آن، معنا چنین مى شود: «ثمودیان با یک فریاد آسمانى از میان رفتند». بنابر این مردم قوم ثمود بر خلاف قوم عاد - که چندین روز عذاب آنان به طول انجامید -، به عذابى ناگهانى گرفتار شدند.
۹ - نزول عذاب بر جوامع ضلالت پیشه، پس از اتمام حجت الهى بر آنان «فهدینهم فاستحبّوا العمى ... فأخذتهم صعقة العذاب»
۱۰ - عذاب و هلاکت قوم ثمود، ره آورد عملکرد خود آنان «فأخذتهم صعقة العذاب ... بما کانوا یکسبون»
۱۱ - جوامع گمراه و گنه کار، در خطر گرفتار شدن به عذاب هاى دنیوى اند. «فاستحبّوا العمى على الهدى فأخذتهم صعقة العذاب الهون بما کانوا یکسبون»
۱۲ - انسان، داراى اختیار و آزادى در انتخاب هدایت و گمراهى و تعیین سرنوشت خویش «فاستحبّوا العمى ... فأخذتهم ... بما کانوا یکسبون»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۱۳ - «قال الصادق(ع): فى قوله عزّوجلّ: «و أمّا ثمود فهدیناهم فاستحبّوا العمى على الهدى» قال: وجوب الطاعات و تحریم المعاصى...; [منبع: نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۴۳، ح ۲۳.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ که فرموده «و أمّا ثمود فهدیناهم فاستحبّوا العمى على الهدى» روایت شده که فرمود: [هدایت در این جا ]بیان کردن وجوب طاعات و حرمت گناهان است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عمل قوم ثموداتمام حجت به گمراهانحرمت گناهذلت قوم ثمودزمینه هدایت قوم ثمودغافلگیری قوم ثمودقانونمندی عذاب گمراهانمراد از هدایتمنشأ هدایتهای انبیامنشأ گمراهی قوم ثمودهدایت ناپذیری قوم ثمودهلاکت با صاعقهکوردلی مشرکانانتخاب گمراهیعذاب دنیوی گمراهانمنشأ هلاکت قوم ثمودوجوب اطاعت از خداانتخاب هدایتنشانه های بصیرتعذاب دنیوی گناهکارانویژگیهای عذاب قوم ثمودنشانه های هدایتلجاجت قوم ثمودگمراهی شرکعذاب ناگهانیقانونمندی عذابهای خداهلاکت قوم ثمودایمان به توحیداطاعت از انبیاهدایت انسان هاهدایتگری خدارسالت انبیاهدایتهای خداتاریخ قوم ثموداتمام حجت خداعوامل مؤثر در سرنوشتاختیار انسان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۱)
- گمراهی و انحراف انسان، برخاسته از سوء اختیار وی+۱ آیه
- ایمان برخی از امّتهای پیشین، عامل رهایی انان از عذاب استیصال+۶ آیه
- ایمان و تقوای جوامع انسانی، سبب رهایی انان از عذاب الهی+۱ آیه
- تقواپیشگی مؤمنان قوم ثمود، سبب نجات انان از عذاب الهی+۴ آیه
- کوردلی و پذیرا نشدن هدایت، از موانع نیل به تقوای الهی+۱ آیه
- وجود اشخاص تقواپیشه، در میان قوم ثمود+۳ آیه
- قوم ثمود، از دشمنان خدا+۱ آیه
- ثمود، مردمی کوردل و گریزان از بینش صحیح نسبت به دین الهی
- انتخاب گمراهی از سوی قوم ثمود، به رغم روشنی راه هدایت برای انان
- هلاکت قوم ثمود با صاعقه خوارکننده و خفّتاور+۱ آیه
- گناه ثمودیان، عامل عذاب و ذلّت انان+۲ آیه
- قوم ثمود، از گناهکارانِ مستحق عذاب+۲ آیه
- لجاجت و حق ناپذیری قوم ثمود در برابر دعوت صالح(علیه السلام)+۴ آیه
- وجود مؤمنانی پرهیزکار، در میان قوم ثمود+۳ آیه
- پایبندی همیشگی مؤمنان ثمود به تقوا، عامل نجات انان از عذاب+۳ آیه
- وجود مؤمنانی پرهیزکار، در میان قوم ثمود+۳ آیه
- پایبندی همیشگی مؤمنان ثمود به تقوا، عامل نجات انان از عذاب+۳ آیه
- روشن شدن راه هدایت برای ثمودیان، از جانب خدا
- گرفتاری قوم ثمود به ذلّت، به وسیله عذاب کردن انان با صاعقه
- انتخاب گمراهی از سوی قوم ثمود و ترجیح دادن ان بر هدایتهای الهی، موجب گرفتاری به عذاب ذلّت بار
- ذلّت بار بودن عذابهای دنیایی قوم ثمود
- تکذیب ایات الهی از سوی قوم عاد، موجب گرفتاری انان به عذاب ذلّت بارتر از عذاب دنیا+۱ آیه
- ترجیح گمراهی قوم ثمود بر هدایت، موجب گرفتار شدن انان به عذاب ذلّت بار دنیوی
- نجات مؤمنانِ با تقوا از امّتهای پیشین، از ذلّت دنیایی+۳ آیه
- ایمان و تقوا، موجب نجات گروهی از قوم ثمود از ذلّت و خواری+۱ آیه
- هدایت به صراط مستقیم از اهداف مشترک رسالت انبیا+۱ آیه
- شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی+۲ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۳ آیه
- کیفر شدن قوم ثمود با صاعقه+۴ آیه
- هلاکت قوم ثمود، با صاعقه خوارکننده و خفّت اور
- نابودی قوم ثمود به وسیله صاعقه خوارکننده، در پی ترجیح گمراهی و کوردلی بر هدایت الهی
- نجات مؤمنان و متّقیان قوم ثمود، از عذاب با صاعقه+۱ آیه
- انسانها، مختار در انتخاب راه هدایت و یا ضلالت+۲ آیه
- تشبیه انسان گمراه به کور
- نزول عذاب بر جوامع ضلالت پیشه، پس از اتمام حجّت الهی بر انان+۲ آیه
- هلاکت قوم ثمود با عذاب خوارکننده، کیفر برگزیدن گمراهی از سوی انان+۱ آیه
- جوامع گمراه و گناهکار، در خطر گرفتار شدن به عذابهای دنیایی
- ترجیح گمراهی بر هدایت، از جانب قوم ثمود
- انتخاب گمراهی از سوی ثمودیان، با وجود هدایت شدن از سوی خدا
- گناه و عمل ناپسند انسان، موجب اضلال او از سوی خدا
- نجات مؤمنان قوم عاد، از عذاب الهی+۳ آیه
- نقش تقوا، در نجات مؤمنان قوم عاد، از عذاب الهی+۲ آیه
- عبادت غیر خدا، نشانه کور دلی و ضلالت+۱ آیه
- کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها
- مؤمنان به ثمود پیامبر از نجات یافتگان از عذاب خفّت بار+۱ آیه
- ترجیح گناه و گمراهی بر هدایت و طاعت، از سوی قوم ثمود
- پافشاری و سرسختی کافران قوم ثمود بر کفر و مخالفت با دعوت توحیدی پیامبران خویش+۴ آیه
- گروهی از مردم قوم ثمود، مؤمن به رسالت صالح علیه السلام+۷ آیه
- نجات مؤمنان از عذاب الهی+۵ آیه
- قوم ثمود مردمانی هدایتناپذیر و ترجیح دهنده گمراهی و کور باطنی بر هدایت
- تلاش همه جانبه و مستمر پیامبران و انبیای الهی، برای هدایت قوم عاد و ثمود+۲ آیه