آیه ۴ سوره قریش

سوره قریش، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۲

الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ

همان کس که آنها را از گرسنگی نجات داد و از ترس و ناامنی ایمن ساخت.

معنی کلمات و عبارات
«أَطْعَمَهُمْ»: خوراکشان داده است (نگا: قصص / ). «مِن جُوعٍ»: به جای گرسنگی. برای رفع گرسنگی. حرف (مِنْ) بدلیّه یا تعلیلیّه است (نگا: قاسمی).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، قریش را از گرسنگى رهانید و مواد غذایى آنان را تأمین کرد. «الذى أطعمهم من جوع» حرف «من» یا تعلیلى است و یا بدلى; یعنى، به دلیل گرسنگى یا به جاى آن. در هر دو صورت، بیانگر وجود زمینه گرسنگى در قریش است; به گونه اى که اگر خداوند آنان را اطعام نمى کرد، راهى دیگر نداشتند. ۲ - قریش، به دلیل تأمین تغذیه شان از سوى خداوند، ملزم به پرستش او بودند. «فلیعبدوا ... الذى أطعمهم من جوع» ۳ - امنیت کعبه و کوچ زمستانى و تابستانى قریش، زمینه دست یابى آنان به مواد خوراکى بود. «إیلفهم رحلة الشتاء و الصیف . فلیعبدوا ... الذى أطعمهم من جوع» ۴ - شکست اصحاب فیل، زمینه ساز گرفتار نشدن قریش، به فقر اقتصادى و گرسنگى فراگیر و جان فرسا «ألم تر کیف فعل ربّک بأصحب الفیل ... لإیلف قریش ... الذى أطعمهم من جوع» نکره بودن «جوع»، بر شدّت آن دلالت دارد. ۵ - مصرف طعام، باید به منظور از بین بردن گرسنگى و به دست آوردن توان عبادت باشد. «فلیعبدوا ... الذى أطعمهم من جوع» «من جوع»، بیانگر آن است که هدف از طعام، زوال گرسنگى است; نه آن که خوردن، همواره مطلوب باشد. «فلیعبدوا» بیانگر هدف بودن عبادت براى طعامى است که از خداوند به انسان مى رسد. ۶ - خداوند، آذوقه و مواد خوراکى را در اختیار غیر یکتاپرستان نیز قرار مى دهد. «فلیعبدوا ... الذى أطعمهم من جوع» امر به روى آوردن قریش به عبادت در «فلیعبدوا»، بیانگر آن است که آنان خدا را عبادت نمى کردند. ۷ - تأمین غذاى مردم، قبل از الزام آنان به بندگى خداوند، کارى است الهى و از میان برنده بهانه مخالفان در ترک عبادت «فلیعبدوا ... الذى أطعمهم من جوع» ۸ - خداوند، قریش را در سفر و حضر، از امنیت کامل برخوردار ساخته و هراس آنان را از میان برد. «و ءامنهم من خوف» به قرینه آیات پیشین، مراد امنیت در مراحل کوچ و نیز رفع خطر فیل داران و نظایر آنها، در شهر مکه است. ۹ - امنیت بخشیدن خداوند به قریش و از بین بردن ترس آنان، عبادت او را بر آنان الزامى ساخت. «فلیعبدوا ... الذى ... و ءامنهم من خوف» ۱۰ - امنیت قریش، مرهون وجود کعبه و امنیت آن بود. «ربّ هذا البیت ... و ءامنهم من خوف» تعبیر «ربّ هذا البیت» به جاى «اللّه» - پیش از توصیف خداوند به پدید آورنده امنیت - نشانگر نقش کعبه در امنیت قریش است که قبایل عرب، آنها را اهل حرم دانسته و به آنان تعرض نمى کردند. ارتباط این سوره با سوره قبل، بیانگر نقش هلاکت اصحاب فیل، در پیدایش امنیت براى کعبه و در نتیجه براى قریش است. ۱۱ - شکست اصحاب فیل، ازمیان برنده زمینه تهاجم دیگران به مکه و برطرف سازنده ترس شدید قریش از دشمن «و ءامنهم من خوف» نکره بودن «خوف»، بر شدّت آن دلالت دارد. ۱۲ - امنیت، فراهم آورنده زمینه مناسب براى عبادت خداوند است. «فلیعبدوا ... و ءامنهم من خوف» ۱۳ - خداوند، براى غیر موحدان نیز از نعمت امنیت دریغ نمىورزد. «فلیعبدوا ... و ءامنهم من خوف» ۱۴ - تلاش براى ایجاد امنیت، پیش از تبلیغ خداپرستى، کارى الهى و از بین برنده بهانه مشرکان در ترک عبادت است. «فلیعبدوا ... و ءامنهم من خوف» ۱۵ - رفع گرسنگى و ناامنى از ساکنان مکه، در راستاى اعتلا و شکوفایى کعبه و از جلوه هاى ربوبیت خداوند است. «ربّ هذا البیت . الذى أطعمهم من جوع و ءامنهم من خوف» «الذى»، وصف «ربّ» و بیانگر جلوه هاى آن است. ۱۶ - برخوردارى از غذا و امنیت، نعمتى است که سپاس آن، تنها عبادت خداوند است. «فلیعبدوا ربّ هذا البیت . الذى أطعمهم من جوع و ءامنهم من خوف»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۱)
  • نابودی اصحاب فیل، باعث از میان رفتن ترس و وحشت قریش در سفرهای بازرگانی+۳ آیه
  • هلاکت اصحاب فیل، باعث از میان رفتن ترس قریش از انان+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل، رفع مانعی از سوی خدا برای فراهم اوردن روزی قریش و نجات انان از گرسنگی+۴ آیه
  • اطعام خداوند به قریش و رهایی انان از گرسنگی+۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، منشا اطعام او به انسانها+۴ آیه
  • اطعام خداوند به قریش و رهایی انان از گرسنگی+۲ آیه
  • لزوم خداپرستی قریش، به سبب رهایی از گرسنگی و اطعام از سوی خداوند+۱ آیه
  • امتنان خداوند بر قریش با نابودی اصحاب فیل و ایجاد امنیّت اقتصادی برای سفرهای بازرگانی انان+۵ آیه
  • امور اقتصادی و معیشتی مردم، دارای جایگاهی مهمّ در حدّ مسایل اعتقادی و عبادی+۳ آیه
  • امنیّت، زمینهساز رویکرد مردم به عبادت خدای متعال+۲ آیه
  • حرم الهی، محیطی امن برای ساکنان ان+۳ آیه
  • قریش برخوردار از نعمت امنیّت+۱ آیه
  • برخورداری قریش از امنیّت در سفرهای زمستانی و تابستانی برای تجارت+۳ آیه
  • امنیّت، امری مهم برای انسانها+۴ آیه
  • امداد الهی، سبب درامان ماندن مکّه و ساکنان ان در حمله اصحاب فیل+۳ آیه
  • حصول امنیّت، به اراده و مشیّت خداوند+۸ آیه
  • امنیّت، نعمت عطا شده از سوی خداوند+۴ آیه
  • تجارت قریش با سفرهای تابستانی و زمستانی خود به اطراف مکّه+۳ آیه
  • امنیّت بخشیدن به سفرهای تجاری قریش، دلیل هلاکت اصحاب فیل+۴ آیه
  • فراهم امدن زمینه تجارت قریش با سفرهای تابستانی و زمستانی، دلیل لزوم روی اوردن قریش به عبادت خداوند+۳ آیه
  • تجارت قریش، عامل انس و الفت انها در اقامت به مکّه+۴ آیه
  • امنیّت در مکّه، قابل تامّل و اندیشه+۹ آیه
  • داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۷ آیه
  • ربوبیّت خدا، منشا اطعام او به بندگان+۳ آیه
  • برخورداری از امنیّت، پرتوی از ربوبیّت خدا+۲ آیه
  • گرفتاری مردم مکّه به قحطی و خشکسالی، از جانب خداوند+۲ آیه
  • خداوند، منشا و برطرف کننده خشکسالی از میان مردم+۱ آیه
  • از بین بردن گرسنگی و به دست اوردن توان عبادت، هدف از مصرف طعام و خوردنی+۱ آیه
  • تبدیل خوف قریش به امنیّت، امتنان الهی بر انان+۳ آیه
  • خوف قریش از ناامنی مسیر ییلاق و قشلاق خود، در پیش از اسلام+۲ آیه
  • برطرف شدن خوف قریش، با ایجاد امنیّت از سوی خداوند+۲ آیه
  • هلاکت اصحاب فیل، عامل از میان رفتن خوف قریش+۳ آیه
  • خداوند، منشا مصونیّت از خوف
  • امنیّت راهها، نعمتی الهی+۳ آیه
  • امنیّت راه سفرهای تجارتی قریش، نعمتی سزاوار سپاس+۳ آیه
  • امنیّت راه سفرهای تجارتی قریش، در زمستان و تابستان+۳ آیه
  • راههای امن بین مکّه تا شام، برای قریش، در زمستان و تابستان+۳ آیه
  • راههای امن بین مکّه تا یمن، برای قریش، در زمستان و تابستان+۳ آیه
  • قریش، برخوردار از اسایش و امنیّت در مکّه+۲ آیه
  • استمرار اسایش قریش با هلاکت اصحاب فیل+۴ آیه
  • مشرکان، بهره مند از اسایش و رفاه دنیوی+۲ آیه
  • روی اوردن به عبادت خداوند، فلسفه برخوردار شدن قریش از رفاه و اسایش از سوی خدا+۱ آیه
  • نیازمندی قریش به سفر تجارتی زمستانی برای تامین معاش خود+۱ آیه
  • امنیّت راههای سفرهای زمستانی قریش، نعمتی الهی+۱ آیه
  • هلاکت اصحاب فیل و تامین امنیّت سفرهای زمستانی و تابستانی قریش، زمینه ساز تامین معاش انان+۳ آیه
  • نقش سفر در تجارت و تهیّه مایحتاج زندگی+۳ آیه
  • امنیّت قریش، هنگام سفر، از عنایات خداوند+۳ آیه
  • امنیّت قریش در سفر، نعمتی شایسته سپاس و عبادت به درگاه خدا+۳ آیه
  • قریش، دارای امنیّت در سفرهای تابستانی و زمستانی خود، برای تامین مواد غذایی+۳ آیه
  • امن شدن سفرهای تابستانی و زمستانی قریش، پس از هلاکت اصحاب فیل+۸ آیه
  • تامین امنیّت مشرکان مکه، مرهون کعبه و امنیّت ان+۱ آیه
  • شکست اصحاب فیل، مانع گرفتاری قریش به فقر اقتصادی و گرسنگی فراگیر و جانفرسا+۴ آیه
  • شکست اصحاب فیل، زمینه ای مناسب برای رونق تجارت قریشیان+۳ آیه
  • امنیّت، زمینه ساز رویکرد مردم، به عبادت خدای متعال+۲ آیه
  • توجّه به رازقیّت خداوند، زمینه ساز پرستش او+۱ آیه
  • توجّه به خدادادی بودن نعمتها، برانگیزنده انسان به عبادت خدا+۱ آیه
  • امنیّت کعبه و کوچ زمستانی و تابستانی قریش، زمینه اطعام انان از جانب خداوند و نجات انان از گرسنگی+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل از سوی خدا، برای اطعام به قریش و نجات انان از گرسنگی+۲ آیه
  • اطعام به قریش از جانب خداوند، مقتضی عبادت و بندگی انان در برابر وی+۳ آیه
  • لزوم سپاسگزاری قریش در برابر خداوند، با عبادت به درگاه او، به سبب بهره مند شدن از اطعام الهی+۳ آیه
  • شکست اصحاب فیل، مانع گرفتار شدن قریش به فقر اقتصادی و گرسنگی فراگیر و طاقت فرسا+۴ آیه
  • برخوردار کردن قریش از امنیّت کامل در سفر و حضر و از میان بردن هراس و خوف انان، از جانب خداوند+۳ آیه
  • امنیّت بخشیدن به قریش از جانب خداوند و از میان بردن خوف انان، مقتضی لزوم عبادت خداوند از ناحیه انان+۳ آیه
  • شکست اصحاب فیل، موجب امنیّت قریش و از میان برنده زمینه تهاجم دیگران به مکّه+۳ آیه
  • برخورداری قریش از امنیّت در سفرهای زمستانی و تابستانی، برای تجارت+۲ آیه
  • امتنان خداوند بر قریش با نابودی اصحاب فیل و ایجاد امنیت اقتصادی برای سفرهای بازرگانی انان+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل از سوی خداوند، زمینه ای مناسب برای تجارت تابستانی و زمستانی قریش در کمال امنیّت+۳ آیه
  • استوار ماندن قریش بر نظام معیشتی و زندگی دیر پای خویش، نعمتی الهی و سزاوار سپاس+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل، باعث از بین رفتن ترس و وحشت قریش، در سفرهای بازرگانی خود+۳ آیه
  • قریش، نیازمند امنیّت در مسافرتهای خویش+۲ آیه
  • فراهم امدن زمینه تجارت قریش با سفرهای تابستانی و زمستانی، دلیل لزوم روی اوردن قریش به عبادت خداوند+۳ آیه
  • امنیّت راههای کوچ زمستانی و تابستانی در مسافرتهای قریش، نعمتی الهی و سزاوار سپاس+۳ آیه
  • فراهم امدن زمینه مناسب از جانب خداوند، برای کوچ زمستانی و تابستانی قریش، حجّتی کامل بر لزوم روی اوری انان به عبادت خداوند+۳ آیه
  • لزوم سپاسگزاری قریش از خداوند، در برابر نعمت برخورداری از امنیّت اقتصادی، با عبادت و بندگی در برابر او+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل، باعث از بین رفتن ترس و وحشت قریش، در سفرهای بازرگانی+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل، زمینه ای برای فراهم شدن روزی قریش و نجات انان از گرسنگی+۴ آیه
  • مواجه شدن کاروانهای تجارتی قریش با خطر جدّی، بر اثر هجوم اصحاب فیل به مکّه+۴ آیه
  • قریش، دارای دو کاروان تجارتی (تابستانه و زمستانه)+۳ آیه
  • امنیّت کاروان تجاری قریش، پس از شکست و نابودی سپاه ابرهه، نعمتی قابل یاداوری+۸ آیه
  • امنیت برای کاروان قریش از سوی پروردگار موجب پرستش خالصانه انان نسبت به خداوند+۳ آیه
  • نقش کعبه، در امنیّت و سفرهای تجاری قریش+۳ آیه
  • رفع گرسنگی با تامین مواد خوراکی برای غیر یکتاپرستان از سوی خداوند+۱ آیه
  • رفع گرسنگی مردم، قبل از الزام انان به بندگی خداوند، از میان برنده بهانه مخالفان، در ترک عبادت+۱ آیه
  • شکر رفع گرسنگی، تنها با عبادت خداوند+۱ آیه
  • رفع گرسنگی به وسیله طعام، عامل پیدایش توان عبادت+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند، منشا اطعام او به گرسنگان+۵ آیه
  • اطعام خداوند به قریش، سبب رهایی انان از گرسنگی+۱ آیه
  • رفع گرسنگی و ناامنی از ساکنان مکّه، در راستای اعتلا و شکوفایی کعبه و از جلوه های ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • مبتلا شدن قریش به گرسنگی و فراهم شدن زمینه های رفع ان، از سوی خداوند+۲ آیه
  • رفع گرسنگی قریش از جانب خدا، مقتضی بندگی و عبادت انان برای او+۲ آیه
  • امنیّت کعبه و کوچ زمستانی و تابستانی قریش، زمینه رفع گرسنگی انان+۲ آیه
  • شکست اصحاب فیل، مانع گرفتاری قریش به گرسنگی فراگیر و جان فرسا+۲ آیه
  • توجّه به دوران گرسنگی و ناامنی قریش مایه عبرت+۴ آیه
  • مُطْعم/ اسماوصفات+۲ آیه
  • مُعید/ اسماوصفات
  • تجارت زمستانه و تابستانه قریش ساکنان مکه، موجب الفت و انس انان+۱ آیه
  • قدرت نمایی خداوند در سرکوب مهاجمین به مکه توسط پرندگان ابابیل+۳ آیه
  • قریش، از جمله ساکنان مکه+۱ آیه
  • مَلِک/ اسماوصفات+۱ آیه
  • مُؤمن/ اسماوصفات+۱ آیه
  • امنیت بخشیدن خداوند به قریش و از بین بردن ترس انان، موجب وجوب عبادت خداوند بر انان+۲ آیه
واژه‌ها