آیه ۵ سوره فیل

سوره فیل(الفيل)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۱

معنی کلمات و عبارات
«عَصْفٍ»: برگ گندم و جو و غیره. کاه (نگا: رحمن / ). «مَأْکُولٍ»: آفت‌زده و کرم خورده. خورده شده. «عَصْفٍ مَّأْکُولٍ»: برگ آفت‌زده و کرم خورده. برگ جویده شده و از دهان حیوانات افتاده. برگی که دانه آن خورده شده و به صورت کاه درآمده باشد (نگا: روح‌البیان).
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، رقم زننده فرجام اصحاب فیل و متلاشى کننده اعضا و جوارح آنان «فجعلهم کعصف مأکول» ۲ - تأثیر هجوم پرندگان به اصحاب فیل، به دست خداوند و مستند به او است. «ترمیهم ... فجعلهم کعصف مأکول» فاعل «ترمیهم»، پرندگان و فاعل «جعلهم»، خداوند است; یعنى، کار از آنها و اثر از خداوند بود. ۳ - بارش سنگهاى پرندگان بر اصحاب فیل، آنان را مانند کاه و خاشاک مرغزارى ساخت که حیوانات در آن چرانده شده و ساقه هاى نرم شده گیاهان آن، بر زمین مانده باشد. «فجعلهم کعصف مأکول» «عصف»; یعنى، خاشاک گیاهى که خرد شده است (مفردات). توصیف آن به مأکول، به اعتبار خورده شدن مقدارى از آن، در چراى حیوانات است. ۴ - تشبیه «جنازه هاى اصحاب فیل»، به برگ هایى که حیوانات، آن را خورده و تفاله آن را بیرون داده باشند. «فجعلهم کعصف مأکول» در «قاموس» آمده است: «عصف مأکول»، ممکن است به معناى برگى باشد که چارپایان آن را خورده باشند. بر این اساس، مراد تشبیه اجساد فیل داران به سرگین خواهد بود که از آن، با تعبیرى لطیف تر یاد شده است. ۵ - دشمنان خداوند، هر چند مجهّز و نیرومند باشند، از رویارویى با او ناتوان اند. «ألم تر کیف فعل ربّک ... فجعلهم کعصف مأکول» ۶ - کعبه، حتى در عصر جاهلیت و سلطه شرک، داراى شرافت و عظمت در پیشگاه خداوند «ألم تر کیف فعل ربّک ... فجعلهم کعصف مأکول» ۷ - هجوم آورندگان به کعبه و حرمت شکنان آن، در معرض عذابى سخت از جانب خداوند «فجعلهم کعصف مأکول» نقل داستان ابرهه، با جمله «ألم تر»، دل گرمى دادن به مؤمنان و تهدید کسانى است که حرمت کعبه را پاس نمى دارند.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
  • ابابیلِ سرکوب کننده اصحاب فیل، نشانه قدرتمندی خدا+۳ آیه
  • خداوند، بر هم زننده نقشه اصحاب فیل برای تخریب کعبه با فرستادن دستههای پرندگان (طیراًابابیل)+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل با انداختن سنگریزه از سوی دستههای پرندگان (طیراً ابابیل) امری خارقالعاده از طرف خداوند+۴ آیه
  • نابودی اصحاب فیل با دستههای پرندگان (طیراًابابیل) نشانه قدرت خداوند+۳ آیه
  • ماموریت دستههای پرندگان (طیراً ابابیل) برای نابودی اصحاب فیل از سوی خدا+۲ آیه
  • تشبیه بدنهای هلاک شده اصحاب فیل، به کاه خورده شده+۲ آیه
  • قصّه اصحاب فیل، مایه تسلّی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • قصّه اصحاب فیل، نشانه قدرت و ایه الهی و امری خارقالعاده+۴ آیه
  • قطعی و معروف بودن سرگذشت اصحاب فیل در دوران پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • نابودی اصحاب فیل با پرتاب سنگریزه از سوی گروههایی از پرندگان+۳ آیه
  • نابود شدن خارقالعاده اصحاب فیل بسان کاه ریز شده از سوی خداوند+۳ آیه
  • امتنان خداوند بر قریش با نابودی اصحاب فیل و ایجاد امنیّت اقتصادی برای سفرهای بازرگانی انان+۵ آیه
  • حرم الهی، محیطی امن برای ساکنان ان+۳ آیه
  • امداد الهی، سبب درامان ماندن مکّه و ساکنان ان در حمله اصحاب فیل+۳ آیه
  • متلاشی شدن بدنهای اصحاب فیل، همانند کاه خردشده+۱ آیه
  • تشبیه بدنهای خُرد شده اصحاب فیل، به برگ گیاه جویده شده+۱ آیه
  • تبدیل اصحاب فیل به صورت برگ گیاه جویده شده، بر اثر سنگْبارانِ دستههایی از پرندگان+۲ آیه
  • قدرتنمایی خدا، در به هلاکت رساندن اصحاب فیل با گروههای پرنده+۴ آیه
  • پرندگان عذاب، مامور اجرای فرمان خدا+۲ آیه
  • خنثی شدن توطیه اصحاب فیل، به وسیله پرندگان+۴ آیه
  • تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۶ آیه
  • اجساد متلاشی شده اصحاب فیل، همانند کاه خورد شده+۱ آیه
  • اجساد متلاشی شده اصحاب فیل، مانند کاه خورد شده+۱ آیه
  • تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۶ آیه
  • امنیّت در مکّه، قابل تامّل و اندیشه+۹ آیه
  • اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۶ آیه
  • درهم کوبیده شدن اصحاب فیل با ابابیل، درخور تفکّر و اندیشه+۴ آیه
  • تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۴ آیه
  • پاسداری از کعبه و حفظ ان، از جمله وظایف جنود الهی+۴ آیه
  • تبدیل اصحاب فیل همانند خار و خاشاک از جانب خداوند، در پی نابودی انان به وسیله ابابیل+۳ آیه
  • تبدیل اصحاب فیل همانند خاشاک، فرجام حیله و مکر انان+۱ آیه
  • تشبیه اصحاب فیل به خار و خاشاک، پس از نابودی انها به وسیله ابابیل، و فرمان خداوند، به منظور عبرت گیری+۲ آیه
  • نابودی اصحاب فیل و تبدیل شدن انان به همانند خار و خاشاک، موجب الفت و همبستگی قریش+۲ آیه
  • کیفر و هلاکت اصحاب فیل، از اثار تدبیر خدا برای حفظ کعبه+۵ آیه
  • تشبیه عذاب و هلاکت اصحاب فیل به خاشاک و کاه خورده شده حیوان+۱ آیه
  • کاه، از خوردنیهای حیوان
  • استمرار اسایش قریش با هلاکت اصحاب فیل+۴ آیه
  • امن شدن سفرهای تابستانی و زمستانی قریش، پس از هلاکت اصحاب فیل+۸ آیه
  • پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره هلاکت اقوام نیرومند و حاکمان قدرتمند+۴ آیه
  • ماجرای اصحاب فیل و هلاکت و درهم کوبیده شدن انان با پرندگان ابابیل، مورد پرسش تقریری خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • شکست اصحاب فیل، در توطیه خود برای تخریب کعبه، از ایات الهی+۲ آیه
  • شکست اصحاب فیل، نعمتی الهی برای قریش+۲ آیه
  • شکست اصحاب فیل و اشفته ساختن نقشه های انان، به وسیله پرندگانی کوچک، نشانه ای از قدرت خداوند+۳ آیه
  • تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۶ آیه
  • تفکّر درباره چگونگی سرکوب کردن اصحاب فیل، نشانه قدرتمندی خدا و عبرت اموز+۳ آیه
  • تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۶ آیه
  • نابودی اصحاب فیل از سوی ابابیل (گروههایی از پرندگان) با پرتاب سنگریزه+۴ آیه
  • نابودی اصحاب فیل با سنگ گلین+۳ آیه
  • بی تاثیری استفاده از فیل، در پیروزی سپاه ابرهه+۱ آیه
  • نابودی فیلها همراه با سواران انها با حمله پرندگان ابابیل، حادثه ای خارق العاده و شایسته تفکّر و یاداوری+۳ آیه
  • هلاکت فیلها و سواران انها و تبدیل شدن شان به علف جویده شده، بر اثر قهر الهی+۱ آیه
  • شکست اصحاب فیل، مانع گرفتار شدن قریش به فقر اقتصادی و گرسنگی فراگیر و طاقت فرسا+۴ آیه
  • شکست و نابودی اصحاب فیل به فرمان خداوند، موجب الفت و همبستگی قریش+۲ آیه
  • امتنان خداوند بر قریش با نابودی اصحاب فیل و ایجاد امنیت اقتصادی برای سفرهای بازرگانی انان+۳ آیه
  • امنیّت کاروان تجاری قریش، پس از شکست و نابودی سپاه ابرهه، نعمتی قابل یاداوری+۸ آیه
  • تشبیه اجساد متلاشی شده اصحاب فیل به کاه+۱ آیه
  • کاه، از جمله خوراکیهای حیوانات
  • کعبه، وسیله اتّحاد و اعتبار قریش+۳ آیه
  • نقش کعبه، در امنیّت و سفرهای تجاری قریش+۳ آیه
  • نابودی اصحاب فیل، با سنگهایی از جنس گِل+۲ آیه
  • دعوت خدا از پیامبر صلی الله علیه و اله برای مطالعه و تفکّر، در چگونگی هلاکت اصحاب فیل+۱ آیه
  • فروریختن سنگهای گلین بر سر اصحاب فیل، سبب مرگ انان+۱ آیه
  • نابودی مکر و نیرنگ فیلسواران سپاه ابرهه، با هجوم دستهای از ابابیل به سوی انان+۱ آیه
  • سرکوب فیل سواران مهاجم ابرهه به وسیله پرندگان، نشانه اراده قاطع خداوند، در دفاع از مکه+۱ آیه
واژه‌ها