آیه ۶۱ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۶۱ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۹

جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَٰنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا

وارد باغهایی جاودانی می‌شوند که خداوند رحمان بندگانش را به آن وعده داده است؛ هر چند آن را ندیده‌اند؛ مسلماً وعده خدا تحقق یافتنی است!

معنی کلمات و عبارات
«جَنَّاتِ عَدْنٍ»: (نگا: توبه / ). جنّاتِ بدل از (الْجَنَّةَ) در آیه قبلی است. «بِالْغَیْبِ»: حرف (بِ) حالیّه و ذوالحال ضمیر (ها) است که عائد موصول و محذوف است. یعنی: بهشت را وعده داده است و از دیده ایشان پنهان است. و یا این که حرف (بِ) سببیّه است و معنی چنین می‌شود: به سبب تصدیق غیب و ایمان بدان. «وَعْد»: مصدر و به معنی اسم مفعول، یعنی مَوْعُود است. «مَأْتِیّاً»: آینده. اسم مفعول و به معنی اسم فاعل است.
نزول
نکات آیه
۱- بهشت، از بوستان هایى متعدد تشکیل شده است. «یدخلون الجنّة ... جنّت عدن» «جنّات عدن» بدل از «الجنّة» در آیه قبل است. آمدن «جنّات» به صورت جمع و بدل بودن آن از «الجنّة»، نشانگر آن است که بهشت از باغ هاى متعددى تشکیل شده است. ۲- بهشت، جایگاه ماندن و استقرار و سرشار از امنیت و آسایش «جنّت عدن» برخى «عدن» را مصدر و به معناى اقامت کردن مى دانند و برخى دیگر آن را علَم براى زمین بهشت دانسته و گفته اند: این نام بدان جهت بر بهشت نهاده شده که جایگاه اقامت و استقرار است (کشاف، ج ۳). در هر صورت این کلمه بر این که بهشت محل استقرار است، دلالت دارد. لازم به ذکر است محل استقرار - در مقام تمجید - به جایى گفته مى شود که همه شرایط اقامت را دارا باشد. ۳- بهشت هاى عدن، جایگاه توبه کنندگان مؤمن و داراى عمل صالح «فأُولئک یدخلون الجنّة ... جنّت عدن» ۴- خداوند به بندگان خویش، وعده ورود به بهشت هاى عدن داده است. «جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده» ۵- هر یک از بندگان خاص خداوند، داراى بهشتى مخصوص به خود است. * «جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده» جمع آمدن «جنّات» و «عباد» ممکن است حاکى از این باشد که براى هر بنده اى بهشتى مخصوص است. ۶- بهشت هاى عدن، جلوه اى از رحمت بى کران الهى است. «جنّت عدن التى وعد الرحمن» کلمه «الرحمن» بیانگر نکته فوق است. ۷- رحمان، از اوصاف خداوند است. «وعد الرحمن» ۸- بندگى خداوند، مرتبتى والا و موجب ورود به بهشت «جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده» ۹- مؤمنان داراى عمل صالح، به مقام عبودیت خداوند نائل شده اند. «من ... ءامن و عمل صلحًا فأُولئک یدخلون الجنّة ... جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده» ۱۰- اشخاص مؤمن، وعده الهى در مورد بهشت را - على رغم پنهان بودن آن از دیده ها در دنیا - پذیرفته و باور دارند. «جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده بالغیب» در این برداشت یاد شده «بالغیب ...»، حال براى ضمیر محذوف گرفته شده است که به «التى» برمى گردد. در این صورت حرف «با» به معناى ملابست است; یعنى، وعده خدا به بندگان، در مورد بهشت هایى است که از دیده ها پنهان است و آنان گرچه بهشت هاى عدن را ندیده اند; ولى به آن ایمان دارند. این نحوه بیان، حاوى نوعى تمجید از مؤمنان به وعده الهى مى باشد. هم چنین اگر «بالغیب» حال براى «عباده» گرفته شود و مراد غایب بودن بندگان از بهشت هاى عدن باشد، همین معنا استفاده مى شود. ۱۱- خداوند، بهشت موعود را ار دیدگان مردم پنهان داشته است. «یدخلون الجنّة ... التى وعد الرحمن عباده بالغیب» «بالغیب» در برداشت بالا حال براى ضمیر محذوف در «وعد الرحمن» است که به «التى» برمى گردد. ۱۲- ورود مؤمنان به بهشت عدن، به خاطر ایمان آنان به غیب و تصدیق آن است. «جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده بالغیب» «باء» در «بالغیب» مى تواند سببیه و متعلق به «وعد» باشد; یعنى، وعده خداوند به مؤمنان، به جهت ایمان آنان به غیب بوده است. روشن است که بنابراین وجه، تقدیر کلام «بتصدیق الغیب» خواهد بود. ۱۳- وعده هاى خداوند تخلف ناپذیر است. «إنّه کان وعده مأتیًّا» «مأتىّ» اسم مفعول و به معناى «آمده شده» است و در حقیقت تأکیدى بر حتمى بودن وعده هاى خداوند است; یعنى، حتماً نزد آن وعده (بهشت) خواهید رفت; زیرا وصول به این وعده ها، از دیرباز محقق بوده است. ۱۴- بهشت، وعده تخلف ناپذیر خداوند به مؤمنان «یدخلون الجنّة ... وعد الرحمن ... إنّه کان وعده مأتیًّا» ۱۵- وصول به وعده هاى الهى و نیل به آن در طول تاریخ، دلیل دستیابى حتمى بندگان به آن در آخرت «وعد الرحمن ... إنّه کان وعده مأتیًّا» «کان» در «إنّه کان ...» بر دیرباز بودن محتواى جمله و عبارت «إنّه کان...» بر تحقق حتمى موعود در «وعدالرحمن...» دلالت دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
  • هجرت ابراهیم(علیه السلام)، زمینه برخورداری وی از رحمت ویژه الهی
  • احترام بندگان خاصّ خدا در بهشت+۳ آیه
  • بهشت، دارای باغهای گوناگون+۶ آیه
  • پنهان داشته شدن بهشت از دیده مردم از سوی خداوند
  • بهشت، دارای باغهای گوناگون+۷ آیه
  • پرهیزکاری عامل بهرهمندی از امنیّت و سلامت در بهشت+۸ آیه
  • عبادت از عوامل برخورداری از امنیّت در بهشت+۵ آیه
  • بهشت، از انِ بندگان ویژه خداوند+۴ آیه
  • متقین، از وارثان بهشت+۲ آیه
  • برخورداری مؤمنان صالح، از باغهای بهشتی+۱ آیه
  • ایمان، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۱ آیه
  • عمل صالح، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۳ آیه
  • عدن و پایداری، یکی از نامها و اوصاف بهشت موعود+۲ آیه
  • وعده بهشت به تایبان، از جانب خداوند+۳ آیه
  • بشارت بهشت، به پرهیزگاران+۴ آیه
  • ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۲ آیه
  • تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۱۲ آیه
  • توبه، عامل بهرهمندی از پاداش الهی+۸ آیه
  • عبودیّت، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۵ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۴ آیه
  • وعده پاداش خداوند به بندگان+۶ آیه
  • وعده پاداش، از روشهای تربیت انسانها+۶ آیه
  • فرجامی همراه با سلامتی و امنیّت در اخرت، پاداش متقین+۴ آیه
  • بهشت و نعمتهای ان، از پاداشهای متقین+۱۴ آیه
  • برخورداری تقواپیشگان،از سلام و خوشامدگویی خدا و فرشتگان، هنگام ورود به بهشت+۷ آیه
  • توبه، زمینهساز ورود به بهشت+۷ آیه
  • برخورداری متقین از بهشت و نعمتهای ان، عطیه ای الهی به انان+۳ آیه
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۱ آیه
  • شنیده نشدن سخن لغو و بیهوده، از بهشتیان+۸ آیه
  • درود و سلام، تنها سخن شنیده شده، از بهشتیان+۵ آیه
  • بهشتیان، دارای روزی ویژه، منظم و تضمین شده در هر صبح و شام+۱ آیه
  • تنوع زمانی (صبح و شام)، در بهشت+۱ آیه
  • بهره مندی بهشتیان از رزق الهی، در هر صبح و شام+۱ آیه
  • عبادت و تقوا، موجب دستیابی به بهشت+۲ آیه
  • بهشتیان، دارای کرامت و احترام+۶ آیه
  • عاری بودن بهشت، از هرگونه لغو+۱۰ آیه
  • شنیده نشدن سخن لغو و بیتعقّل، به وسیله بهشتیان+۷ آیه
  • سخن بهشتیان، خالی از هرگونه لغو+۷ آیه
  • وعده پاداش به مؤمنان، از سوی خدا+۱ آیه
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۲ آیه
  • وعده بهشتهای جاوید به بندگان، وعدهای حتمی
  • رحمت گسترده الهی، عامل تحقق یافتن وعدههای او
واژه‌ها