آیه ۷۷ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۷۷ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۱

أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآيَاتِنَا وَ قَالَ لَأُوتَيَنَ مَالاً وَ وَلَداً

آیا دیدی کسی را که به آیات ما کافر شد، و گفت: «اموال و فرزندان فراوانی به من داده خواهد شد»؟!

معنی کلمات و عبارات
«أَفَرَأَیْتَ»: (نگا: بقره / انعام / ). «لأُوتَیَنَّ»: حتماً و قطعاً به من داده خواهد شد. از مصدر (ایتآء). «مالاً وَ وَلَداً»: تنوین برای تکثیر است.
نزول
نکات آیه
۱- برخى از ناآگاهان کفر به آیات الهى را، موجب دستیابى خود به مال و فرزند فراوان مى پندارند. «کفر بأیتنا و قال لأُتینّ مالاً و ولدًا» جمله «قال لأُوتینّ...» بر «کفر بأیاتنا» مترتب است; یعنى، گوینده این سخن به گمان این که کفر او، موجب دستیابى به مال و فرزند مى گردد، کفر را برگزیده است. ۲- گمان دستیابى به مال و فرزند به مجرد کفرورزى، پندارى بس ناروا و شگفت انگیز است. «أفرءیت الذى کفر بأیتنا و قال» همزه استفهام در «أفرأیت» مفید تعجب و متضمن معناى امر است; یعنى، به قدرى شگفت آور است که جا دارد حتماً چنین کسى را ببینى. حرف «فاء» در این براى ترتیب معنوى است; یعنى، کافرانى که گفته آنان در آیات پیشین آمد، در حال رفاه و تنعّم، چنان سخنانى را گفتند; ولى تعجب از کسى است که ایمان را به هواى پیداکردن مال و فرزند رها مى کند و به کافران مى پیوندد. ۳- وضعیت بهتر اقتصادى و معیشتى کافران عصر بعثت، زمینه ساز گرایش عده اى از مردم به کفر بود. «کفر بأیتنا و قال لأُتینّ مالاً» بینش مطرح شده در این آیه، از اندیشه اى سرچشمه مى گیرد که در آیات پیشین با جمله «قال الذین کفروا... أىّ الفریقین خیر مقاماً» به آن اشاره شده بود. ۴- در دیدگاه کافران، دین مانع پیشرفت اقتصادى و نظامى است. «کفر بأیتنا و قال لأُتینّ مالاً و ولدًا» تلاش براى فراوانى اولاد (در عصر نزول قرآن) برخاسته از نیازهاى امنیتى و اقتصادى بود. ۵- رفاه طلبى و قدرت خواهى، از عوامل ارتداد «کفر بأیتنا و قال لأُتینّ مالاً و ولدًا» ظاهر عبارت «کفر بأیاتنا» به قرینه «لأُوتینّ» - که براى استقبال است - حدوث کفر است نه استمرار آن.
تفسیر (۶)
روایات و احادیث

۶- «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «أفرأیت الذى کفر بآیاتنا و قال لأُوتینّ مالاً و ولداً»: ... کان لخبّاب بن الأرَتّ على العاص بن وائل حقّ فأتاه یتقاضاه، فقال له العاص: ألستم تزعمون أنّ فى الجنّة الذهب والفضة و الحریر قال: بلى قال: فموعد ما بینى و بینک الجنّة فو اللّه لأُوتینّ فیها خیراً ممّا أوتیت فى الدنیا ; از امام باقر(ع) در مورد سخن خداوند «أفرأیت الذى کفر بأیاتنا و قال لأُوتینّ مالاً و ولداً» روایت شده که فرمود: خبّاب بن ارتّ از عاص بن وائل طلبى داشت نزد او آمد و حق خویش را طلب کرد. پس عاص به او گفت: مگر شما نمى گویید که در بهشت طلا و نقره و حریر هست. خبّاب جواب داد: بلى، عاص - از روى تمسخر - گفت: پس بهشت وعده گاه بین من و تو باشد. قسم به خداوند بهتر از آنچه در دنیا به من داده شده در آن جا به من داده خواهد شد». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۵۴; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۵۶- ، ح ۱۴۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
  • کفر به ایات خدا، درپیدارنده عذاب شدید اخرت+۲ آیه
  • کفر عاصبنوایل به ایات الهی
  • نداشتن علم غیب و پیمانی از سوی خدا، حجّتی بر ضدّ ادّعای کافران، مبنی بر دست یافتن به مال و فرزند بر اثر کفرورزی+۱ آیه
  • تقسیمبندی ادّعاهای خصم و توجّه دادن او به نادرستی هریک از انها، شیوهای در احتجاج بر ضدّ منکران حق+۲ آیه
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۲ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۴ آیه
  • حرمت کفر به ایات الهی+۱ آیه
  • رحمت خداوند، سرچشمه اعطای ثروت به انسانها+۱ آیه
  • فرزند، جلوه ای از رحمانیّت خداوند برای انسان+۱ آیه
  • ارزو و تمنّای رفاه، فلسفه ارتداد برخی مسلمانان در صدر اسلام
  • کفرورزی و فخرفروشی اشراف کافران، مورد پرسش تعجّب برانگیز از جانب خدا
  • تکبّر و فخرفروشی کافران متمکّن، مورد پرسش تعجّب برانگیز از جانب خدا
  • اگاهی کافران ثروتمند از عالم غیب یا پیمان گرفتن از خدا در باره تکبّر خود، مورد سؤال انکارامیز خداوند+۱ آیه
  • سؤال اقراری و تعجّبی خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره سخنان مغرورانه اشراف کافر
  • عذاب مداوم و بیوقفه، در انتظار افراد کافر و طالب مال و فرزند+۱ آیه
  • فرزند، عامل گرفتاری به عذاب خداوند+۳ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۶ آیه
  • مال، از اسباب کیفر و عذاب+۳ آیه
  • تفاخر و خودنمایی کافران منکر ایات خدا، به برخورداری از مال و فرزند
  • عذاب مستمرّ، کیفر کافران تفاخرکننده به مال و فرزند در مقابل ایات الهی+۱ آیه
  • تکاثر و تفاخر برخی انسانها به فرزندان خویش+۳ آیه
  • قدرتمندی، عامل حق گریزی و کفر+۵ آیه
  • اموال و اولاد کافران، عطای الهی به انان
  • سود نبردن کافران در قیامت، به رغم بهره مندی از مال و فرزند در دنیا+۶ آیه
  • اعتماد و اتکای بی حاصل کافران، به ثروت و فرزندان خویش+۴ آیه
  • دستیابی به مال به سبب کفر به ایات الهی، پنداری ناروا و شگفتانگیز
  • عدم اگاهی از غیب و نداشتن پیمانی از جانب خداوند، دلیل بر بطلان پندار انتساب دستیابی به مال با کفر+۱ آیه
  • اسباب و علل اعطای مال از امور غیبی و خارج از حیطه اگاهی انسان+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند
واژه‌ها