آیه ۷۹ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۷۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۱

معنی کلمات و عبارات
«کَلاّ»: نه چنین است. حرف ردع و انکار است و سخن گوینده ماقبل را باطل می‌گرداند و او را از کاری که کرده است باز می‌دارد. «نَمُدُّ»: طول می‌دهیم. مستمرّ و پیاپی می‌کنیم. افزایش می‌دهیم و مضاعف می‌گردانیم.
نزول
نکات آیه
۱- آنان که کفر را وسیله و راهى براى رسیدن به مال و فرزند قرار داده اند، هیچ تضمینى براى رسیدن به آرزوى خود ندارند. «کلاّ» «کلاّ» حرف ردع است و بر بى پایگى پندارهایى که قبل از آن مطرح بوده، دلالت دارد. ۲- گفته ها و ادعاهاى نارواى آدمیان، به فرمان خداوند نوشته و ثبت مى گردد. «کلاّ سنکتب ما یقول» «سنکتب ما یقول» به قرینه حرف «سین» در «سنکتب» و مضارع بودن «یقول»، مربوط به گفتار ناروایى است که در آینده از شخص کافر صادر مى شود; ولى از دخیل نبودن زمان آینده در استحقاق مجازات، مى توان فهمید که ثبت گفتار گذشته او نیز مورد نظر است. ۳- ثبت گناهان در نامه اعمال، فورى نیست و با انجام آن با تأخیر صورت مى گیرد. «سنکتب ما یقول» حرف «سین» براى استقبال است و دلالت دارد که ثبت گفتارى که از شخص صادر مى شود، با اندکى فرصت انجام مى گیرد. دلیل این تأخیر ممکن است احتمال توبه از گناه باشد. ۴- گفته ها و ادعاهاى بى اساس در مورد کفر و ایمان و آثار آنها، داراى عقوبت و عذاب «سنکتب ما یقول و نمدّ له من العذاب» ۵- خداوند کسانى را که براى ازدیاد مال و فرزند به کفر روآورده اند، به عذابى مداوم و بىوقفه گرفتار خواهد ساخت. «و نمدّ له من العذاب مدًّا» معناى اصلى «مدّ» کشاندن چیزى در ناحیه طول آن و متصل ساختن اشیا به یکدیگر براى طولانى ساختن آن است (تاج العروس). مصداق این معنا در آیه، استمرار عذاب است و مفاد آن چنین است: «بدون انقطاع، از عذاب براى او پیش مى آوریم تا همواره در عذاب بماند». ۶- عذاب آدمیان، مستند به اسنادى مکتوب و ثبت شده است. «سنکتب ما یقول و نمدّ له من العذاب» ۷- مسؤولیت انسان، در برابر گفته ها و ادعاهاى خود «کلاّ سنکتب ما یقول و نمدّ له من العذاب مدًّا» خبر از نوشته شدن حتمى گفته ها (سنکتب...) و به دنبال آن بحث از عذاب الهى، حاکى از حسابرسى و مواخذه آن گفته ها و گویاى مسؤولیت انسان در برابر آنها است. ۸- لزوم مواظبت بر گفته ها و پرهیز از اظهار نظرهاى بى برهان «سنکتب ما یقول و نمدّ له من العذاب» تهدید به عذاب در مورد ادعاهاى بى جا، دلیل مسؤولیت آوربودن سخن و لزوم مراقبت انسان بر گفته هاى خود و پرهیز از عواقب ناگوارِ ادعاهاى بى دلیل است. ۹- ادعا و سخن در باره معارف دینى و آثار مثبت و منفى آن، باید مستند به علم و حجت باشد. «کفر بأیتنا و قال ... سنکتب ما یقول و نمدّ له من العذاب مدًّا» ۱۰- خداوند، مدعیان دستیابى به مال و فرزند با کفرورزى را، در عذاب کفر و جهل خودشان نگاه مى دارد. «و نمدّ له من العذاب مدًّا» محتمل است مراد از «العذاب» عذاب گمراهى و کفرى باشد که کافر در آن گرفتار است. جمله «فلیمدد له الرحمان مدّاً» در آیات پیشین نیز - که تداوم ضلالت گمراهان را بیان کرده - از همین مقوله است.
تفسیر (۶)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
  • کفر به ایات خدا، درپیدارنده عذاب شدید اخرت+۱ آیه
  • عذاب مداوم و بیوقفه، در انتظار افراد کافر و طالب مال و فرزند+۱ آیه
  • فرزند، عامل گرفتاری به عذاب خداوند+۳ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
  • مال، از اسباب کیفر و عذاب+۳ آیه
  • علم غیب به تمام موجودات، در انحصار خدا+۲ آیه
  • ثبت اعمال انسان در دنیا از طرف خداوند و بایگانی ان به صورت کتاب و پرونده برای حسابرسی در قیامت+۷ آیه
  • تمام رفتارها و کردارهای پیش فرستاده انسانها، مکتوب و ثبت ان به اراده خداوند+۴ آیه
  • مشرکان، نا اگاه از امور غیبی و ناتوان از ارتباط با عالم غیب+۵ آیه
  • عذاب مستمرّ، کیفر کافران تفاخرکننده به مال و فرزند در مقابل ایات الهی+۱ آیه
  • کاتب / اسماوصفات+۲ آیه
  • سود نبردن کافران در قیامت، به رغم بهره مندی از مال و فرزند در دنیا+۴ آیه
  • اعتماد و اتکای بی حاصل کافران، به ثروت و فرزندان خویش+۴ آیه
  • مستند بودن نامه عمل، در عقوبت بندگان
واژه‌ها