سوره هود، آیه ۱۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۳
فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَ أَنْ لاَ إِلٰهَ إِلاَّ هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
و اگر آنها دعوت شما را نپذیرفتند، بدانید (قرآن) تنها با علم الهی نازل شده؛ و هیچ معبودی جز او نیست! آیا با این حال، تسلیم میشوید؟
معنی کلمات و عبارات
«فَإِن لَّمْ یَسْتَجِیبُوا لَکُمْ ...»: مرجع ضمیر (و) در این فعل به (مَنْ) در آیه قبلی، یعنی مدعوّین مشرکان جهت یاری ایشان برمیگردد، و ضمیر (کُمْ) به خود مشرکان مخاطب، امّا اگر مرجع (و)، مشرکان مخاطب، و مرجع (کُمْ)، پیغمبر و مؤمنان باشد، معنی چنین میشود: اگر مشرکان دعوت شما مسلمانان را اجابت نکردند و حاضر نشدند لااقل ده سوره همانند این سورهها را بیاورند، شما مؤمنان بدانید که این ضعف و ناتوانی نشانه آن است که این آیات از علم الهی سرچشمه گرفته است، و ... (نگا: قصص / ). «أُنزِلَ بِعِلْمِ اللهِ»: نازل شده است با دانش خدا نه با دانش محمّد یا دیگران (نگا: نساء / هود / ).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- انسانها و معبودهاى دروغینشان ، ناتوان از آوردن ده سوره هم طراز قرآن «قل فأتوا بعشر سور مثله ... فإلّم یستجیبوا لکم»
ظاهر این است که خطاب در «لکم» و «اعملوا» - به قرینه «فهل أنتم مسلمون» - متوجه مشرکان باشد. براین اساس، ضمیر فاعلى در «یستجیبوا» به «من استطعتم» باز مى گردد; یعنى، [اى پیامبر ! به مشرکان بگو:] اگر کسى و از جمله معبودهایتان، براى آوردن همانند قرآن - به خاطر عجزشان - دعوت شما را اجابت نکردند ... .
۲- قرآن ، کتابى از ناحیه خدا و جلوه اى از علم اوست. «فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله»
۳- خوددارى عاجزانه مخالفان دین از آوردن همانند براى قرآن ، نشانه و برهانى روشن بر الهى بودن قرآن و ابتناى آن بر علم خداست. «فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله»
۴- پدید آمدن و نشأت گرفتن قرآن از علم الهى ، دلیل ناتوانى غیر خدا از آوردن همانند براى آن است. «فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله»
جمله «فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا ...» ناظر به علت اثباتى (اقامه برهان بر الهى بودن قرآن است) و در عین حال از علت ثبوتى (سرّ و ریشه ناتوانى بشر از آوردن همانند براى قرآن) نیز حکایت مى کند.
۵- هیچ معبودى جز خداى یگانه نیست. «فاعلموا ... أن لا إله إلاّ هو»
۶- قرآن، به دلیل ناتوانى همگان از آوردن کتابى همسان آن، نشانه یکتایى خدا و نبود هیچ معبودى شایسته پرستش جز او «فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا ... أن لا إله إلاّ هو»
«أن لا إله إلاّ هو» - که حاکى از یکتایى خدا و ضرورت توحید عبادى است - عطف بر «أنما أُنزل ...» مى باشد لذا جزاى شرط (فإلّم یستجیبوا) خواهد بود و حکایت از آن دارد که قرآن، به دلیل ناتوانى بشر از آوردن همانند براى آن، خود نشانه اى بر توحید است.
۷- قرآن ، معجزه و سند حقانیت پیامبر(ص) است. «أم یقولون افتریه ... فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله»
۸- لزوم تسلیم شدن در برابر خدا و پذیرش اسلام وتوحید و الهى بودن قرآن «فإلّم یستجیبوا لکم ... فهل أنتم مسلمون»
استفهام در جمله «فهل أنتم ...» استفهامى است که به داعى امر و ترغیب ایراد شده است; یعنى: فاسلموا ... .
۹- ناتوانى همگان ، از آوردن همانند براى قرآن ، دلیل لزوم پذیرش اسلام و تسلیم شدن در برابر خداست. «فإلّم یستجیبوا لکم ... فهل أنتم مسلمون»
برداشت فوق ، با توجه به حرف «فاء» که جمله «هل أنتم ...» را بر «فإلّم یستجیبوا ...» تفریع کرده است ، استفاده مى شود.
۱۰- خداوند ، با توجه دادن مشرکان به الهى بودن قرآن ، آنان را به پذیرش اسلام و قرآن دعوت کرد. «فإلّم یستجیبوا لکم فاعلموا ... فهل أنتم مسلمون»
تفسیر (۱۲)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۲۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۲–۱۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار بی نظیری قرآناهمیت قبول توحیددلایل بی نظیری قرآندلایل قبول اسلاممعجزه قرآندلایل تسلیم به خدااهمیت قبول اسلامآثار وحیانیت قرآننشانه های توحید عبادیهمانندسازی برای قرآنایمان به اسلامعدد دهبی نظیری قرآندعوت به اسلاممشرکان و قرآنمعجزه محمددعوت از مشرکاناعجاز قرآندلایل وحیانیت قرآناهمیت تسلیم به خدادلایل حقانیت محمدنشانه های علم خدامنشأ قرآنعجز انسان هاایمان به قرآنعجز معبودان باطلدعوتهای خداتوحید عبادیوحیانیت قرآنویژگیهای قرآنجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
- خداوند، اله حقیقی و یگانه+۳ آیه
- تحدّی خداوند به بلاغت و نظم قران با منکران+۸ آیه
- ناتوانی مشرکان، از پاسخگویی به تحدّی قران+۶ آیه
- الوهیّت یگانه خدا، مقتضی تسلیم بودن در برابر او و روی برتافتن از غیر او+۱ آیه
- انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۴ آیه
- اعجاز قران و بینظیر بودن ان، دلیل الوهیّت واحد+۱ آیه
- لزوم اعتقاد اگاهانه و عالمانه به یگانگی خداوند+۲ آیه
- دنیاطلبی، مانع گرایش به توحید+۱ آیه
- خبر دادن خدا، از ناتوانی انسانها، از اوردن ده سوره، همانند سوره های قران+۱ آیه
- نپذیرفتن اسلام، از اثار دنیاطلبی+۱ آیه
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۴ آیه
- تهدید طغیان گران به عذاب اخروی، از سوی خداوند
- پیشگویی قران از ناتوانی انسانها، در اوردن همانندی برای قران+۴ آیه
- پدید امدن قران از علم الهی، دلیل ناتوانی غیر خدا، از اوردن همانند ان+۱ آیه
- قران، پرتوی از علم و دانش خداوند+۷ آیه
- خداوند، عالم به قران و ایات نازل شده+۶ آیه
- قران و تعالیم ان، نشیت گرفته از علم الهی+۶ آیه
- اعتراف به توحید، لازمه ناتوانی مخالفان، در معارضه با قران و اعتراف به حقانیّت ان+۱ آیه
- نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله) نشیت گرفته از علم الهی+۵ آیه
- نزول قران، برخاسته از علم خداوند+۱ آیه
- تحدّی محمّد صلی الله علیه و اله در برابر کافران، به اوردن معجزهای همانند قران+۵ آیه
- قران، معجزهای کافی برای اثبات حقانیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- به مبارزه طلبیدن مشرکان، از جانب رسول اکرم صلی الله علیه و اله، نسبت به اوردن همانندی برای قران، نشانه حقانیت ان حضرت+۸ آیه
- تحدّی با قران، برهان محمّد صلی الله علیه و اله علیه کافران+۵ آیه
- تحدّی با کتاب اسمانی خود (قران)، برهان محمّد صلی الله علیه و اله بر حقانیّت ان+۳ آیه
- قران، معجزه حضرت محمّد صلی الله علیه و اله و دلیل حقّانیّت رسالت او+۸ آیه
- قران، معجزه جاودان و گواه صدق بر نبوت محمد مصطفی صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- ناتوانی کافران از اوردنِ مانندِ سورهای از قران، دلیل اعجاز و کلام خدا بودن ان+۸ آیه
- قران، معجزه الهی و دلیل بر حقّانیت خویش و پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله+۸ آیه