آیه ۶۳ سوره هود

سوره هود، آیه ۶۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۹

قَالَ يَا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَ آتَانِي مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَمَا تَزِيدُونَنِي غَيْرَ تَخْسِيرٍ

گفت: «ای قوم! اگر من دلیل آشکاری از پروردگارم داشته باشم، و رحمتی از جانب خود به من داده باشد (، می‌توانم از ابلاغ رسالت او سرپیچی کنم)؟! اگر من نافرمانی او کنم، چه کسی می‌تواند مرا در برابر وی یاری دهد؟! پس، (سخنان) شما، جز اطمینان به زیانکار بودنتان، چیزی بر من نمی‌افزاید!

معنی کلمات و عبارات
«أَرَأَیْتُمْ»: مرا خبر دهید. «إِن کُنتُ عَلَی بَیِّنَةٍ»: اگر مؤیّد به حجّت واضح و برهان روشن باشم. «رَحْمَةً»: مراد نبوّت و رسالت است. «یَنصُرُنِی مِنَ اللهِ»: (نگا: هود / ). «تَخْسِیرٍ»: هلاک کردن. زیان رسانیدن. «فَمَا تَزِیدُونَنِی غَیْرَ تَخْسِیرٍ»: اگر از شما پیروی کنم جز مایه زیان من نمی‌گردید. هرگاه شما را به هدایت خوانم، بر تکذیب خود می‌افزائید و مایه افزایش خسارت و زیانتان می‌گردد و بس. اگر از شما پیروی کنم جز مایه هلاک من نمی‌گردید.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- صالح(ع) ، برخوردار از معجزه و دلیلى روشن بر پیامبرى خویش «قال یقوم أرءیتم إن کنت على بیّنة» ۲- خداوند ، عطا کننده معجزه و دلیلهاى روشن به پیامبران «إن کنت على بیّنة من ربى» ۳- خداوند ، مربى پیامبران و مدبر امور ایشان است. «إن کنت على بیّنة من ربى» برداشت فوق ، با توجه به گزینش اسم «رب» - که به معناى مدبر و مربى است - استفاده شده است. ۴- هدف از اعطاى معجزه و دلیلهاى روشن به پیامبران ، تدبیر امر نبوت و پیشبرد هدفهاى رسالت آنان است.* «إن کنت على بیّنة من ربى» ۵- برخورد حضرت صالح(ع) با مشرکان و کافران، برخوردى ترحم آمیز و مشفقانه بود. «یقوم أرءیتم» تعبیر «یا قوم» (اى مردم من) حکایت از شفقت و ترحم صالح(ع) دارد. ۶- خداوند ، صالح(ع) را از رحمت ویژه خویش بهره مند ساخت و به مقام نبوت رسانید. «و ءاتنى منه رحمة» مقصود از «رحمة»، به مناسبت مورد، مقام نبوت و پیامبرى است. ۷- مقام نبوت ، رحمت خاص خداوند به پیامبران است. «و ءاتنى منه رحمة» نکره آوردن «رحمة» دلالت بر عظمت آن دارد که در برداشت از آن به رحمت خاص تعبیر شد. ۸- صالح(ع) ، موظف به ابلاغ توحید و مبارزه با شرک و بت پرستى بود. «إن کنت على بیّنة من ربى ... فمن ینصرنى من الله إن عصیته» جمله «إن عصیته» (اگر خداوند را نافرمانى کنم) مى رساند که جمله اى همانند «و أمرنى بإبلاغ رسالاته» قبل از «فمن ینصرنى» در تقدیر است. بر این اساس، حاصل معناى «إن کنت ...» چنین مى شود: [شما خود قضاوت کنید] اگر من پیامبر باشم و خداوند مرا به ابلاغ رسالتهایى فرمان داده باشد، اگر نافرمانى کنم و به ابلاغ رسالتهاى الهى همّت نگمارم، چه کسى مرا از عقوبت هاى الهى نجات خواهد داد؟ ۹- صالح(ع) به مردم خویش اعلام کرد: در صورت پذیرش خواسته آنان (ترک دعوت به توحید) گنه کار و مستحق عذاب الهى خواهد بود. «فمن ینصرنى من الله إن عصیته» ۱۰- پیامبران ، در صورت مسامحه در امر رسالت و ترک ابلاغ توحید ، گنه کارند. «فمن ینصرنى من الله إن عصیته» ۱۱- تمرد کنندگان از فرمان خدا - هر چند از پیامبران باشند - در خطر گرفتار شدن به کیفر و مجازات الهى اند. «فمن ینصرنى من الله إن عصیته» «من الله» به معناى «من عذاب الله» است. ۱۲- همگان از دفع کیفرهاى خداوند و یارى گرفتاران به عذابهاى او ناتوانند. «فمن ینصرنى من الله إن عصیته» فعل «ینصر» به دلیل آنکه با «من» متعدى شده ، متضمن معناى «ینجى» (نجات مى دهد) است. ۱۳- قدرت خداوند ، برتر از همه قدرتهاست. «فمن ینصرنى من الله» ۱۴- کفرپیشگان قوم ثمود از صالح(ع) مى خواستند که از ادعاى خویش دست بردارد و از فراخوانى مردم به توحید منصرف شود. «فمن ینصرنى من الله إن عصیته فما تزیدوننى غیر تخسیر» «فاء» در «فما تزیدوننى ...» فاى فصیحه است و حاکى از جمله اى مقدر مى باشد و - به قرینه «أتنهنا ...» در آیه قبل - مفاد آیه چنین است: بنابراین اگر به خواسته شما (ترک ابلاغ توحید) گردن نهم، شما جز خسارت زدن چیزى بر من نخواهید افزود. ۱۵- صالح(ع) ، توجه کردن به درخواست کافران قومش (ترک ابلاغ توحید) را ، مایه خسارت و تباهى خویش دانست. «فما تزیدوننى غیر تخسیر» «تخسیر» به معناى خسارت زدن مى باشد و فاعل آن قوم ثمود است. ۱۶- ترک وظایف الهى به خاطر خوشایند کافران ، مایه خسارت و تباهى است. «فما تزیدوننى غیر تخسیر» ۱۷- افزایش اطمینان صالح(ع) به زیان کارى کافران ثمود ، تنها دستاورد اصرار آنان بر انصراف او از دعوت به توحید «فما تزیدوننى غیر تخسیر» برداشت فوق، بر اساس این احتمال است که «تخسیر» به معناى نسبت دادن خسارت و تباهى باشد، همانند تکفیر و تفسیق که به معناى نسبت دادن کفر و فسق مى باشد. بر این مبنا، فاعل «تخسیر» حضرت صالح(ع) است و مفاد جمله «فما تزیدوننى ...» چنین خواهد شد: آنچه اصرار شما بر ترک دعوت به توحید، بر من مى افزاید این است که شما را در خسارت و تباهى ببینم.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار اصرار قوم ثمودآثار سستی در تکلیفاطمینان صالحانبیا و عصیاناهمیت مبارزه با بت پرستیبرتری قدرت خدابی ارزشی خشنودی کافرانبینش صالحترک دعوت به توحیدرحمت به صالحزیانکاری قوم ثمودصالح و خواسته های قوم ثمودصالح و مشرکانصالح و کافرانصالح و گناهمقابله با کیفرهای خداگناه ترک دعوت به توحیدرحمت به انبیاانبیا و کیفرمقامات صالحانبیا و گناهاهمیت تبلیغ توحیدبینات صالحروش برخورد صالحکیفر عصیانگرانامداد به اهل عذاباهمیت رسالت انبیافلسفه بینات انبیامدبر انبیامهربانی صالحاهمیت نبوت انبیاآثار ترک تکلیففلسفه معجزه انبیارسالت صالحخواسته های قوم ثمودزمینه تحقق اهداف انبیادلایل نبوت صالححتمیت کیفرهای خداقوم ثمود و صالحصالح و قوم ثموداهمیت شرک ستیزیمربی انبیامقام نبوتمعجزه صالحزیانکاراننبوت صالحگناهکارانرحمت خاص خداویژگیهای قدرت خدامقامات انبیابینات انبیامنشأ معجزهعوامل زیانقصه صالحعجز انسان هاعوامل هلاکتنجات از عذابمشمولان رحمتعطایای خداموجبات عذابربوبیت خدااختصاصات خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۵)
  • خدا، ارایه دهنده ایات خود برای اثبات نبوّت انبیا+۴ آیه
  • تمام شدن حجّت بر قوم ثمود از سوی صالح(علیه السلام)+۴ آیه
  • استحقاق قوم ثمود برای کیفر شدن، به دلیل عصیان در مقابل اتمام حجّت صالح(علیه السلام)+۵ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قوم مشرک و بتپرست خود، به افرینش انسان از سوی خداوند و استعدادبخشی او به ادمیان برای ابادانی زمین، برای تشویق انان به عبادت خدا و استغفار به درگاه او+۲ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قومش، به وجود دلیل روشن (ناقه) برای اثبات نبوّت خویش+۳ آیه
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۵ آیه
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۳ آیه
  • ترک استغفار از عوامل نابودی امّتهای پیشین+۲ آیه
  • ناتوانی انسانها از امداد یک دیگر برای رهایی از عذاب الهی+۱ آیه
  • گناه، سبب محرومیّت از امداد خدا+۵ آیه
  • عصیانگران، محروم از امدادهای الهی
  • تبلیغ در میان قوم خود، دارای اولویت برای پیامبران+۴ آیه
  • استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۶ آیه
  • مطرح کردن سؤال، به انگیزه بیدار کردن فطرت خفته مخاطب، شیوهای مؤثّر در تبلیغ و دعوت مردم+۳ آیه
  • نقش معجزه، در تربیت و هدایت انسانها+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۴ آیه
  • دعوت قوم ثمود و مشرکان به توحید، از جانب صالح(علیه السلام)+۳ آیه
  • اتمامحجّت صالح(علیه السلام) بر ثمودیان، با فرستادن ناقه به سوی انان+۳ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قومش، به دلیل روشن (ناقه) برای اثبات نبوت خویش+۳ آیه
  • خسارت کافران ثمود، در صورت اصرار انان بر ترک ابلاغ توحید، از سوی صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • استحقاق قوم ثمود برای کیفر شدن با عذاب استیصال، به دلیل عصیان در مقابل اتمامحجّت صالح(علیه السلام)+۵ آیه
  • ممنوع و ناروا بودن اعراض از معارف الهی و روی اوردن به تقلید کورکورانه و متعصّبانه، از گذشتگان+۴ آیه
  • جواز احتجاج در اعتقادات و مبانی دینی، از روی دلیل و برهان+۲ آیه
  • حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۲ آیه
  • حرمت مخالفت و نافرمانی، در برابر خداوند+۱ آیه
  • ارایه دلایل روشن برای هدایت انسانها از جانب خداوند و پیامبران، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
  • رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
  • افزایش اطمینان صالح(علیه السلام) به خسران کافران قوم ثمود، به جهت اصرار انان بر عقاید شرک الود+۱ آیه
  • گناهکاران و معصیت کاران، در زمره خاسران+۱ آیه
  • اعتقاد صالح(علیه السلام) بر فزونی خسارت و ابطال اعمال خویش، در صورت اجابت دعوت قومش+۱ آیه
  • ترک تبلیغ صالح(علیه السلام) در میان قومش، موجب گرفتاری ان قوم به خسران، در دیدگاه صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • پندار قوم ثمود نسبت به خسارت وارد کردن صالح(علیه السلام) به انان، در پی نهی شدن از پرستش غیر خدا+۱ آیه
  • نافرمانی خدا با ترک ابلاغ توحید، از عوامل خسران در کلام صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان، در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۴ آیه
  • خلق ناقه به اعجاز الهی و به دست صالح(علیه السلام)، برای اثبات صدقش در ادّعای رسالت+۶ آیه
  • نبوّت، رحمت اعطایی خداوند، به حضرت صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • برخورداری پیروان صالح، از رحمت خداوند+۲ آیه
  • سؤال انکاری صالح(علیه السلام) از قومش، درباره وجود پناهگاهی غیر از خدا، در صورت عصیان و نزول عذاب+۱ آیه
  • سؤال انکاری صالح(علیه السلام) از قومش، درباره وجود پناهگاهی غیر از خدا در صورت عصیان و نزول عذاب+۱ آیه
  • شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی+۱ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۲ آیه
  • پسندیده بودن برخورد مؤدّبانه با مشرکان+۳ آیه
  • تمام شدن حجّت بر قوم ثمود از سوی صالح(علیه السلام)+۴ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) به معجزه روشن خود (ناقه) بر حقّانیّت رسالتش در برابر شبهه افکنیهای قوم ثمود+۳ آیه
  • اطمینان صالح(علیه السلام)، به زیانکار بودن ثمودیان+۱ آیه
  • متکی بودن دعوتهای صالح(علیه السلام) بر دلیل و معجزه+۷ آیه
  • امیخته بودن دعوتهای صالح(علیه السلام) با تحریک احساسات و عواطف مخاطبان و لحن مهربانانه و محبّت امیز+۶ آیه
  • اظهار شک و تردید در تعالیم و دعوتهای صالح از جانب قومش، به رغم توام بودن انها با دلیلهای روشن+۲ آیه
  • محروم شدن صالح(علیه السلام) از هر نوع امداد و کمک الهی، در صورت گناه و مخالفت با دستور خدا+۱ آیه
  • قطعی بودن خسارت و زیان صالح(علیه السلام)، در صورت مخالفت با فرمان خدا و توجّه به خواست کافران قومش (ترک ابلاغ توحید)+۲ آیه
  • بهره مندی صالح(علیه السلام) از رحمت خاصّ الهی+۲ آیه
  • صالح(علیه السلام)، پیامبری مهربان و دلسوز برای قوم خود+۷ آیه
  • ناقه صالح، معجزه وی برای اثبات رسالت و نبوّتش+۸ آیه
  • ناقه صالح، معجزه روشن الهی برای ثمودیان، جهت پی بردن به صدق ادّعای صالح(علیه السلام)+۴ آیه
  • نبوّت صالح(علیه السلام)، نمودی از رحمت الهی به او+۱ آیه
  • نبوّت صالح(علیه السلام)، مانع او از مخالفت با فرمان خدا و ترک ابلاغ رسالت الهی+۲ آیه
  • عجز انسانها در مقابل قدرت خداوند+۱ آیه
  • ناتوان بودن همگان از حفظ انسان گناهکار در برابر عذاب خدا
  • نجات از عذاب خداوند غیر ممکن برای همگان در صورت تعلّق اراده الهی به ان+۱ آیه
  • بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۳ آیه
  • گناه، موجب محروم شدن از امداد خدا+۵ آیه
  • عصیانگران، محروم از امدادهای الهی
  • گناهکاران و معصیت کاران، در زمره خاسران+۱ آیه
  • اظهار ندامت نکردن قوم ثمود از کشتن ناقه و ردّ کردن ایات الهی بدون بهره گرفتن از مهلت سه روزه و اصرار بر شرکورزی و انکار رسالت صالح علیه السلام+۱ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۴ آیه
  • کیفر و عذاب قوم ثمود، به دلیل انکار معجزات الهی+۲ آیه
  • اجابت تقاضای قوم ثمود، در اعطای معجزه مورد نظرشان (ناقه/ شتر ماده) از سوی خداوند+۵ آیه
  • ربوبیت الهی، مقتضی ارایه معجزات همراه هر پیامبری
  • سرزنش مشرکان، به جهت تعصّبهای نابجا و تقلید کورکورانه از ایین پدران و گذشتگان+۴ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۱ آیه
  • صالح علیه السلام پیامبری دلسوز و مهربان نسبت به قوم خویش+۶ آیه
  • نبوّت، نمود رحمت الهی بر بندگان+۲ آیه
  • نبوّت صالح علیه السلام، نمودی از رحمت الهی+۱ آیه
  • دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۲ آیه
واژه‌ها