سوره یس، آیه ۲۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۴۱
وَ مَا لِيَ لاَ أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
من چرا کسی را پرستش نکنم که مرا آفریده، و همگی به سوی او بازگشت داده میشوید؟!
معنی کلمات و عبارات
«مَا لِیَ ...»: چرا من نباید؟ مرا نسزد و نرسد که. این آیه تا آخر آیه سخن مرد مؤمن است و مخاطب او فرستادگان خدا (نگا: المختصر فی تفسیر القرآن) و یا این که ساکنان شهر است و آنچه را برای خود میپسندد، برای ایشان هم میپسندد. «فَطَرَنِی»: مرا آفریده است (نگا: هود / ، انعام / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - عبادت آفریدگار در نظر مؤمن انطاکیه (حبیب نجار)، امرى لازم است و هیچ دلیلى بر ترک آن وجود ندارد. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى»
«ما» در «مالى» از نوع استفهام انکارى است و جمله «لاأعبد» حال براى ضمیر در «لى» است و در حقیقت صدر آیه چنین است: «لا شىء یمنعنى من عبادة الذى خلقنى»; یعنى، هیچ چیز نمى تواند مرا از عبادت آفریدگارم باز دارد».
۲ - مؤمن انطاکیه (حبیب نجار) به دلیل ایمان به خداى یکتا و پیروى از رسولان الهى، مورد اعتراض و تهدید مردم کافر قرار گرفت. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى»
از آهنگ آیه شریفه - که با استفهام انکارى همراه است - مطلب یاد شده به دست مى آید; زیرا استفهام انکارى، در رد چیزى به کار مى رود که مورد انکار و اعتراض قرار گرفته است.
۳ - خالقیت خدا، مقتضى عبادت کردن مخلوقات است. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى»
برداشت یاد شده از آن جا است که جمله «فطرنى» در مقام بیان تعلیل براى جمله پیشین است.
۴ - عبادت، تنها شایسته خداى خالق است. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى»
۵ - معاد و بازگشت انسان ها به سوى خدا، مقتضى عبادت کردن او است. «و ما لى لا أعبد الذى ... إلیه ترجعون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این است که جمله «إلیه ترجعون» بر جمله «فطرنى» عطف باشد.
۶ - بازگشت انسان ها به سوى خدا است. «و إلیه ترجعون»
۷ - معاد و بازگشت به سوى خدا، لازمه خالقیت خدا نسبت به انسان ها است. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى و إلیه ترجعون»
ذکر خالقیت خدا نسبت به انسان ها در آغاز آیه و بیان معاد آنان پس از آن، مى تواند بیانگر مطلب یاد شده باشد.
۸ - مردم انطاکیه به علت کفر به خدا و انکار معاد، مورد انتقاد و سرزنش مؤمن انطاکیه (حبیب نجار) قرار گرفتند. «و ما لى لا أعبد الذى فطرنى و إلیه ترجعون»
بیشتر مفسران برآنند که آیه شریفه، در مقام تعریض و سرزنش مردم کافر انطاکیه مى باشد و آمدن آن در قالب «و ما لى لا أعبد» به جاى «و ما لکم لاتعبدون» براى تأکید بیشتر است. گفتنى است آمدن جمله «ترجعون» به صیغه مخاطب، مؤید این حقیقت است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تهدید حبیب نجارسرزنشهای حبیب نجارکفر اهل انطاکیهسرزنش اهل انطاکیهتوحید عبادی حبیب نجارتهدیدهای اهل انطاکیهبینش حبیب نجارسرزنش مکذبان معادقصه حبیب نجارپیروی از انبیاآثار خالقیت خداآثار بازگشت به خدازمینه عبادت خدازمینه بازگشت به خداخالقیت معبودراستیناهمیت عبادت خداملاک معبودیتجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
- افرینش انسان از سوی خدا و بازگشت وی به پیشگاه او، از ادلّه حبیب نجّار برای اثبات حقانیت و پرستش خدا و ردّ بتپرستی+۳ آیه
- ناتوانی بتها از شفاعت و رهایی انسان، حجتّ حبیب نجّار در مقابل مردم بتپرست انطاکیه بر بطلان بتپرستی+۴ آیه
- ضرورت اخلاص در عبادت+۵ آیه
- مردم شهر انطاکیه بیاعتقاد به توحید عبادی و لزوم پرستش افریدگار یکتا+۲ آیه
- ساکنان شهر انطاکیه، مردمی بتپرست+۲ آیه
- توحید و عقیده به خدای یگانه، رمز نجات مؤمنان خداپرست+۱ آیه
- خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت+۴ آیه
- افرینش انسان از سوی خدا، دلیلی بر انحصار عبادت برای او+۳ آیه
- اعلان ایمان به توحید در برابر مشرکان، از سوی حبیبنجّار+۳ آیه
- حبیبنجّار، دعوتکننده قوم مشرک خود به توحید+۳ آیه
- شهادت حبیبنجّار، به دلیل ایستادگی بر عقیده توحیدی خود+۴ آیه
- حبیبنجّار، از خداپرستان موحّد+۱ آیه
- جواز احتجاج در اعتقادات و مبانی دینی، از روی دلیل و برهان+۴ آیه
- وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۷ آیه
- دفاع قاطعانه مؤمن ال یاسین از مواضع توحیدی، در محیط خفقان و پرخطر کفر و شرک+۴ آیه
- سؤال نکوهشی مؤمن ال یس (حبیب نجّار) از قومش، درباره پرستش خدایی غیر از خالق هستی+۱ آیه
- سؤال انتقادی مؤمن ال یس (حبیب نجّار) از قومش، درباره پرستش خدایی غیر از خالق هستی+۱ آیه
- حبیب نجّار، فردی شجاع و فداکار، در دعوت بت پرستان به توحید+۶ آیه
- تبلیغ دین و دفاع از ارزشها، زمینه ساز شهادت در راه خدا+۶ آیه
- ناتوانی بتها (معبودان باطل)، از نجات افراد ضرر دیده+۱ آیه
- تنها خدا، شایسته عبادت+۴ آیه
- وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۷ آیه
- دعوت حبیب نجّار به خدای یکتا، در برابر مردم انطاکیه+۱ آیه
- توجّه به خالقیّت خدا، برانگیزنده انسان به پرستش او+۴ آیه
- توجّه به معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، برانگیزنده عبادت او+۲ آیه
- توانمندی بر خالقیّت و نیز مخلوق نبودن، از نشانه های معبود حقیقی+۳ آیه
- ایمان و دفاع حبیب نجّار از دین تا مرز شهادت، موجب رسیدن وی به عزّت و کرامت، در پیشگاه خدا+۷ آیه
- افرینش نخست انسان، دلیلی بر امکان معاد از جانب خدا
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند، علّت امرزش حبیب نجّار (مؤمن الیاسین)+۴ آیه
- عبودیت و بندگی خداوند، زمینه ساز مغفرت+۴ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند، علّت امرزش حبیب نجّار (مؤمن الیاسین)+۴ آیه
- توبیخ مشرکان، به علت گزینش معبودان باطل+۲ آیه
- ایمان مؤمن ال یاسین به معاد، سبب شهادت او به وسیله کافران+۲ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند به وسیله مؤمن الیاسین، موجب شهادت او به دست کافران+۲ آیه
- ایمان مؤمن ال یاسین به روز قیامت+۱ آیه
- مؤمن ال یاسین، از خداپرستان موحّد+۱ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند، از فضایل مؤمن ال یاسین+۱ آیه
- وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۷ آیه