سوره یس، آیه ۲۳ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۴۱
أَ أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمٰنُ بِضُرٍّ لاَ تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئاً وَ لاَ يُنْقِذُونِ
آیا غیر از او معبودانی را انتخاب کنم که اگر خداوند رحمان بخواهد زیانی به من برساند، شفاعت آنها کمترین فایدهای برای من ندارد و مرا (از مجازات او) نجات نخواهند داد!
معنی کلمات و عبارات
«أَأَتَّخِذُ ...»: (نگا: انعام / ، فرقان / ). «إِن یُرِدْنِ بِضُرٍّ»: اگر بخواهد به من زیانی برساند. «لا تُغْنی عَنّی ...»: (نگا: آلعمران / ، توبه / ). «لا یُنقِذُونِی»: مرا نجات نمیدهند و رها نمیسازند.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مؤمن انطاکیه (حبیب نجار)، فردى یکتاپرست و به دور از شرک و بت پرستى «ءأتّخذ من دونه ءالهة»
همزه در «ءأتخذ» براى استفهام انکارى است. بنابراین «ءأتّخذ»; یعنى، «لاأتّخذ من دونه ءالهة».
۲ - مؤمن انطاکیه (حبیب نجار)، یکتاپرستى خود و بیزارى اش از شرک و بت پرستى را اعلام کرد. «ءأتّخذ من دونه ءالهة»
۳ - معبودها، ناتوان از شفاعت کردن به درگاه خداوند براى پرستندگان خویش «ءالهة إن یردن الرحمن بضرّ لاتغن عنّى شفعتهم شیئًا»
۴ - معبودها، ناتوان از نجات پرستندگان شان از گرفتارى و رنج «ءالهة إن یردن الرحمن بضرّ ... لاینقذون»
۵ - شرک و نیز اعتقاد به معبودهاى متعدد، از ویژگى هاى مردم انطاکیه بود. «ءأتّخذ من دونه ءالهة إن یردن الرحمن بضرّ... لاینقذون»
۶ - مردم انطاکیه، معتقد به شفاعت کردن معبودهایشان به پیشگاه خداوند «ءالهة ... لاتغن عنّى شفعتهم شیئًا»
۷ - معبودها، داراى منزلت و مقام در پیشگاه خداوند، در نظر مردم انطاکیه «ءالهة ... لاتغن عنّى شفعتهم شیئًا»
۸ - معبودها، برخوردار از توانایى براى نجات دادن از گرفتارى و رنج در نظر مردم انطاکیه «ءالهة إن یردن الرحمن بضرّ لاتغن عنّى ... و لاینقذون»
۹ - مردم انطاکیه، به وجود خدا و رحمانیت او معتقد بودند.* «إن یردن الرحمن بضرّ»
تصریح به صفت رحمانیت خدا از سوى مؤمن انطاکیه، مى تواند حاکى از عقیده مردم آن دیار به این حقیقت باشد; زیرا اگر آنان بر این باور نبودند، استدلال به توانایى خداوند رحمان بر ضرر و گزند رساندن به انسان ها - به گونه اى که حتّى معبودها از دفع آن ناتوان باشند - بى معنا و غیر کافى بود.
۱۰ - رحمان، از اوصاف خداوند «الرحمن»
۱۱ - ناتوانى معبودها از شفاعت کردن به پیشگاه خداوند و نجات دادن پرستندگان خویش به هنگام گرفتارى، دلیل ناشایستگى آنها براى پرستش «ءالهة إن یردن الرحمن بضرّ لاتغن عنّى شفعتهم شیئًا و لاینقذون»
برداشت یاد شده به جهت این نکته است که جمله «إن یردن الرحمان...» در مقام تعلیل براى جمله «ءأتّخذ من دونه» مى باشد.
۱۲ - توانایى خداوند رحمان، دلیل شایستگى او براى پرستش «إن یردن الرحمن بضرّ لاتغن عنّى شفعتهم شیئًا و لاینقذون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبری حبیب نجاررد شفاعت معبودان باطلشرک اهل انطاکیهعظمت معبودان باطلقدرت معبودان باطلخداشناسی اهل انطاکیهتوحید عبادی حبیب نجارعجز از شفاعتعقیده اهل انطاکیهفضایل حبیب نجارشفاعت معبودان باطلعقیده به رحمانیت خدادلایل عبادت خدابی یاوری مشرکانتاریخ انطاکیهتبری از شرکدلایل بطلان شرکرحمانعجز معبودان باطلآثار قدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۶)
- افرینش انسان از سوی خدا و بازگشت وی به پیشگاه او، از ادلّه حبیب نجّار برای اثبات حقانیت و پرستش خدا و ردّ بتپرستی+۳ آیه
- ناتوانی بتها از شفاعت و رهایی انسان، حجتّ حبیب نجّار در مقابل مردم بتپرست انطاکیه بر بطلان بتپرستی+۴ آیه
- حبیبنجّار، معتقد به عبادت خالصانه برای خدا+۲ آیه
- اعتقاد مردم انطاکیه به خدایان موهوم و بیاثر+۱ آیه
- مردم شهر انطاکیه بیاعتقاد به توحید عبادی و لزوم پرستش افریدگار یکتا+۲ آیه
- اعتقاد اصحاب القریه به شفاعت معبودان و تاثیر انها در تدبیر امورشان+۱ آیه
- کشته شدن حبیبنجّار از سوی مشرکان، به سبب اعراض از بتپرستی+۴ آیه
- شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزههای بتپرستی+۳ آیه
- ساکنان شهر انطاکیه، مردمی بتپرست+۲ آیه
- ناتوانی بتها و معبودان دروغین از شفاعت، استدلال مؤمن ال یاسین (حبیب نجّار) بر بطلان بتپرستی+۱ آیه
- ناتوانی بتها از دفع ضرر و اسیب، دلیل بر نادرستی بتپرستی
- تهدید به سنگسار شدن رسولان انطاکیه، در پی مبارزه انان با بتپرستی+۴ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتهایشان+۲ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۴ آیه
- توحید و عقیده به خدای یگانه، رمز نجات مؤمنان خداپرست+۱ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۸ آیه
- استقلال در شفاعت، منحصر به خدای یگانه+۴ آیه
- انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۳ آیه
- تنها پناهگاه بودن خداوند برای گرفتاران، دلیل انحصار الوهیّت و معبود بودن در او+۴ آیه
- افرینش انسان از سوی خدا، دلیلی بر انحصار عبادت برای او+۲ آیه
- اعلان ایمان به توحید در برابر مشرکان، از سوی حبیبنجّار+۳ آیه
- حبیبنجّار، دعوتکننده قوم مشرک خود به توحید+۳ آیه
- گرفتاریها و سختیها، زمینهای برای توجّه انسان به توحید+۴ آیه
- شهادت حبیبنجّار، به دلیل ایستادگی بر عقیده توحیدی خود+۴ آیه
- بهشت و نعمتهای ان، از پاداشهای موحّدان+۴ آیه
- حبیبنجّار، از خداپرستان موحّد+۱ آیه
- جواز احتجاج در اعتقادات و مبانی دینی، از روی دلیل و برهان+۳ آیه
- حرمت بت پرستی+۴ آیه
- خداجویی و التجا به او، در گرفتاریها و سختیها+۴ آیه
- دفاع قاطعانه مؤمن ال یاسین از مواضع توحیدی، در محیط خفقان و پرخطر کفر و شرک+۴ آیه
- خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۲ آیه
- سؤال انکاری حبیب نجّار و صاحب «یس» از قومش، درباره ناتوانی خدایان پنداری انان از هرگونه سود، زیان و شفاعتی برای پرستش کنندگان خود+۱ آیه
- سؤال انکاری مؤمن ال یس از قومش، درباره ناتوانی خدایان پنداری انان از هر گونه شفاعت و امدادی برای پرستش کنندگان خود+۱ آیه
- حبیب نجّار، فردی شجاع و فداکار، در دعوت بت پرستان به توحید+۶ آیه
- شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی+۱ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتها، در کنار خدا+۳ آیه
- ناتوانی معبودهای دروغین مشرکان از هرگونه شفاعت و وساطت، نشانگر بطلان شرک+۳ آیه
- امید به شفاعت بتها در برابر خدا، انگیزه پرستش انان از سوی مشرکان+۵ آیه
- بشر بودن انبیا، بهانه مشرکان، در نپذیرفتن دعوت انان به توحید+۳ آیه
- برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۱ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت و معبود بودن بتهای شان+۳ آیه
- اعتقاد مشرکان عصر بعثت به شفاعت و امداد معبودها+۹ آیه
- قتل حبیب نجّار، به دست مشرکان قومش+۳ آیه
- اعتقاد مردم انطاکیّه به خدایان موهوم و بی اثر+۱ آیه
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۲ آیه
- اعتقاد اصحاب القریه به شفاعت و تاثیر معبودان، در تدبیر امورشان+۱ آیه
- قدرت بر تاثیر، شرط شایستگی شفاعت کننده در پیشگاه الهی+۱ آیه
- شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزه های بت پرستی به گمان مشرکان+۹ آیه
- معبودهای دروغین مشرکان، عاجز از شفاعت برای انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
- اعتقاد مشرکان به شفاعت معبودهای دروغین از انان، در پیشگاه خدا+۱۰ آیه
- تبلیغ دین و دفاع از ارزشها، زمینه ساز شهادت در راه خدا+۶ آیه
- ضارّ / اسماوصفات+۴ آیه
- بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۴ آیه
- گفتار مؤمن ال یاسین (حبیب نجّار) برای مردم انطاکیه، مبنی بر ناتوانی بتها از دفع هر ضرر+۲ آیه
- ناتوانی بتها از ضرررسانی به غیر+۱ آیه
- عجز معبودان باطل، از رساندن نفع و ضرر+۲ آیه
- تنها خداوند، قادر بر رساندن هرگونه نفع و ضرر به ادمی+۴ آیه
- تحقّق حتمی اراده الهی، در صورت تعلّق اراده او به ضرر ادمی+۲ آیه
- ناتوانی بتها (معبودان باطل)، از نجات افراد ضرر دیده+۲ آیه
- گمراهی و ضلالت اشکار اصحاب القریه+۲ آیه
- بت پرستی، موجب گمراهی+۱ آیه
- عبادت غیر خدا، باعث گمراهی و ضلالت+۱ آیه
- عجز معبودان باطل، از شفاعت، دلیل بطلان عبادت غیر خدا
- ناتوانی معبودان غیر خدا، از نجات بخشی در گرفتاریها، دلیل بطلان عبادت انها+۱ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۴ آیه
- عجز معبودان باطل، از شفاعت، در قیامت+۳ آیه
- قدرت بر شفاعت از پیروان خود، از ملاکهای شایستگی برای عبادت+۲ آیه
- بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۲ آیه
- دفاع از توحید، مایه کرامت و عزتمندی+۳ آیه
- ایمان و دفاع حبیب نجّار از دین تا مرز شهادت، موجب رسیدن وی به عزّت و کرامت، در پیشگاه خدا+۷ آیه
- ناتوانی افراد از دفع ضرر، در صورت تعلق اراده و مشیّت خداوند بر ان+۲ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند، علّت امرزش حبیب نجّار (مؤمن الیاسین)+۴ آیه
- عبودیت و بندگی خداوند، زمینه ساز مغفرت+۴ آیه
- عبودیّت و بندگی خداوند، علّت امرزش حبیب نجّار (مؤمن الیاسین)+۴ آیه
- سرزنش مردم انطاکیه از سوی حبیب نجار، به علت تکذیب رسولان الهی و اعتقاد به بتها و معبودان باطل+۳ آیه
- توبیخ مشرکان، به علت گزینش معبودان باطل+۲ آیه
- احتجاج مؤمن الیاسین، در اثبات توحید و ردّ بتپرستی، به افرینش انسان از جانب خدا و بازگشت دوباره انان به سوی او+۱ آیه
- احتجاج مؤمن الیاسین در برابر بتپرستان، به ناتوانی بتها از شفاعت و یاری+۲ آیه
- ناتوانی بتها و معبودان دروغین از شفاعت، استدلال مؤمن الیاسین بر بطلان بتپرستی+۱ آیه
- دوری مؤمن ال یاسین از شرک و بتپرستی، سبب شهادت او به دست کافران+۲ آیه
- مؤمن ال یاسین، معتقد به عبادت خالصانه برای خدا+۲ آیه
- مؤمن ال یاسین، فردی یکتاپرست و به دور از شرک و بتپرستی+۱ آیه
- اعلام یکتاپرستی و بیزاری از شرک و بتپرستی، به وسیله مؤمن ال یاسین+۱ آیه
- اعلام گمراهی شرک و بتپرستی، از سوی مؤمن الیاسین به مردم+۲ آیه
- مؤمن ال یاسین، از خداپرستان موحّد+۱ آیه
- مؤمن ال یاسین، دعوتکننده قوم خویش به توحید+۱ آیه