آیه ۱۸ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۱۸ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۰

وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَٰؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

آنها غیر از خدا، چیزهایی را می‌پرستند که نه به آنان زیان می‌رساند، و نه سودی می‌بخشد؛ و می‌گویند: «اینها شفیعان ما نزد خدا هستند!» بگو: «آیا خدا را به چیزی خبر می‌دهید که در آسمانها و زمین سراغ ندارد؟!» منزه است او، و برتر است از آن همتایانی که قرار می‌دهند!

معنی کلمات و عبارات
«أَتُنَبِّئُونَ اللهَ بِمَا»: آیا خدا را از وجود بتها و انبازهائی باخبر می‌سازید که خدا از وجود آنها بی‌خبر است؟ یعنی اگر خدا شریکی می داشت قبل از همه خودش از آن خبر می‌داشت.
نزول
نکات آیه
۱ - عرب جاهلى، مردمانى شرک پیشه و منکر ربوبیت خداوند «و یعبدون من دون اللّه» ۲ - مشرکان عصر بعثت، به ربوبیت و پروردگارى خدایان متعدد معتقد بودند و آنها را مى پرستیدند. «و یعبدون من دون اللّه ... و یقولون هؤلاء شفعؤنا» ۳ - جلب سود و دفع زیان، انگیزه شرک پیشگان عصر بعثت در پرستش خدایان پندارى خود «و یعبدون من دون اللّه ما لا یضرهم و لا ینفعهم» ۴ - شرک پیشگان عصر بعثت براى معبودان پندارى خود، تندیسهایى مى ساختند و در برابر آنها، به پرستش مى پرداختند. «و یعبدون من دون اللّه ما لا یضرهم و لا ینفعهم» به کارگیرى لفظ «ما» - که بیشتر در مورد چیزهاى فاقد عقل و اندیشه کاربرد دارد - بیانگر برداشت فوق مى باشد. ۵ - پرستش غیر خدا، حرام است. «و یعبدون من دون اللّه» آیه شریفه در مقام نکوهش مشرکان به خاطر پرستش غیر خداست و نکوهش خداوند، بیانگر حرمت آن مى باشد. ۶ - سود و زیان آدمیان، تنها در دست خداوند است. «و یعبدون من دون اللّه ما لا یضرهم و لا ینفعهم» ۷ - مشرکان عصر بعثت، معبودان پندارى خود را واسطه هایى براى شفاعت و پا در میانى، میان انسانها و خدا مى انگاشتند. «و یعبدون من دون اللّه ... و یقولون هؤلاء شفعؤنا عند اللّه» ۸ - شرک پیشگان عصر بعثت، معتقد به خدا و منکر یکتایى او در ربوبیت بودند. «و یعبدون من دون اللّه ... و یقولون هؤلاء شفعؤنا عند اللّه» ۹ - شرک پیشگان عصر بعثت، انسان را فاقد شایستگى براى دست یافتن به مقام قرب خدا و بار یافتن به پیشگاه او مى انگاشتند. «و یعبدون من دون اللّه ... و یقولون هؤلاء شفعؤنا» ۱۰ - مشرکان به امید شفاعت بتها، آنها را مى پرستیدند. «و یعبدون من دون اللّه ... و یقولون هؤلاء شفعؤنا عند اللّه» ۱۱ - شرک، اندیشه اى خیالى و فاقد اساس و پایه هاى علمى و برهانى «و یعبدون من دون اللّه ... قل أتنبئون اللّه بما لا یعلم فى السموت و لا فى الأرض» ۱۲ - جهان آفرینش، داراى آسمانهاى متعدد «فى السموت و لا فى الأرض» ۱۳ - جهان هستى (آسمانها و زمین) در احاطه علمى خداوند «قل أتنبئون اللّه بما لا یعلم فى السموت و لا فى الأرض» ۱۴ - چیزى که معلوم خدا نباشد، موجود هم نیست. «قل أتنبئون اللّه بما لا یعلم فى السموت و لا فى الأرض» ۱۵ - خدا، کمال مطلق و به دور از هر عیب و نقص «سبحنه» ۱۶ - خداوند، منزه و فراتر از داشتن شریک است. «سبحنه و تعلى عما یشرکون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۷ - از على (ع) روایت شده که فرمود: «اما ما لا یعلمه اللّه، فلا یعلم اللّه أن له شریکاً و لا وزیراً و لا صاحبة و لا ولداً و شرحه فى القرآن: «قل اتنبئون اللّه بما لا یعلم» ... ; [منبع: بحارالانوار، ج ۴۰، ص ۲۸۶، ح ۴۵.] ... اما (مراد از) آنچه را خدا نمى داند، (یعنى) خدا (او را) براى خود شریک نمى داند و نه وزیر و نه همسر و نه فرزند و شرح این مطلب در قرآن این است: آیا خدا را خبر مى دهید به آنچه نمى داند؟» ... ۱۸ - از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود: « ... قالت بنو اسماعیل: «هؤلاء شفعائنا عند اللّه» فکفرت و لم تعبد الأصنام ; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۳۱، ح ۳۱ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۲۹۷، ح ۳۲.] فرزندان اسماعیل مى گفتند: بتها شفیعان ما نزد خدا هستند پس کافر شدند ; ولى بت را پرستش نکردند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۳ آیه
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۵ آیه
  • اعتقاد به شفاعت بتها افترای مشرکان به خداوند+۱ آیه
  • جلب منفت و دفع ضرر از خویش، از انگیزههای بتپرستی+۱۰ آیه
  • شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزههای بتپرستی+۳ آیه
  • ناتوانی بتان بر رساندن نفع و ضرر، برهانی بر خطا بودن بتپرستی+۸ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۰ آیه
  • بتها، وسیله تقرّب به خدا در دیدگاه مشرکان
  • تنزیه خداوند، از اتّخاذ شریک برای خود+۱ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۱۱ آیه
  • خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۱ آیه
  • خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت+۴ آیه
  • مشرکان، از منکران و مکذبان توحید و خدای یگانه+۱ آیه
  • نفی توحید ربوبی و عبادی، از ناحیه مشرکان عصر بعثت
  • اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۴ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به بیان حرمت و زشتی اعمال و رسوم جاهلیّت+۲ آیه
  • جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند
  • حرام و ناروا بودن پرستش غیر خدا
  • حرمت بت پرستی+۱۲ آیه
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۱ آیه
  • تشبیه هلاک کردن مشرکان تجاوزگر با عذاب الهی، به درو کردن کشتزارها
  • شرک در عبادت، مورد نکوهش و نهی خدا+۳ آیه
  • ناتوانی معبودهای دروغین مشرکان از هرگونه شفاعت و وساطت، نشانگر بطلان شرک+۳ آیه
  • تنزیه خدا، از اتّخاذ شریک برای خود+۱ آیه
  • امید به شفاعت بتها در برابر خدا، انگیزه پرستش انان از سوی مشرکان+۵ آیه
  • تکذیب قران و دروغ پنداشتن ان، از سوی مشرکان+۱ آیه
  • بهانه جویی مشرکان با درخواست ایه و معجزه ای ویژه، جهت پذیرش دعوت محمّد(صلی الله علیه واله)
  • تغییر و تبدیل ایات الهی از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)، بهانه و شرط مشرکان، جهت ایمان اوردن به وی
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۲ آیه
  • اعتقاد مشرکان عصر بعثت به شفاعت و امداد معبودها+۹ آیه
  • استبعاد و انکار معاد و تجدید حیات انسانها، از عقاید مشرکان
  • مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۳ آیه
  • مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار+۱ آیه
  • قدرت بر تاثیر، شرط شایستگی شفاعت کننده در پیشگاه الهی+۱ آیه
  • شفاعت کردن بتها نزد خداوند، از انگیزه های بت پرستی به گمان مشرکان+۹ آیه
  • معبودهای دروغین مشرکان، عاجز از شفاعت برای انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
  • اعتقاد به شفاعت بتها، افترای مشرکان به خداوند+۱ آیه
  • اعتقاد مشرکان به شفاعت معبودهای دروغین از انان، در پیشگاه خدا+۹ آیه
  • بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۱۱ آیه
  • معبودان باطل (بتها)، عاجز از هرگونه دفع ضرر، از پرستش گران خویش+۱۰ آیه
  • ناتوانی بتها از ضرررسانی به غیر+۷ آیه
  • عجز معبودان باطل، از رساندن نفع و ضرر+۱۰ آیه
  • شایستگی خدا برای پرستش، به جهت مالک بودن نفع و ضررها+۸ آیه
  • تنها خدا، شایسته عبادت+۴ آیه
  • ناتوانی معبودان باطل، از ضرررسانی به انسانها+۸ آیه
  • معبودان باطل، ناتوان از رساندن منفعت به انسانها+۸ آیه
  • بی تعقلی و عدم توجه به سوابق زندگی پیامبر(صلی الله علیه واله)از سوی مشرکان، عامل تشکیک انان در حقانیّت قران
  • مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار+۱ آیه
  • استفاده پیامبر صلی الله علیه و اله از سؤال و جواب در القا و تبلیغ تعالیم خود+۳ آیه
  • بهانهجویی مشرکان با درخواست ایه و معجزهای ویژه از پیامبر صلی الله علیه و اله
  • مشرکان منکر معاد و تجدید حیات برای انسانها
  • بت پرستی و عبادت غیر خدا، از عوامل استحقاق نکوهش+۳ آیه
واژه‌ها