سوره یس، آیه ۷۲ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵
وَ ذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَ مِنْهَا يَأْكُلُونَ
و آنها را رام ایشان ساختیم، هم مرکب آنان از آن است و هم از آن تغذیه میکنند؛
معنی کلمات و عبارات
«ذَلَّلْنَاهَا»: آنها را منقاد و رام کردهایم. «رَکُوبُهُمْ»: رکوب به معنی مرکب، یعنی وسیله سواری است. فَعول به معنی مفعول، یعنی: رَکوب به معنی مَرکوب است و مانند: حَلوب به معنی محلوب.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، دام ها (شتر، گاو و گوسفند) را رام انسان و در خدمت او قرار داده است. «أنّا خلقنا لهم أنعمًا ... و ذلّلنها لهم»
«تذلیل» (مصدر «ذلّلنا») به معناى خوار کردن و به خضوع واداشتن چیزى است. و مقصود از آن در آیه شریفه، رام کردن و در اختیار قرار دادن انعام براى بشر است.
۲ - رام و مسخرّ کردن دام ها (شتر، گاو و گوسفند) براى بشر، جلوه قدرت خدا و لطف او بر بندگان است. «و ذلّلنها لهم»
۳ - خداوند برخى از دام ها (چون شتر و گاو) را براى سوار شدن و حمل و نقل آفریده است. «فمنها رکوبهم»
«من» در «فمنها» براى تبعیض است; یعنى، برخى از انعام که مقصود از آن شتر و گاو است.
۴ - جواز استفاده از شتر و گاو براى سوار شدن و حمل و نقل «فمنها رکوبهم»
۵ - خداوند، شتر، گاو و گوسفند را براى تغذیه انسان آفرید. «و منها یأکلون»
۶ - بخش زیادى از اجزاى بدن شتر، گاو و گوسفند قابل خوردن است; نه همه آنها. «و منها یأکلون»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که «من» در «منها» براى تبعیض و ناظر به بعضیت در اجزاء باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بارکشی با شتربارکشی با گاوتسخیر شترتسخیر گاوتسخیر گوسفندفلسفه تسخیر چهارپایانمنشأ تسخیر شترمنشأ تسخیر گاومنشأ تسخیر گوسفندنقش چهارپایانخدمت به انسانبارکشی با چهارپایانوسایل حمل و نقلفلسفه خلقت گوسفندفلسفه خلقت گاوفلسفه خلقت شترفواید گاوفلسفه خلقت چهارپایاناستفاده از چهارپایانخوردنیهای حلالفواید چهارپایانفواید شترنشانه های لطف خدااحکام خوردنیهامنابع تغذیهفضایل انساننشانه های قدرت خداخالقیت خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- افرینش موادّ خوراکی از ایات خدا+۴ آیه
- مُذَلِّل
- تسخیر انعام برای انسان، از نشانههای خدا+۱ آیه
- تسخیر انعام برای انسان ازسوی خداوند، شایسته سپاسگزاری+۲ آیه
- افرینش انعام برای استفاده اسایش و رفع مشقّت از ادمیان+۵ آیه
- افرینش بعضی از انعام برای سوارشدن بر انها+۳ آیه
- لزوم دقّت و اندیشیدن در افرینش انعام برای سوارشدن انسانها+۱ آیه
- افرینش انعام برای سوارشدن انسانها، شایسته یاداوری و شکرگزاری+۴ آیه
- گوشت انعام، از منابع تغذیه انسانها+۸ آیه
- رام بودن برخی انعام (شتر) برای سواری بر پشت ان، نعمتی الهی برای انسان+۸ آیه
- رام بودن برخی چهارپایان (شتر) برای سوار شدن بر پشت ان، شایسته یاداوری و شکرگزاری+۴ آیه
- جواز خوردن از گوشت انعام (گوسفند، شتر و گاو)+۷ آیه
- حلّیّتِ خوردن گوشت برخی از چهارپایان، و سایر بهره برداریها از ان+۷ آیه
- دسته ای از چهارپایان، وسایلی برای حمل و نقل زمینی+۸ آیه
- رام کردن دسته ای از چهارپایان، برای سواری انسان، به امر خداوند+۳ آیه
- وسایل حمل و نقل، از نعمتهای الهی برای انسان+۷ آیه
- توبیخ الهی نسبت به خودداری انسان از سپاسگزاری در برابر خداوند، در پی استفاده و خوردن میوه و غذاهای دیگر+۳ آیه
- خداوند، منشا پیدایش خوردنیها+۱۰ آیه
- چهارپایان، مظهر رفاه و برخورداری از نعمتها+۱۱ آیه
- وسایل حمل و نقل، مایه رفاه انسانها+۱۰ آیه
- خلقت چهارپایان از سوی خدا، زمینه اسایش و رفع سختیهای انسان+۵ آیه
- ناسپاسی کافران در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال انکاری و سرزنش امیز خدا+۴ آیه
- نشناختن خدا او، به رغم مشاهده خلقت چهار پایان برای استفاده انسانها، مورد سؤال انکاری و توبیخ امیز از جانب خدا+۳ آیه
- ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال توبیخی خداوند+۵ آیه
- ناسپاسی کافران در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال انکاری و سرزنش امیز خدا+۶ آیه
- نشناختن خدا، به رغم مشاهده خلقت چهارپایان، برای استفاده انسانها، مورد سؤال انکاری و توبیخ امیز از جانب خدا+۳ آیه
- کفران نعمتهای الهی، از جانب مشرکان+۲ آیه
- تسخیر انعام برای انسان از سوی خداوند شایسته سپاسگزاری+۲ آیه
- گوشت انعام، از منابع تغذیه انسانها+۸ آیه
- مُذَلِّل/ اسما و صفات
- ناسپاسی کافران در برابر نعمتهای الهی، مورد پرسش نکوهشی خدا+۱ آیه
- کافران، مورد توبیخ خدا به جهت اندیشه نکردن در خلقت چهارپایان و منافع انها برای انسان+۱ آیه
- سؤال سرزنشامیز الهی، از ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای خدا+۴ آیه