سوره غافر، آیه ۸۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۶
وَ لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَ لِتَبْلُغُوا عَلَيْهَا حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَ عَلَيْهَا وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ
و برای شما در آنها منافع بسیاری (جز اینها) است، تا بوسیله آنها به مقصدی که در دل دارید برسید؛ و بر آنها و بر کشتیها سوار میشوید.
معنی کلمات و عبارات
«مَنَافِعُ»: نکره بودن این واژه، برای بیان اهمّیّت و کثرت است. «حَاجَةً فِی صُدُورِکُمْ»: نیازی که در دل دارید. مراد حمل بارها و رسیدن به مکانهای دور، و شاید مقاصد و استفادههای تفریحی همچون گردش و مسابقات باشد.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - دام ها، غیر از سوار شدن و خوردن، داراى منافع و فواید گوناگون دیگرى (استفاده از شیر، پشم، پوست و...) مى باشند. «جعل لکم الأنعم لترکبوا ... و لکم فیها منفع»
۲ - تأمین خواسته ها و نیازهاى بشر در سیر و سفر خویش، از حکمت هاى آفرینش شتران «و لتبلغوا علیها حاجة فى صدورکم»
۳ - سوار شدن و تأمین خواسته ها و نیازهاى بشر در سیر و سفر خویش، حکمت اصلى آفرینش شتران «لترکبوا منها ... و لتبلغوا علیها حاجة فى صدورکم»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که لام تعلیل تنها بر سر «لترکبوا» و «لتبلغوا...» آمده است; نه براى منافع دیگر و حمل و نقل.
۴ - دست یابى به خواسته ها و مقاصد مهم بشر (چون هجرت، جهاد، کسب دانش و...) از حکمت هاى آفرینش شتران * «و لتبلغوا علیها حاجة فى صدورکم»
تنوین «حاجة» براى تفخیم است و مقید شدن حاجت به «فى صدورکم» (حاجتى که در دل دارید) نشانگر این نکته است که شتران افزون بر تأمین نیازهاى مادى و خوراکى بشر، وسیله اى مناسب براى دست یابى بشر (به ویژه بشر آن روز) به مقاصد و منافع مهم (چون هجرت، جهاد، کسب دانش و ...) مى باشند.
۵ - شتران و کشتى ها، از وسایل فراهم شده از سوى خداوند، براى حمل و نقل انسان ها در دریا و خشکى «و علیها و على الفلک تحملون»
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جهاد با شترفواید شیر چهارپایانمسافرت با شترهجرت با شتروسایل حمل ونقل دریاییوسایل حمل ونقل زمینیفواید پشم چهارپایانفواید پوست چهارپایانسواری از شتروسایل حمل ونقلفواید کشتیفلسفه خلقت شترفواید چهارپایانفواید شترتأمین نیازهای انسان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- به حرکت درامدن کشتیها در دریا، از ایات الهی+۹ آیه
- رخدادهای طبیعی، نمونههایی برای ارایه ایاتخدا+۲ آیه
- افرینش انعام برای استفاده اسایش و رفع مشقّت از ادمیان+۵ آیه
- وجود منافع و فواید متعدّد در انعام برای انسان+۶ آیه
- حمل کالا به وسیله انعام در جهت براوردهشدن نیازهای انسان در سیر و سفر و داد و ستد+۳ آیه
- رام بودن برخی انعام (شتر) برای سواری بر پشت ان، نعمتی الهی برای انسان+۸ آیه
- تکذیب و انکار نعمتهای الهی، سبب سرزنش و توبیخ+۲ آیه
- کشتی، وسیله ای برای حمل و نقل دریایی+۱۰ آیه
- دسته ای از چهارپایان، وسایلی برای حمل و نقل زمینی+۸ آیه
- وسایل حمل و نقل، از نعمتهای الهی برای انسان+۹ آیه
- حمل و نقل و کشتیرانی، از فواید دریا+۱۲ آیه
- چهارپایان، مظهر رفاه و برخورداری از نعمتها+۱۱ آیه
- کشتیها، وسیله ای برای حمل و نقل و از مظاهر رفاه+۶ آیه
- وسایل حمل و نقل، مایه رفاه انسانها+۱۰ آیه
- خلقت چهارپایان از سوی خدا، زمینه اسایش و رفع سختیهای انسان+۵ آیه
- کشتی، وسیله ای برای سفر دریایی
- شیر انعام (شتر، گاو و گوسفند) و فراورده های ان، از منابع مهم در تغذیه انسانها+۳ آیه
- حرکت کشتیها در دریا، جهت منافع انسان، از نشانه ها و ایات الهی+۱۲ آیه
- کشتی، وسیله ای جهت حمل و نقل دریایی+۱۰ آیه
- به حرکت درامدن کشتیها در دریا، وسیله ای مناسب برای کسب روزی+۷ آیه