سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۱۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰
وَالَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ الْفُلْكِ وَالْأَنْعَامِ مَا تَرْكَبُونَ
و همان کسی که همه زوجها را آفرید، و برای شما از کشتیها و چهارپایان مرکبهایی قرارداد که بر آن سوار میشوید،
معنی کلمات و عبارات
«الأزْوَاجَ»: جفتها. مراد نرها و مادهها و مثبتها و منفیها و بالاخره همه جنسهای مخالف است. (نگا: یس / ). نوعها و صنفها (نگا: حجّ / .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، تمامى جهان هستى را زوج و داراى جفت آفریده است. «و الذى خلق الأزوج کلّها»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که مراد از «أزواج»، تمامى مخلوقات الهى باشد. ذکر «أزواج» اشاره به این است که پدیده هاى جهان، داراى جفت مى باشند.
۲ - وحدت حقیقى، مخصوص آفریدگار هستى است. «و الذى خلق الأزوج»
از توصیف مخلوقات به «أزواج»، استفاده مى شود که وحدت حقیقى مخصوص خداوند است و تمام مخلوقات او داراى جفت مى باشند.
۳ - آفرینش انواع موجودات هستى، نمودى از عزت و دانایى مطلق الهى است. «خلقهنّ العزیز العلیم ... و الذى خلق الأزوج کلّها»
«أزواج»، ممکن است به معناى «اصناف» باشد. ارتباط این آیه با دو آیه قبل، گویاى برداشت یاد شده است.
۴ - مرکب قرار گرفتن کشتى ها و دام ها، از نعمت هاى الهى براى انسان است. «و جعل لکم من الفلک و الأنعم ما ترکبون»
۵ - توان انسان در ساختن کشتى و دریانوردى و به خدمت گرفتن حیوانات، پرتوى از علم و عزت آفریدگار هستى است. «خلقهنّ العزیز العلیم ... و جعل لکم من الفلک و الأنعم ما ترکبون»
ارتباط دو آیه، نشانگر آن است که خداوند درصدد بیان جلوه هاى عزت و دانایى خود در نظام هستى است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فواید کشتی هامنشأ تسخیر حیواناتمنشأ دریانوردیمنشأ زوجیت آفرینشمنشأ کشتی سازینعمت کشتی هانعمت چهارپایانوحدانیت خدافواید چهارپایانخلقت موجوداتنشانه های علم خدانشانه های عزت خداخالقیت خدانعمتهای خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
- افرینش چارپایان، نشانه خالقیّت خدا+۲ آیه
- زوجیّت پدیدههای عالَم هستی، ایه الهی+۲ آیه
- تحت اختیار بشر بودن کشتیها بر روی اب دریا، از ایات الهی+۳ آیه
- تسخیر انعام برای انسانها ازسوی خداوند+۲ آیه
- عدم توانایی انسان بر تسخیر انعام بدون اراده الهی+۱ آیه
- افرینش انعام برای سوارشدن بر پشت انها+۲ آیه
- یاداوری نعمتها و تنزیه و تسبیح خداوند، فلسفه افرینش انعام+۱ آیه
- افرینش بعضی از انعام برای سوارشدن بر انها+۳ آیه
- افرینش انعام برای سوارشدن انسانها، شایسته یاداوری و شکرگزاری+۴ آیه
- افرینش انعام برای سوارشدن انسانها، شایسته تسبیح خداوند+۱ آیه
- رام بودن برخی انعام (شتر) برای سواری بر پشت ان، نعمتی الهی برای انسان+۸ آیه
- رام بودن برخی چهارپایان (شتر) برای سوار شدن بر پشت ان، شایسته یاداوری و شکرگزاری+۴ آیه
- افرینش انعام برای سوار شدن انسانها بر پشت ان، شایسته تسبیح خداوند+۱ آیه
- تسخیر کشتیها برای انسان، دلیل یکتایی خداوند+۳ آیه
- خداوند، رام کننده کشتیها در دریا برای بهرهبرداری انسانها+۳ آیه
- افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۱ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۶ آیه
- زوجیّت، قانونی حاکم بر جهان افرینش+۲ آیه
- خداوند، فراهم اورنده زمینه ها و امکانات حمل و نقل دریایی برای انسانها+۱ آیه
- کشتی، وسیله ای برای حمل و نقل دریایی+۱۰ آیه
- خداوند، فراهم اورنده زمینه ها و امکانات حمل و نقلهای زمینی+۱ آیه
- دسته ای از چهارپایان، وسایلی برای حمل و نقل زمینی+۸ آیه
- رام کردن دسته ای از چهارپایان، برای سواری انسان، به امر خداوند+۳ آیه
- وسایل حمل و نقل، از نعمتهای الهی برای انسان+۹ آیه
- قدرت نداشتن انسان، بر تسخیر وسایل حمل و نقل، در صورت عدم تسخیر برای انسان، به فرمان خدا+۱ آیه
- شایسته بودن تسبیح خدا، هنگام استفاده از وسایل حمل و نقل+۱ آیه
- لزوم شکرگزاری به درگاه خداوند، هنگام استفاده از وسایل حمل و نقل+۱ آیه
- افرینش همه زوجها، از سوی خداوند+۲ آیه
- حمل و نقل و کشتیرانی، از فواید دریا+۱۰ آیه
- رفاه طلبان، در خطر غفلت از یاد خدا+۱ آیه
- وسایل حمل و نقل، از ابزار رفاه برای انسان+۳ آیه
- چهارپایان، مظهر رفاه و برخورداری از نعمتها+۱۰ آیه
- کشتیها، وسیله ای برای حمل و نقل و از مظاهر رفاه+۵ آیه
- وسایل حمل و نقل، مایه رفاه انسانها+۱۰ آیه
- افرینش همه موجودات هستی، به صورت زوج، به امر خداوند+۳ آیه
- لزوم یاداوری نعمتهای الهی و توجّه به سفر اخرت، هنگام سفر و سوار شدن بر مرکب+۲ آیه
- تسبیح خدا، از اداب سفر، هنگام سوار شدن بر مرکب+۱ آیه
- شناخت یکتایی خداوند و ربوبیت وی، از اهداف اصلی سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۳ آیه
- افرینش انعام (شتر، گاو، گوسفند) در جهت تامین منافع انسانها، نعمتی شایسته سپاسگزاری+۳ آیه
- شرکورزی، مانع شکرگزاری ادمی به درگاه خداوند+۲ آیه
- افرینش اسمانها و زمین، در قلمرو علم خدا+۱ آیه
- کشتی، دارای سابقه طولانی، در تاریخ بشر
- خداوند، رام کننده کشتیها در دریا، برای بهره برداری انسانها+۳ آیه
- تسخیر کشتیها برای انسان، دلیل یکتایی خداوند+۳ آیه
- حرکت کشتیها در دریا و رام بودن ان برای انسانها، جلوه فرمانروایی خداوند+۳ آیه
- حرکت کشتیها در دریا، جهت منافع انسان، از نشانه ها و ایات الهی+۹ آیه
- شایسته بودن تسبیح خدا، هنگام سفر با کشتی+۱ آیه
- شکر به درگاه الهی، هنگام سفر با کشتی از اداب ان+۱ آیه
- کشتی، وسیله ای جهت حمل و نقل دریایی+۱۰ آیه
- کشتی و کشتیرانی، از نعمتهای الهی برای بشر+۲ آیه
- کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۱ آیه
- مالکیّت انسان بر انعام (شتر، گاو و گوسفند)، جلوه لطف خدا به انسانها+۳ آیه
- سؤال پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان، درباره خالق اسمانها و زمین، زمینهای مناسب برای طرح مسایلی جهت شناخت هر چه بهتر خداوند در جواب به انها+۲ آیه
- لزوم بهرهگیری از نعمتهای دنیا، برای اخرت+۱ آیه
- توجّه به افریننده نعمتها، به دنبال بهرهوری و استفاده از انها، مورد توصیه خداوند+۱ آیه
- یاد معاد، هنگام برخورداری از نعمتها و استفاده از انها، زمینهساز زدایش غرور و غفلت+۱ آیه
- تعلیم شیوه شکر و سپاس گزاری به انسانها، هنگام استفاده از موهبتهای الهی، از نعمتهای خداوند+۱ آیه
- کشتی رانی در دریا، از نعمتهای خداوند، و موجب شکرگزاری در برابر وی+۴ آیه