سوره یس، آیه ۷ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۴۰
لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَىٰ أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
The Word is proved true against the greater part of them: for they do not believe.
معنی کلمات و عبارات
«لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ ...»: (نگا: اسراء / ، قصص / ، سجده / ). «الْقَوْلُ»: مراد فرموده خدا: لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنکَ وَ مِمَّن تَبِعَکَ مِنْهُمْ أَجْمَعِینَ، در (ص / ، و نظیر آن در حجر / ، اعراف / ، هود / سجده / ) میباشد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۷
ابن عباس گوید: رسول خدا صلى الله علیه و آله ذکر سجده را بلند قرائت میکرد تا این که عده اى از قریش در صدد ایذاء و اذیت پیامبر برآمدند و خواستند نقشه شوم خویش را عملى سازند ولى گرفتار شدند و به شکنجه افتادند لذا با زبان عذرخواهى نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و او را به خداوند و خویشاوندانش قسم دادند و از اثر دعاى پیامبر از گرفتارى و شکنجه رهائى یافتند سپس این آیات نازل گردید با وجود بر این هیچ یک از آنان ایمان نیاوردند.
کتاب الدلائل از ابونعیم.
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - براى بیشتر سران شرک و کفر در صدراسلام، عذاب الهى مقرر شده بود. «لقد حقّ القول على أکثرهم»
«حقّ» به معناى «ثبت» است و مقصود از «قول» عذاب الهى مى باشد. این مطلب به قرینه دیگر آیاتى است که در آن واژه اى مشابه «قول» به کار رفته است مثل «و لکن حقّت کلمة العذاب على الکافرین»(زمر، آیه ۷۱). گفتنى است مقصود از اکثریت در آیه شریفه - به دلیل این که این آیه در نیمه نخست رسالت و در مکه نازل گشت - آن دسته از مشرکان و کافرانى است که در ابتداى دعوت اسلام به مخالفت با آن برخاستند (مانند سران قریش، چون ابوجهل و ابولهب); نه اکثریت توده مردم که پس از چندى مسلمان شدند.
۲ - بیشتر سران کفر و شرک در صدراسلام، دچار روح لجاجت و حق ناپذیرى و مصمم بر نپذیرفتن ایمان «فهم لایؤمنون»
۳ - تصمیم لجوجانه بیشتر کافران و مشرکان صدراسلام بر ایمان نیاوردن، سبب مقرر شدن عذاب الهى بر آنان بود. «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این مطلب است که «فاء» در «فهم لایؤمنون» تعلیلیه است و جمله براى بیان علتِ مضمونِ جمله «لقد حقّ القول على أکثرهم» مى باشد; یعنى، چون دانسته شد آنان ایمان نمى آورند، عذاب بر آنان مقرر شد.
۴ - لجاجت در برابر ایمان و حق گریزى، زمینه ساز آمدن عذاب الهى است. «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
۵ - آن دسته از مشرکان و کافران صدراسلام - که عذاب الهى بر آنان مقرر گردیده بود - براى همیشه از ایمان محروم شدند. «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که «فاء» در جمله «فهم لایؤمنون» تفریعیه است و این جمله متفرع بر جمله قبل مى باشد; یعنى، چون مقرر شد که بیشتر آنان عذاب شوند، پس توفیقى براى ایمان آوردن نخواهند داشت.
۶ - کسانى که عذاب الهى بر آنان مقرر شده باشد، براى همیشه از ایمان محروم خواهند شد. «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
۷ - ایمان آوردن به تعلیمات پیامبران، در گرو وجود زمینه آن در ایمان آورنده «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
۸ - بیشتر سران شرک در صدراسلام، زمینه ایمان و تأثیرپذیرى از تعالیم اسلام را نداشتند. «لقد حقّ القول على أکثرهم فهم لایؤمنون»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار لجاجت مشرکان صدراسلامآثار لجاجت کافران صدراسلاماکثریت رهبران شرک صدراسلامبی ایمانی اهل عذاببی ایمانی کافران صدراسلامتقدیر عذاب رهبران شرک صدراسلامتقدیر عذاب رهبران کفر صدراسلامزمینه تقدیر عذاب مشرکان صدراسلامزمینه تقدیر عذاب کافران صدراسلامهدایت ناپذیری اهل عذابهدایت ناپذیری رهبران شرک صدراسلامزمینه ایمان به انبیابی ایمانی مشرکان صدراسلامحق ناپذیری اکثریت رهبران شرک صدراسلامحق ناپذیری اکثریت رهبران کفر صدراسلاملجاجت اکثریت رهبران شرک صدراسلاملجاجت اکثریت رهبران کفر صدراسلامهدایت ناپذیری مشرکان صدراسلاممحرومیت اهل عذابهدایت ناپذیری کافران صدراسلاممقدرات خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- ایمان اوردن اقلّیّتی از مشرکان+۱ آیه
- لجاجت و حقناپذیری اکثریّت مشرکان مکّه در برابر حق در اثر عقاید و تعصّبات باطل+۱ آیه
- قرار داشتن اکثریّت مشرکان مکّه در حصار عقاید و تعصّبات باطل خویش+۱ آیه
- بیاثر بودن هر نوع تلاش از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)برای ایمان اوردن اکثریّت مشرکان مکّه+۱ آیه
- مسدود بودن همه راهها برای اکثریّت مشرکان مکّه جهت دستیابی به هدایت الهی+۱ آیه
- لجاجت بیشتر مشرکان، سبب محرومیّت انان از ایمان اوردن و حتمی شدن عذاب بر انان
- پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، موظّف به بیم دادن کافران و مشرکان زمان خود+۲ آیه
- غفلت کافران، مانع تاثیر انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- تشبیه اعراض مشرکان، از روی اوردن به کارهای خیر، مانند بستن دستان به گردن با زنجیر+۳ آیه
- کافران لجوج، محروم از شناخت+۳ آیه
- کوردلی، سبب عاجز شدن از دیدن حق+۴ آیه
- غفلت کافران از قیامت، مانع تاثیر انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله) بر انان+۳ آیه
- غفلت کافران، مانع تاثیر انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- بسته شدن کافران به غُلّ و زنجیر، در قیامت+۱ آیه
- کفر به خدا، موجب گرفتاری به غُلّ و زنجیر، در قیامت+۶ آیه
- لجاجت کافران عامل بی تاثیری انذار پیامبر(صلی الله علیه واله)در انها+۳ آیه
- عناد و لجاجت کافران مانع از ایمان انها و رهیابی به حق+۳ آیه
- تصمیم لجوجانه بیشتر کافران و مشرکان صدر اسلام بر ایمان نیاوردن سبب مقرّر شدن عذاب الهی بر انان
- لجاجت در کفرورزی موجب گرفتار شدن به غل و زنجیرهای عذاب در گردن تا چانه+۴ آیه
- کفرورزی کافران، عامل محرومیّت انان از هدایت الهی+۴ آیه
- اعراض مشرکان از ایمان اوردن، مانند بستن دستان به گردن با زنجیر+۱ آیه
- عذاب شدن کافران در قیامت، با غل و زنجیر به گردن+۴ آیه
- کفر، از عوامل گرفتاری به عذاب با غل و زنجیر در گردن+۳ آیه
- غل و زنجیر به گردن محشور شدن مشرکان، کیفر لجاجت و پافشاری انان در بی ایمانی+۲ آیه
- بیشتر سران کفر و شرک در صدر اسلام، دچار روحیّه لجاجت و حقناپذیری و مصمّم بر نپذیرفتن ایمان، به رغم انذار انها با کتاب اسمانی+۲ آیه
- عذاب لجاجت کافران در برابر دعوت مردم و انذار پیامبر صلی الله علیه و اله عامل عذاب الهی+۱ آیه
- لجاجت و حقناپذیری اکثر مشرکان در برابر حق، بر اثر عقاید و تعصّبات باطل+۱ آیه
- لجاجت مشرکان صدر اسلام در برابر ایمان و حقگریزی انان، زمینهساز امدن عذاب الهی
- لجاجت بیشتر کافران، سبب محرومیّت انان از ایمان اوردن و حتمی شدن عذاب بر انان
- لجاجت بیشتر مشرکان مکّه، سبب حتمی شدن عذاب بر انان
- روح لجاجت و حقناپذیری، مانع تاثیر تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه