آیه ۸۱ سوره یس

سوره یس، آیه ۸۱ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵

أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلَى وَ هُوَ الْخَلاَّقُ الْعَلِيمُ

آیا کسی که آسمانها و زمین را آفرید، نمی‌تواند همانند آنان [= انسانهای خاک شده‌] را بیافریند؟! آری (می‌تواند)، و او آفریدگار داناست!

معنی کلمات و عبارات
«أَن یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ»: این که به گونه سابق و به شکل پیشین بسازد و بیافریند. «الْخَلاّق»: صیغه مبالغه خالق است. آفریدگار.
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۷۷ تا ۸۳

ابن عباس و نیز مجاهد و عکرمة و عروة بن الزبیر و سدى گویند: که عاص ابن وائل استخوان پوسیده اى در دست گرفته، نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد آیا خداى تو این استخوان را بعد از آن که پوسیده است برمى انگیزاند؟ پیامبر فرمود: بلى، خداوند آن را برمى انگیزاند سپس تو را می‌میراند و بعد زنده مى گرداند سپس به دوزخ داخل می‌کند و بعد این آیات با آیه ۷۸ نازل گردید و مراد از انسان در آیه ۷۷ ابى بن خلف است. و همچنین محمد بن محمد بعد از شش واسطه از سعید بن مینا و او از عده زیادى از اصحاب ما روایت کرده که طائفه قریش که از زمره آن‌ها عتبة بن ربیعة و ابى بن خلف و ولید بن مغیرة و عاص بن سعید بودند به حال اعتراض نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و ابى بن خلف از میان آن‌ها استخوان پوسیده اى در دست گرفت و آن را در حالتى که به باد می‌داد، گفت: یا محمد مى پندارى که خداى تو آن را زنده خواهد کرد؟ سپس آیات ۷۸ و ۷۹ نازل گردید. و نیز حلبى از امام صادق علیه‌السلام موضوع ابى بن خلف را با گفتار وى نزد پیامبر روایت نموده و گوید: سپس آیه ۷۸ نازل شده است.

تفسیر ابن ابى حاتم و حاکم صاحب المستدرک. کتاب امالى از شیخ طوسى و کتاب امالى از شیخ مفید. تفسیر عیاشى.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آسمان ها و زمین، مخلوق خدا و جلوه اى از قدرت او است. «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر» ۲ - جهان طبیعت، داراى آسمان هاى متعدد است. «خلق السموت» ۳ - آفرینش آسمان ها و زمین، دلیل و نشانه توانایى خداوند بر برپایى قیامت و آفرینش مجدد انسان ها «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم» ۴ - معاد انسان در روز قیامت در قالبى کاملاً مشابه قالبِ دنیا خواهد بود. «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم» ۵ - شگفت آور بودن انکار معاد و احیاى مجدد انسان ها، به قدرت خداى خالق آسمان ها و زمین «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم» برداشت یاد شده از آن جا است که استفهام در «أوَلیس ...» استفهام انکارى و تعجبى است. ۶ - آفرینش آسمان ها و زمین، بسى مهم تر و با عظمت تر از آفرینش مجدد انسان ها است. «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم» شگفت آور بودن انکار معاد از سوى کافران - على رغم مشاهده قدرت خدا بر خلق جهان طبیعت - مى تواند ناشى از این حقیقت باشد که آفرینش جهان طبیعت، بسى مهم تر و با عظمت تر از خلق مجدد یکى از پدیده هاى طبیعت (یعنى انسان) است. ۷ - مشرکان و کافران در عصر بعثت - على رغم انکار قیامت و تجدید حیات انسان ها - به آفرینش آسمان ها و زمین به وسیله خدا و نیز به عظمت این آفرینش اعتقاد داشتند. «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم» برداشت یاد شده با توجه به این حقیقت است که استدلال خداوند بر اثبات معاد، از راه آفرینش نخستین جهان طبیعت، مبتنى بر این حقیقت است که کافران، جهان طبیعت را جلوه اى از خالقیت و قدرت خدا بدانند. ۸ - خداوندِ خالق آسمان ها و زمین، بر آفرینش مجدد انسان ها و نوسازى آدمى از ذرات پوسیده و پراکنده دنیایى او در قیامت، توانا است. «قال من یحىِ العظم و هى رمیم ... أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم بلى» ۹ - خداوند، خلاّق (بسیار آفریننده) و علیم (بسیار دانا) است. «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم بلى و هو الخلّ-ق العلیم» ۱۰ - آفرینش انبوه پدیده هاى جهان و آگاهى همه جانبه از احوال آنها، دلیل و شاهد توانایى خداوند بر احیاى مجدد انسان ها در روز قیامت «أوَلیس الذى خلق السموت و الأرض بقدر على أن یخلق مثلهم بلى و هو الخلّ-ق العلیم» یادآورى آفرینش و علم گسترده خداوند، در پایان آیه و در شرایطى که آیه شریفه در مقام بیان توانایى خداوند بر احیاى مجدد انسان ها است; مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • اسانی زنده کردن دوباره موجودات بر خدا+۷ آیه
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۵ آیه
  • خدا، پدید اورنده اسمانها+۶ آیه
  • اسمانها، دارای عظمتی ستودنی+۳ آیه
  • افرینش اسمانها، ایه خدا+۲ آیه
  • افرینش زمین، از ایات خدا+۳ آیه
  • قدرت خدا بر زنده کردن دوباره استخوانهای مردگان+۵ آیه
  • حیات دوباره استخوانها در قیامت پس از پوسیدگی+۷ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۱ آیه
  • شگفتی انکار معاد و عالم اخرت، با توجّه به مخلوق خدا بودن اسمان و زمین+۳ آیه
  • جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۲ آیه
  • خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۶ آیه
  • افرینش خداوند، اگاهانه و فراگیر+۲ آیه
  • افرینش و ایجاد، امری دایم و مستمرّ، از سوی خداوند+۲ آیه
  • خداوند، خالق و پدیداورنده زمین+۵ آیه
  • نیندیشیدن کافران و منکران معاد، درباره قدرت داشتن افریدگار جهان بر احیای مجدد انسانها، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۷ آیه
  • نیندیشیدن منکران معاد، درباره قدرت داشتن افریدگار جهان بر احیای مجدد انسانها، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۴ آیه
  • همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۲ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۲ آیه
  • اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند، بر پدید اوردن هر چیزی، مقتضی تسبیح و تنزیه او (از هر نقصی)+۲ آیه
  • خلقت اسمانها، جلوه ای از قدرت مطلق الهی+۶ آیه
  • توجّه به خلقت اسمانها و زمین، دلیلی برای پی بردن به قدرت خداوند در افرینش دوباره انسانها+۲ آیه
  • قدیر / اسماوصفات+۷ آیه
  • حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۸ آیه
  • ابطال شبه و تشکیک مشرکان در معاد پس از تبدیل انسانها به استخوانهای پوسیده با افرینش اسمانها و زمین از سوی خدا+۲ آیه
  • افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۶ آیه
  • قدرت مطلق خدا، سبب حیات مجدّد و معاد موجودات+۵ آیه
  • مالکیت خدا بر موجودات دلیل امکان معاد و تجدید حیات انسان+۶ آیه
  • معاد، امری جسمانی و روحانی
  • نیندیشیدن کافران، درباره قدرت افریدگار اسمان و زمین و خلقت مجدّد انسانها، از سوی او، مورد پرسش نکوهشی خدا+۱ آیه
  • فکر نکردن منکران معاد درباره قدرت افریدگار جهان بر احیای مجدّد انسانها، مورد سؤال نکوهشی خدا+۷ آیه
  • مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت همه اشیا، دلیل قدرت او بر احیای مجدّد انسانها در قیامت+۷ آیه
  • اعتقاد و اعتراف به مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت اشیا، مستلزم باور به معاد و زنده شدن مردگان در قیامت+۷ آیه
واژه‌ها