سوره حجر(الحجر)، آیه ۸۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۶
معنی کلمات و عبارات
«الْخَلاّق»: آفریدگار. یکی از صفات خدا است و مراد آفریننده کلّ اشیاء است که قادر بر آفریدن هر چیزی و از جمله پدیدآوردن روز رستاخیز است (نگا: یس / ).
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند، تنها آفریننده داناست. «إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
معرفه آورده شدن مبتدا و خبر و نیز آمدن ضمیر فصل «هو» دلالت بر حصر مى کند.
۲- آفرینش جهان، آفرینشى عالمانه و آگاهانه است. «إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
برداشت فوق بر این اساس است که «العلیم» صفت براى «الخلّ-ق» باشد.
۳- خداوند، خلاّق (آفریننده) و علیم (دانا) است. «إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
۴- دلجویى خداوند از پیامبر(ص) در برابر اذیت و آزار دشمنان و مشکلات رسالت «فاصفح ... إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
آمدن «ربک» به جاى «الله» و نیز تذکر به علم و آگاهى خداوند پس از توصیه به گذشت از دشمنان، مى تواند گویاى حقیقت فوق باشد.
۵- ربوبیت خداوند، مقتضى آفرینش عالمانه جهان است. «إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
۶- گذشت و اغماض پیامبر(ص) از دشمنان و کافران، به خیر و صلاح آن حضرت و در راستاى تربیت و کمال اوست. «فاصفح الصفح الجمیل . إن ربّک هو الخلّ-ق العلیم»
جمله «إن ربک ...» به منزله تعلیل براى «فاصفح ...» است; یعنى، اى پیامبر! گذشت کن; زیرا پروردگار و مربى تو مى داند که چه کارى به مصلحت و در جهت تربیت و رشد توست.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۹۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۵–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۵–۸۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
خلقت عالمانه آفرینشعفو دشمنانعفو کافرانعفوهای محمداذیتهای دشمنانخلاقزمینه تکامل محمدمصالح محمداذیت محمدتوحید در خالقیتعلیمدلداری به محمدخالقیت خداآثار ربوبیت خداجهان بینی توحیدیعلم خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- خلاّق
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- خلقت موجودات، از دلایل انحصار ربوبیّت به خدا+۳ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۵ آیه
- ربوبیّت عالمانه خدا، مقتضی حقّانیّت جهان افرینش+۱ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۵ آیه
- خلقت موجودات جهان، پرتوی از ربوبیّت خدا+۳ آیه
- افرینش خداوند، اگاهانه و فراگیر+۲ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی افرینش اگاهانه اش
- افرینش و ایجاد، امری دایم و مستمرّ، از سوی خداوند+۳ آیه
- توجّه به خلاقیت خداوند بر محور حق و حتمیت وقوع قیامت، موجب گذشت با عفو زیبا+۲ آیه
- علم خدا، اساس ربوبیّت و تدبیر او بر نظام هستی+۱ آیه
- قران، پرتوی از علم و دانش خداوند+۳ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۸ آیه
- علم به زمان وقوع قیامت، در انحصار خداوند+۲ آیه
- علیم / اسماوصفات+۸ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- گذشت و اغماض محمّد صلی الله علیه و اله از دشمنان و کافران، به خیر و صلاح ان حضرت و در راستای تربیت و کمال وی+۱ آیه