آیه ۸۲ سوره یس

سوره یس، آیه ۸۲ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵

معروف به: آیه کن فیکون

چون خدا چیزی را اراده کند، تنها می‌گوید «باش» و بی‌درنگ موجود می‌شود.

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَن يَقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ

যখন তিনি কোনো-কিছু ইচ্ছা করেন তখন তাঁর নির্দেশ হল যে তিনি সে-সন্বন্ধে শুধু বলেন -- ''হও’’, আর তা হয়ে যায়।

معنی کلمات و عبارات
«أَمْرُهُ»: کارش. (نگا: بقره / یوسف / ). فرمانش (نگا: نحل / ، انبیاء / ، حجّ / ).
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۷۷ تا ۸۳

ابن عباس و نیز مجاهد و عکرمة و عروة بن الزبیر و سدى گویند: که عاص ابن وائل استخوان پوسیده اى در دست گرفته، نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد آیا خداى تو این استخوان را بعد از آن که پوسیده است برمى انگیزاند؟ پیامبر فرمود: بلى، خداوند آن را برمى انگیزاند سپس تو را می‌میراند و بعد زنده مى گرداند سپس به دوزخ داخل می‌کند و بعد این آیات با آیه ۷۸ نازل گردید و مراد از انسان در آیه ۷۷ ابى بن خلف است. و همچنین محمد بن محمد بعد از شش واسطه از سعید بن مینا و او از عده زیادى از اصحاب ما روایت کرده که طائفه قریش که از زمره آن‌ها عتبة بن ربیعة و ابى بن خلف و ولید بن مغیرة و عاص بن سعید بودند به حال اعتراض نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و ابى بن خلف از میان آن‌ها استخوان پوسیده اى در دست گرفت و آن را در حالتى که به باد می‌داد، گفت: یا محمد مى پندارى که خداى تو آن را زنده خواهد کرد؟ سپس آیات ۷۸ و ۷۹ نازل گردید. و نیز حلبى از امام صادق علیه‌السلام موضوع ابى بن خلف را با گفتار وى نزد پیامبر روایت نموده و گوید: سپس آیه ۷۸ نازل شده است.

تفسیر ابن ابى حاتم و حاکم صاحب المستدرک. کتاب امالى از شیخ طوسى و کتاب امالى از شیخ مفید. تفسیر عیاشى.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند هر چیزى را اراده کند، با گفتن «باش» و «به هستى درآ»، آن را پدید مى آورد. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۲ - خداوند در آفرینش پدیده ها، از هرگونه ابزار و وسایل و کمک و هم فکرى، بى نیاز است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» قصر در «إنّما أمره...» قصر اضافى است. این عبارت در مقابل عقیده منکران معاد ادا شده است; زیرا آنان تجدید حیات انسان ها از استخوان هاى پوسیده و پراکنده را، امرى غیر ممکن مى دانستند; چرا که بر این تصور بودند که جمع کردن استخوان هاى پوسیده و پراکنده و دمیدن حیات در آن، نیاز به ابزار، وسایل، کمک و هم فکرى دیگران داردو بایدوقت و زمانِ بسیارى صرف شود و خداوند از انجام چنین کارى ناتوان است. ۳ - هر چیزى به صرف تعلق اراده خداوند به پدید آوردنش، بى هیچ فاصله زمانى و صرف وقتى، پدید مى آید. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۴ - آفرینش همه چیز براى خداوند، امرى سهل و آسان است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» برداشت یاد شده از آن جا است که آفرینش هر چیزى به صرف اراده کردن و خواستن خدا و بى هیچ ابزار و وسایلى، گویاى این حقیقت است که آفریدن هر چیزى براى او، سهل و آسان است. ۵ - آفرینش مجدد انسان ها براى خداوند، بسیار سهل و آسان است. «قال من یحىِ العظم ... قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة... و هو الخلّ-ق العلیم . إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» برداشت یاد شده از آن جا است که آیه شریفه در ردیف آیاتى قرار گرفته که درصدد اثبات معاد و امکان حیات مجدد انسان است. ۶ - اتحاد و یکى بودن اراده، قول و فعل خداوند «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۷ - اراده خداوند، تخلف ناپذیر است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۸ - خداوند، داراى قدرت مطلق است . «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۹ - «عن أبى ابراهیم(ع): [فى قوله عزّوجلّ ]إنّما أمره إذا أراد شیئاً أن یقول له کن فیکون (إنّه قال:) بمشیته من غیر تردّد فى نفس...; [منبع: احتجاج طبرسى، ج ۲، ص ۱۵۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۳۹۷، ح ۹۲.] از امام کاظم(ع) [درباره قول خداى عزّوجل] «إنّما أمره ...» روایت شده که فرمود: موجود به محض خواست او ایجاد مى شود; بدون این که در نفس، اندیشه اى بگذرد».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
  • اسانی زنده کردن دوباره موجودات بر خدا
  • افرینش همه پدیدهها، به امر خدا+۲ آیه
  • اوامر تکوینی خداوند حتمی، فوری و غیر قابل تخلّف+۹ آیه
  • اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند و بازگشت انسانها به سوی او، مقتضی تسبیح و تنزیه پروردگار+۱ آیه
  • جهان افرینش در احاطه قدرت خداوند+۵ آیه
  • خلقت هر موجودی در هر زمان، وابسته به اراده خداوند+۵ آیه
  • اراده خداوند، حاکم بر عوامل طبیعی در افرینش+۵ آیه
  • قدرت خدا بر ایجاد هر چیزی، بدون نیاز به کارگیری اسباب+۳ آیه
  • قدرت خداوند در تحقّق هر چیزی بر اساس اراده و مشیّت خود، مقتضی خلقت دوباره انسانها
  • اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند، بر پدید اوردن هر چیزی، مقتضی تسبیح و تنزیه او (از هر نقصی)+۱ آیه
  • قدرت خداوند بر انجام دادن هر کاری بر اساس اراده و مشیّت خویش، از جلوه ها و دلایل توانمندی او بر احیای مردگان
  • پیدایش بی درنگ هر موجودی در صورت تعلّق اراده خداوند، جلوه ای از قدرت او+۵ آیه
  • توجّه به خلقت اسمانها و زمین، دلیلی برای پی بردن به قدرت خداوند در افرینش دوباره انسانها
  • افرینش نخستین انسانها به دست خداوند، دلیل قدرت الهی بر افرینش دوباره انان پس از مرگ
  • احاطه قدرت خداوند بر همه اشیا، دلیل بر احیای مردگان+۳ آیه
  • قضای خداوند، غیرقابل تغییر و تخلّف ناپذیر در وقوع+۸ آیه
  • افرینش و خلقت موجودات، در پی امر و قضای خداوند+۶ آیه
  • مُرید/ اسما و صفات+۳ آیه
  • اعتقاد به اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند و بازگشت انسانها به سوی او، مقتضی تسبیح و تنزیه پروردگار+۱ آیه
  • حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۲ آیه
  • مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت همه اشیا، مقتضی ایجاد اشیا و موجودات، به محض اراده خداوند و بدون توقّف و توسّل به اسباب+۱ آیه
واژه‌ها