آیه ۸۲ سوره یس

سوره یس، آیه ۸۲ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵

معروف به: آیه کن فیکون

چون خدا چیزی را اراده کند، تنها می‌گوید «باش» و بی‌درنگ موجود می‌شود.

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَن يَقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ

তিনি যখন কোন কিছু করতে ইচ্ছা করেন, তখন তাকে কেবল বলে দেন, ‘হও’ তখনই তা হয়ে যায়।

معنی کلمات و عبارات
«أَمْرُهُ»: کارش. (نگا: بقره / یوسف / ). فرمانش (نگا: نحل / ، انبیاء / ، حجّ / ).
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۷۷ تا ۸۳

ابن عباس و نیز مجاهد و عکرمة و عروة بن الزبیر و سدى گویند: که عاص ابن وائل استخوان پوسیده اى در دست گرفته، نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد آیا خداى تو این استخوان را بعد از آن که پوسیده است برمى انگیزاند؟ پیامبر فرمود: بلى، خداوند آن را برمى انگیزاند سپس تو را می‌میراند و بعد زنده مى گرداند سپس به دوزخ داخل می‌کند و بعد این آیات با آیه ۷۸ نازل گردید و مراد از انسان در آیه ۷۷ ابى بن خلف است. و همچنین محمد بن محمد بعد از شش واسطه از سعید بن مینا و او از عده زیادى از اصحاب ما روایت کرده که طائفه قریش که از زمره آن‌ها عتبة بن ربیعة و ابى بن خلف و ولید بن مغیرة و عاص بن سعید بودند به حال اعتراض نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و ابى بن خلف از میان آن‌ها استخوان پوسیده اى در دست گرفت و آن را در حالتى که به باد می‌داد، گفت: یا محمد مى پندارى که خداى تو آن را زنده خواهد کرد؟ سپس آیات ۷۸ و ۷۹ نازل گردید. و نیز حلبى از امام صادق علیه‌السلام موضوع ابى بن خلف را با گفتار وى نزد پیامبر روایت نموده و گوید: سپس آیه ۷۸ نازل شده است.

تفسیر ابن ابى حاتم و حاکم صاحب المستدرک. کتاب امالى از شیخ طوسى و کتاب امالى از شیخ مفید. تفسیر عیاشى.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند هر چیزى را اراده کند، با گفتن «باش» و «به هستى درآ»، آن را پدید مى آورد. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۲ - خداوند در آفرینش پدیده ها، از هرگونه ابزار و وسایل و کمک و هم فکرى، بى نیاز است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» قصر در «إنّما أمره...» قصر اضافى است. این عبارت در مقابل عقیده منکران معاد ادا شده است; زیرا آنان تجدید حیات انسان ها از استخوان هاى پوسیده و پراکنده را، امرى غیر ممکن مى دانستند; چرا که بر این تصور بودند که جمع کردن استخوان هاى پوسیده و پراکنده و دمیدن حیات در آن، نیاز به ابزار، وسایل، کمک و هم فکرى دیگران داردو بایدوقت و زمانِ بسیارى صرف شود و خداوند از انجام چنین کارى ناتوان است. ۳ - هر چیزى به صرف تعلق اراده خداوند به پدید آوردنش، بى هیچ فاصله زمانى و صرف وقتى، پدید مى آید. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۴ - آفرینش همه چیز براى خداوند، امرى سهل و آسان است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» برداشت یاد شده از آن جا است که آفرینش هر چیزى به صرف اراده کردن و خواستن خدا و بى هیچ ابزار و وسایلى، گویاى این حقیقت است که آفریدن هر چیزى براى او، سهل و آسان است. ۵ - آفرینش مجدد انسان ها براى خداوند، بسیار سهل و آسان است. «قال من یحىِ العظم ... قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة... و هو الخلّ-ق العلیم . إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» برداشت یاد شده از آن جا است که آیه شریفه در ردیف آیاتى قرار گرفته که درصدد اثبات معاد و امکان حیات مجدد انسان است. ۶ - اتحاد و یکى بودن اراده، قول و فعل خداوند «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۷ - اراده خداوند، تخلف ناپذیر است. «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون» ۸ - خداوند، داراى قدرت مطلق است . «إنّما أمره إذا أراد شیئًا أن یقول له کن فیکون»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۹ - «عن أبى ابراهیم(ع): [فى قوله عزّوجلّ ]إنّما أمره إذا أراد شیئاً أن یقول له کن فیکون (إنّه قال:) بمشیته من غیر تردّد فى نفس...; [منبع: احتجاج طبرسى، ج ۲، ص ۱۵۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۳۹۷، ح ۹۲.] از امام کاظم(ع) [درباره قول خداى عزّوجل] «إنّما أمره ...» روایت شده که فرمود: موجود به محض خواست او ایجاد مى شود; بدون این که در نفس، اندیشه اى بگذرد».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
  • اسانی زنده کردن دوباره موجودات بر خدا
  • افرینش همه پدیدهها، به امر خدا+۲ آیه
  • اوامر تکوینی خداوند حتمی، فوری و غیر قابل تخلّف+۹ آیه
  • اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند و بازگشت انسانها به سوی او، مقتضی تسبیح و تنزیه پروردگار+۱ آیه
  • جهان افرینش در احاطه قدرت خداوند+۵ آیه
  • خلقت هر موجودی در هر زمان، وابسته به اراده خداوند+۵ آیه
  • اراده خداوند، حاکم بر عوامل طبیعی در افرینش+۵ آیه
  • قدرت خدا بر ایجاد هر چیزی، بدون نیاز به کارگیری اسباب+۳ آیه
  • قدرت خداوند در تحقّق هر چیزی بر اساس اراده و مشیّت خود، مقتضی خلقت دوباره انسانها
  • اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند، بر پدید اوردن هر چیزی، مقتضی تسبیح و تنزیه او (از هر نقصی)+۱ آیه
  • قدرت خداوند بر انجام دادن هر کاری بر اساس اراده و مشیّت خویش، از جلوه ها و دلایل توانمندی او بر احیای مردگان
  • پیدایش بی درنگ هر موجودی در صورت تعلّق اراده خداوند، جلوه ای از قدرت او+۵ آیه
  • توجّه به خلقت اسمانها و زمین، دلیلی برای پی بردن به قدرت خداوند در افرینش دوباره انسانها
  • افرینش نخستین انسانها به دست خداوند، دلیل قدرت الهی بر افرینش دوباره انان پس از مرگ
  • احاطه قدرت خداوند بر همه اشیا، دلیل بر احیای مردگان+۳ آیه
  • قضای خداوند، غیرقابل تغییر و تخلّف ناپذیر در وقوع+۸ آیه
  • افرینش و خلقت موجودات، در پی امر و قضای خداوند+۶ آیه
  • مُرید/ اسما و صفات+۳ آیه
  • اعتقاد به اراده قاهر و قدرت مطلق خداوند و بازگشت انسانها به سوی او، مقتضی تسبیح و تنزیه پروردگار+۱ آیه
  • حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۲ آیه
  • مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت همه اشیا، مقتضی ایجاد اشیا و موجودات، به محض اراده خداوند و بدون توقّف و توسّل به اسباب+۱ آیه
واژه‌ها